Nghiên cứu địa chất bằng truyền thuyết

Từ những câu chuyện thời thơ ấu

Cuốn Địa chất và thần thoại của các tác giả Piccardi và Bruce Masse (Phòng thí nghiệm quốc gia Los Alamos, New Mexico, Mỹ) sắp được xuất bản sẽ là công trình khoa học quy mô lớn đầu tiên sử dụng các truyền thuyết và thần thoại nổi tiếng thế giới làm cơ sở nghiên cứu các bí ẩn của Trái Đất. Một trong số này là câu chuyện thần thoại Italia mô tả sự xuất hiện của thần Michael ở đền thờ Monte Sant"Angelo. Theo đó, vào năm 493 trước Công nguyên, thần Michael, người hộ vệ trung thành của Thượng đế đã hiện thân theo lời thỉnh nguyện của dân chúng. Khi thần xuất hiện, mặt đất rung chuyển dữ dội. Mỗi bước chân của thần đều để lại dấu vết. Đối với các nhà nghiên cứu văn học thì câu chuyện trên chỉ mang ý nghĩa tôn giáo thuần tuý, nhưng với Piccardi và Bruce Masse, đó lại là bằng chứng cho thấy khu vực quanh đền thờ Monte Sant"Angelo trước kia đã từng xảy ra những trận động đất lớn. Cái được coi là “dấu chân của thần Michael” có thể chính là những vết đứt gẫy do địa chấn.

Sự thật phía sau những câu chuyện hoang đường

Patrick Nunn, nhà nghiên cứu địa lý đại học Nam Thái Bình Dương (Fiji) là một trong những người đầu tiên ủng hộ ý tưởng nghiên cứu sự biến động của Trái Đất bằng các truyền thuyết. Ông cho rằng, phía sau những câu chuyện truyền miệng có vẻ hoang đường, phi lý lại là một hệ thống các sự kiện lịch sử có thật nhưng vì nhiều lý do không được ghi chép một cách chính thức. Chúng có thể dẫn chúng ta đến những phát kiến khoa học mới, hay thậm chí, làm thay đổi cả một số hiểu biết đã từng được coi là chân lý trong nhiều năm. Patrick Nunn dẫn chứng bằng câu chuyện của những thổ dân đảo Viti Levu về một ngọn núi mọc lên ở ngoài khơi, một bằng chứng cho thấy đã từng có hiện tượng núi lửa ở đáy đại dương phun trào. Nhưng khi nghiên cứu lịch sử của đảo, Patrick Nunn không thấy có ghi chép nào về việc núi lửa hoạt động kể từ 50.000 năm trở lại đây. Trong khi đó, những cư dân đầu tiên mới chỉ đến Viti Levu vào khoảng 2.000 năm trước Công nguyên, nên chắc chắn họ không thể thấy núi lửa hoạt động để mà kể thành chuyện. Từ đó, ông tin rằng, truyền thuyết về ngọn núi mọc lên từ ngoài biển có lẽ có nguồn gốc từ nơi khác. Thế nhưng, trong một cuộc khảo sát vài tháng sau đó, người ta đã tìm thấy ở sâu bên dưới mặt đất Viti Levu là một lớp tro núi lửa và dưới đó 1 mét là dấu vết của những đồ gốm. Như vậy, rõ ràng là các ghi chép đã sai. Núi lửa phun trào đã xảy ra rất gần đây, sau khi đảo đã có người ở. Chính những nạn nhân của thảm họa này đã mô tả lại những gì họ được chứng kiến bằng một câu chuyện dân gian. Và nhiều thế kỷ sau đó, câu chuyện của họ đã giúp các nhà khoa học viết lại một phần trong những tài liệu chính thức về lịch sử địa chất của đảo.

Nguồn: KH&ĐS Số 88 Thứ Sáu 3/11/2006