Người đầu tiên tìm ra nguyên tố hạt nhân

Một dược sĩ người Đức, Heinrich Klaproth (1743-1817), đã khám phá ra 4 kim loại mới. Năm 1766, ở tuổi 23, ông xin vào phụ việc cho dược sĩ ở hiệu thuốc. Cần cù và thông minh, ông trở thành người pha chế giỏi nên năm 1768 được dược sĩ pha chế trong cung đình gọi vào làm việc. Ở đây, nhờ có phương tiện nghiên cứu dồi dào, ông đã bắt đầu có nhiều công trình về hoá học phân tích, nên ông được tiến cử về Trung tâm khoa học Berlin. Tại đây, ông được dược sĩ Valentin Roze, một nhà hoá học đang nổi tiếng về nghiên cứu hợp kim mời về hợp tác với mình. Chẳng may, 1 tháng sau, ông Roze lâm trọng bệnh và trước khi chết, đã trăn trối nhờ Klaproth quản lý nhà thuốc và nuôi dưỡng giáo dục con trai mới 9 tuổi. Nhận trọng trách bạn giao, lại dựa trên điều kiện sẵn có, Klaproth đã tổ chức một phòng hoá học quy mô nên bắt đầu nổi tiếng với nhiều công trình về hoá phân tích.

Năm 1782, Klaproth được cử làm uỷ viên của Hội đồng Y khoa lớn nhất nước Đức. Năm 1787, ông trở thành Viện sĩ Viện hàn lâm Khoa học Phổ, được mời làm giáo sư giảng dạy hoá học cho sĩ quan pháo binh, Đại học Berlin và nhiều trường đại học khác.

Điều mà người đời khâm phục Klaproth là tính cần cù nghiên cứu suốt đời của ông. Ông để lại hơn 200 công trình về nghiên cứu khoáng vật, muối, nước khoáng và các chất với thái độ nghiêm túc, cẩn thận và chính xác.

Ông đã tìm ra nguyên tố hạt nhân Uranium. Đây cũng là sự ngẫu nhiên: tuy đã tìm kiếm, phân tích hàng trăm loại đất, ông chưa tìm ra điều gì mới lạ. Bỗng một hôm, có người từ xa đến chào bán một chất đất lạ gọi là quặng nhựa. Phân tích chất lạ này, ông tìm ra một kim loại dưới dạng thô. Nhân lúc ấy nhà thiên văn Hessen vừa phát hiện ra hành tinh Uran (sao Thiên vương), Klaproth đặt tên kim loại mới này tên Uranium và quặng nhựa tên Uranium.

Sau đó, ông phát hiện liên tiếp 3 kim loại mới: Zirconium, Titan và Cerium. Đúng là năm 1789 là mùa bội thu, ông đã tìm ra 4 kim loại, trong khi các nhà khoa học thế giới chỉ tìm ra 17, nâng số kim loại biết được đến thời điểm đó là 21. Ngoài ra, Klaproth còn xác định kim loại Telur và Berilium và F.J. Reichenstein và Vauquelin nghiên cứu dở dang.

Klaproth có biết đâu chính với các công trình vĩ đại của ông đã mở màn cho một giai đoạn cách mạng khoa học mới.

Nguồn: Thuốc & Sức khoẻ, số 296, 15/11/2005