Ngộ độc chì - nguyên nhân học kém ở trẻ em

Qua thăm hỏi biết được gia đình em làm bình ắc quy, nên bác sĩ đã cho xét nghiệm định lượng chì trong nước tiểu, kết quả cho thấy tình trạng ngộ độc chì biểu hiện rất rõ: chì đọng trong xương, trong răng, gây thiếu máu. Ngộ độc chì đã gây nên viêm não tái phát. Nhờ được điều trị đặc hiệu cháu đã khỏi bệnh nhưng còn di chứng thần kinh, tinh thần và suy dinh dưỡng.

Xét nghiệm tầm soát các thành viên trong gia đình bé cho thấy một trong hai người anh của bé cũng bị ngộ độc chì với các biểu hiện đau bụng thường xuyên có biến chứng suy dinh dưỡng và chậm phát triển tâm thần.

Nguy cơ nhiễm độc chì

Ngộ độc chì là bệnh nghề nghiệp ở người lớn, tuy nhiên trẻ em cũng hay gặp nhưng chưa được chú ý nhiều. Những trẻ dưới 5 tuổi, sống trong môi trường ô nhiễm cao như gần trục lộ giao thông chính bị ô nhiễm khí thải từ các phương tiện giao thông, gần nơi nấu chì, làm bình ắc quy, nhà cũ bị bong tróc nhiều mảnh sơn gốc chì, có thói quen cho tay vào miệng, suy dinh dưỡng là những trẻ có nguy cơ ngộ độc chì.

Ngộ độc chì ở trẻ em xảy ra vào mùa hè nhiều hơn những mùa khác. Trẻ em có thể bị ngộ độc chì qua ba đường: hít bụi chì, hơi chì trong chất đốt có chì hoặc tại khu vực không khí bị ô nhiễm; ăn uống phải thức ăn có chì, uống nước chứa trong ống dẫn, ấm nấu bằng chì hoặc bò lết dưới nền nhà, tay chân lấm bụi chì cho vào miệng; ngậm đồ chơi bằng kim loại, bút chì. Ngoài ra, trẻ sơ sinh cũng có thể bị ngộ độc chì do mẹ bị nhiễm chì lúc mang thai.

Tác hại của ngộ độc chì

Nhiễm chì ở trẻ em đang là vấn đề đáng lo ngại của toàn cầu. Ngộ độc chì ảnh hưởng trầm trọng đến sức khỏe và trí thông minh của trẻ em.

Tác hại của chì lên trẻ em cũng trầm trọng hơn ở người trưởng thành, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi vì hệ thần kinh còn non yếu và khả năng thải độc chất của cơ thể chưa hoàn chỉnh. Hậu quả nhiễm chì làm giảm chỉ số thông minh, trẻ em học kém đi, ảnh hưởng đến nguồn lực quan trọng và lâu dài của đất nước.

Tại Hoa Kỳ mặc dù việc “khai tử” xăng pha chì được thực hiện 20 năm qua đã giúp làm giảm hơn 90% hàm lượng chì trong môi trường nhưng kết quả điều tra gần đây vẫn phát hiện còn hơn 300.000 trường hợp trẻ từ 1 – 5 tuổi bị ngộ độc chì. Kết quả này cũng ghi nhận tình trạng nhiễm chì kèm theo biểu hiện giảm khả năng học tập, kém tập trung và rối loạn hành vi xã hội. Chì nhiễm trong máu càng cao thì chỉ số thông minh của trẻ càng suy giảm.

Những dấu hiệu và triệu chứng của các bệnh ngộ độc chì

Biểu hiện đầu tiên là gây rối loạn tiêu hóa, nôn, tiêu chảy; biếng ăn; hay đau bụng từng cơn dữ dội kéo dài từ vài giờ đến vài ngày. Trông trẻ xanh xao, hay mệt do thiếu máu. Trường hợp nặng sẽ gây suy thận, viêm cơ tim. Lâu ngày chì gây tổn thương não khiến trẻ dễ bị kích thích, co giật, hôn mê có thể gây tử vong hoặc để lại di chứng không hồi phục. Các dấu hiệu đặc trưng là dấu tích tụ chì ở răng tạo đường viền chì ở chân răng và đọng ở các vùng sụn đầu xương thấy trên phim X quang, làm ngưng sự phát triển của xương. Trẻ sơ sinh bị di chứng thần kinh ngay trong giai đoạn sơ sinh. Nếu không được điều trị thích hợp bệnh thường diễn tiến nặng và tái đi tái lại do thời gian để loại chì ra khỏi cơ thể rất lâu. Thời gian để loại chì ra khỏi thận là 7 năm và ra khỏi xương là 32 năm.

Phòng tránh ngộ độc chì

- Hạn chế chì trong môi trường:không sử dụng xăng pha chì cho động cơ xe. Xử lý môi trường và nước thải ô nhiễm chì của các nhà máy. Các cơ sở làm bình ắc quy nên cách xa nhà dân và có xử lý ô nhiễm. Thay ống nước chì.

- Loại bỏ nguy cơ nhiễm chì trong nhà:vệ sinh nhà cửa sạch sẽ. Chọn đồ chơi an toàn và thích hợp, nhất là trẻ ở độ tuổi mọc răng. Không cho trẻ lại gần chỗ có bụi sơn hoặc các mảnh vụn chì. Cha mẹ làm nghề tiếp xúc với chì như bình ắc quy, sơn sửa xe, sản xuất sơn pha chì, hàn cắt hợp kim có chì, làm men sứ phải giặt riêng quần áo ở nơi làm việc, không đem về nhà.

- Tăng sức đề kháng cho trẻ bằng chế độ ăn đầy đủ chất dinh dưỡng.