Người dân cần thận trọng với những thông tin thất thiệt về sức khỏe

PGS.TS. Nguyễn Công Khẩn - Cục trưởng Cục An toàn vệ sinh thực phẩm - Bộ Y tế: "Nội dung của tờ rơi thất thiệt đi ngược lại với ánh sáng của khoa học dinh dưỡng hiện đại".

Tôi khẳng định, những thông tin về thực phẩm kỵ nhau không có cơ sở khoa học. Do vậy những thông tin thất thiệt, không đúng đắn này tạo ra sự hiểu lầm, gây tâm lý hoang mang trong dân chúng. Trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay, không chỉ có Việt Nam mà nhiều nước khác trên thế giới cũng phải đối mặt với những thông tin không rõ nguồn gốc, không có cơ quan khoa học nào khuyến cáo. Vì thế trước thực tế đa dạng các kênh thông tin như hiện nay người dân cần lựa chọn những thông tin chính thống, có chọn lọc và phải dựa vào thông tin khoa học của những cơ quan có uy tín. Ví dụ về sức khoẻ phải tìm đọc hoặc gửi những hỏi đáp thắc mắc đến báo Sức khỏe & Đời sống để có được những giải đáp khoa học và chính xác nhất. Hoặc cần được tư vấn về dinh dưỡng thì cần đến gặp các chuyên gia dinh dưỡng.

Những thực phẩm con người đang sử dụng ngày nay đã được chọn lựa qua hàng triệu năm cùng với suốt quá trình phát triển của loài người. Khi nó được chọn làm thức ăn nghĩa là nó đảm bảo an toàn, kể cả khi loài người chưa có những phương tiện xét nghiệm, phân tích thành phần dinh dưỡng của từng loại thức ăn đó. Khoa học dinh dưỡng hiện đại khuyến cáo con người nên đa dạng hóa thực phẩm sử dụng trong bữa ăn, sao cho cân đối các thành phần dinh dưỡng như chất béo, chất đạm, đường, tinh bột, các vitamin và khoáng chất... để cung cấp nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho cơ thể, phòng ngừa và hạn chế nhiều bệnh tật. Vì thế thông tin về thực phẩm kỵ nhau đang đi ngược lại với ánh sáng của khoa học dinh dưỡng hiện đại. Có chăng trong việc sử dụng thức ăn, kinh nghiệm dân gian có đề cập đến tính hàn, nhiệt của thực phẩm để giúp con người lựa chọn thực đơn phù hợp hơn với sức khỏe và cơ địa của từng người.

TS. Tạ Mạnh Cường - Viện Tim mạch Việt Nam : "Khuyến cáo về dinh dưỡng phải dựa trên cơ sở của sinh lý bệnh và kết quả của những công trình nghiên cứu nghiêm túc chứ không thể tuỳ tiện phát tán như tờ rơi".

Các loại thực phẩm được sử dụng và chế biến tuỳ theo khẩu vị, đặc trưng văn hoá, thời tiết của từng vùng miền nhưng đều mang giá trị dinh dưỡng cho cơ thể. Các thực phẩm có trong nội dung tờ rơi đang được truyền tay nhau hiện nay là những thức ăn quen thuộc từ lâu đối với chúng ta và nội dung của tờ rơi đó nêu ra là không hề có cơ sở khoa học.

Trong điều trị bệnh nói chung và bệnh tim mạch nói riêng thì liệu pháp thay đổi lối sống trong đó có ăn uống hợp lý đóng một vai trò hết sức quan trọng. Những khuyến cáo về dinh dưỡng cho người bệnh nói chung và bệnh nhân mắc bệnh tim mạch nói riêng phải dựa trên cơ sở sinh lý bệnh học cũng như kết quả của những công trình nghiên cứu được tiến hành một cách công phu và nghiêm túc chứ không thể tuỳ tiện, truyền miệng và phát hành dưới dạng tờ rơi như đang diễn ra. Người dân cần thận trọng và cảnh giác khi tiếp nhận những thông tin này và một điều chúng ta cần ghi nhớ là những thông tin liên quan đến vấn đề vệ sinh thực phẩm và sức khỏe của nhân dân bao giờ cũng là những vấn đề hết sức nhạy cảm và các cơ quan y tế chính thức của nhà nước không bao giờ phát hành dưới dạng tờ phô tô copy lèm nhèm rồi phân phát ở ngoài đường ngoài chợ...

Với tư cách là những bác sĩ thực hành lâm sàng, chúng tôi thấy rằng người bệnh chỉ cần thực hiện đúng những chỉ dẫn, những điều căn dặn của thầy thuốc là đã quý lắm rồi, không phải sáng tạo thêm những điều gì khác nữa vì kinh nghiệm cho thấy bệnh nhân thường không thực hiện tốt những điều bác sĩ căn dặn về chế độ ăn uống cũng như dùng thuốc hằng ngày. Một lần nữa chúng tôi xin nhắc lại những nguyên tắc chung về tiết chế dinh dưỡng của những bệnh nhân tim mạch: người bệnh suy tim, tăng huyết áp nên ăn chế độ ăn giảm muối để hạn chế sự tiến triển của vữa xơ động mạch, ngăn ngừa tình trạng giữ muối và nước làm tim phải hoạt động nặng nề hơn dẫn đến suy tim và tăng huyết áp nặng hơn. Bệnh nhân thừa cân, béo phì, rối loạn lipid máu cần thực hiện chế độ ăn giảm béo, ăn ít mỡ động vật, hạn chế ăn trứng chứ không phải hạn chế tỏi cho vào trứng khi rán. Người bệnh cần hạn chế ăn các loại phủ tạng động vật (tim, gan, thận, lòng, tiết...) để hạn chế nguồn cholesterol, axit uric đưa vào cơ thể chứ không nên nghĩ rằng ăn tim sẽ bổ cho tim, "ăn gì bổ nấy" như chúng ta thường quan niệm. Những thức ăn có nhiều chất xơ (rau, củ, quả...) là nguồn dinh dưỡng hàng ngày rất quan trọng cho những bệnh nhân tăng huyết áp, thừa cân, béo phì, rối loạn lipid máu và tiểu đường...

PGS.TS. Dương Trọng Hiếu - chuyên gia Đông y: "Không nên nói quá mức, thậm xưng về thức ăn kỵ nhau gây hoang mang cho cộng đồng".

Trong Đông y, các vị thuốc được chia ra theo tác dụng dược lý như tứ khí: hàn, nhiệt, ôn, lương hay ngũ vị: cay, chua, mặn, đắng, ngọt. Thuốc có ngũ sắc hoặc ta bào chế cho có sắc vì mỗi màu thuốc vào một đường kinh tạng phủ nhất định. Những nguyên tắc trong phối ngũ là: bệnh hàn dùng thuốc nhiệt, bệnh nhiệt dùng thuốc hàn, bệnh hư phải bổ, bệnh thực phải tả.

Trong thực phẩm dùng hằng ngày cũng có tính tứ khí, ngũ vị quy kinh như trong thuốc và chúng cũng có tính tương sinh, tương khắc với nhau. Nếu các thức ăn tương khắc với nhau có thể tăng tính độc của mỗi thức ăn và giảm tính bổ, vì thế không sử dụng hết tác dụng của thức ăn, những tương tác này có thể thấy ngay như đầy bụng, táo bón, tiêu chảy, nhưng cũng có cái không nhìn thấy ngay được. Khoa học hiện đại cũng chưa có những nghiên cứu cụ thể về vấn đề này mà chỉ là những đúc rút kinh nghiệm lâu năm của Đông y và dân gian. Chính vì thế mà việc lựa chọn thức ăn phải phù hợp với sức khoẻ, với điều kiện thời tiết.

Các thông tin mà tờ rơi nói về các món ăn kỵ nhau gây ra những hậu quả sức khỏe nghiêm trọng là cách nói thậm xưng, quá mức, gây hoang mang trong dư luận.

TS. Trần Văn Thuấn - Phó Giám đốc Bệnh viện K, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu Phòng chống ung thư: "Không có một công trình nghiên cứu nào ở Việt Nam và trên thế giới về các thực phẩm kỵ nhau gây ung thư".

Cho đến nay không có một công trình nghiên cứu nào trên thế giới cũng như ở Việt Nam về các thức ăn kỵ nhau gây ung thư như nội dung tờ rơi phát tán trong dân chúng gần đây nêu. Do đó đây là những thông tin không có căn cứ khoa học và người dân không nên tin vào những tờ rơi không có cơ sở tin cậy này.

Các kết quả nghiên cứu về căn bệnh ung thư cho biết, các tác nhân gây ung thư rất đa dạng, trong đó khói thuốc lá chiếm 30%, dinh dưỡng không hợp lý chiếm trên 30%, còn lại do nguyên nhân ô nhiễm môi trường, do chất độc hoá học như chất điôxin, và một phần nhỏ do di truyền. Nguyên nhân gây ung thư do dinh dưỡng không hợp lý là do trong khẩu phần ăn hằng ngày quá nhiều lipid, protein, ít rau xanh, ít uống nước, ăn quá mặn... Chính vì vậy khuyến cáo của những chuyên gia về ung thư là cần cân đối các thành phần dinh dưỡng trong bữa ăn, không ăn quá nhiều chất béo, đặc biệt là chất béo có nguồn gốc động vật. Hạn chế sử dụng các thực phẩm bảo quản lâu ngày bằng các loại phụ gia, hóa chất bảo quản.

Tất cả mọi thắc mắc về căn bệnh ung thư, người dân có thể gọi điện tới số điện thoại 04.9 344 138 để được các GS, BS về ung thư tư vấn cụ thể.

ThS. Vũ Trường Khanh - Phó trưởng Khoa tiêu hóa Bệnh viện Bạch Mai

Theo tôi được biết cho tới nay chưa có tài liệu khoa học nào có nội dung như trong tờ rơi. Thức ăn gây tiêu chảy, đầy bụng, khó tiêu có nguyên nhân do vi khuẩn hoặc thức ăn bị nhiễm độc các chất vô cơ hoặc hữu cơ như kim loại nặng, thuốc trừ sâu... Trong một số trường hợp tiêu chảy là do dị ứng thức ăn. Một số người dị ứng với protein có trong một số loại thức ăn như: nhộng tằm, tôm, cua... sau khi ăn có thể gây tiêu chảy, đau bụng thậm chí còn nổi mề đay, khó thở.

Phòng ngừa ngộ độc thức ăn do vi khuẩn:

- Rửa tay sạch trước khi cầm nắm hoặc chế biến thức ăn.

- Không dùng chung dụng cụ cho việc chế biến thức ăn sống và thức ăn chín.

- Thức ăn bảo quản phải giữ trong ngăn lạnh dưới 5 độ C, các hộp trữ thức ăn phải thật sạch sẽ.

- Trong điều kiện an toàn thực phẩm của chúng ta thật sự chưa tốt nên cần phải thực hiện ăn chín uống sôi.

Phòng nhiễm chất độc trong thức ăn:

- Phải thực hiện nghiêm ngặt việc sử dụng thuốc trừ sâu và các hóa chất bảo vệ thực vật cũng như các thuốc kích thích tăng trưởng theo quy định.

Đối với người có cơ địa dị ứng như hen, nổi mề đay... cần chú ý không ăn một số thức ăn đặc biệt nào đó mà mình bị dị ứng rõ hoặc thường gây cho mình tiêu chảy hoặc đau bụng sau khi ăn.