Nghệ An: Chuyện đời của một ngư dân
Hầu nhưcác ngưdânởNghệAnđều biết ngưdân Trần Văn Sơn, bởi ôngđược xem là người có sáng kiến thành lập Chi hội Nghềcá Hải Nam giúpđỡcác ngưdân có thêm sức mạnh vươn ra khơi xa.
Năm 1972, một cơn lốc dữtrút xuống vùng biển NghệAn cướpđi 45 ngưdânởxã Diễn Bích, huyện Diễn Châu, trongđó có cha của Sơn.Đại tang ậpđến. Lúcấy, cảxã Diễn Bíchđều thiếuđói bởi hầu hết những người trụcột giađìnhđã nằm lại giữa biển khơi mênh mông.
Cha mất hôm trước, hôm sau cậu bé Sơn cùng hai chịphảiđiđến các bến cá nhặt nhạnh cá rơi vàăn xinđểcùng giađình sống quangày. “Ngày ấy, rất nhiều lần chúng tôiăn cảcá sống, nhặt cá biển nướngănđểcho cái bụngđỡquặnđói, nhưng tôi vẫn luôn cảm nhận vịngon chođến giờ” - ông Sơn bồi hồi nhớlại.
Gia cảnh khó khăn là vậy nhưng người mẹcũng cốgắng cho Sơnđến trường kiếm con chữnhững mongđổiđời. Thếnhưng khiđang học dởTHPT thì Sơn phải bỏhọcđểđiđánh cá thuê do giađình không còn kham nổi.
Trong căn nhà khang trang, ông Sơn kểlại: “Từđi làm kéo lướiđến làm tài công, làm thuyền trưởng thuê cho người khác, tôi luôn ước mơmột ngày mình sẽlàm chủcon tàuđểvẫy vùng trên biển. Sau nhiều năm chắt chiu,đến năm 2000, tôi vay mượn thêm mới sắm cho mìnhđược con tàu và bộđồnghềcâu,đánh cáđểra khơi”.
Có tàu, ông Sơn tạo côngăn việc làm cho anh em và bà con trong xóm cùng xông pha ra biển. Công việc làmăn ngày càng tấn tới, thấy hoàn cảnh em Thái Bá Long (11 tuổi,ởxóm Sơn Hải) giống hoàn cảnh của mình ngày xưa, ông Sơnđã bàn với vợđưa Long vềnhà, nhận làm con nuôi…
Tháng 4-2009, tàu của ông Sơnđã cứuđược năm ngưdân bịchìm tàu. Trongđêm tối, khiđang cho tàu chạy thẳng ra hướngđảo Mê thuộc vùng biển Thanh Hóa, bất ngờông phát hiện năm ngườiđang chới với cùng sóng biển. Ông cùng năm ngưdân trên tàu liền dừng tàu, nhảy xuống biển cứu vớtđược cảnăm người.
“Nếu khôngđược tàu anh Sơn cứu thì tôi cùng ba con trai và một người cháuđã cùng nằm lại vĩnh viễn dướiđáy biển rồi” - ông Thái Bá Trung (ởxã Quỳnh Phương, huyện Quỳnh Lưu, NghệAn) nói.
Chiều 16-5-2011, thuyền trưởng Sơn cùng con nuôi Thái BáLong và bốn ngưdân (Nguyễn Văn Minh, TrầnĐức Hưng,Đặng Văn Duyệt và Phạm Văn Quyền)đangđánh cá trên vùng biển Cửa Lò (NghệAn) thì lốc tốsầm sập kéođến, nhấn chìm tàu.
“Tôi không kịp phát tín hiệu hay gọi bộđàm vềđất liền báo cứu. Trên tàu lúc này sáu người nhưng lại chỉcó năm chiếc áo phao, tôi quát năm người mặc áo vào lao xuống biển tránh tàu úp người. Còn tôi vớcon dao chặt dâyđểlấy cây sào gỗvà ôm sào lao xuống biển. Hai tay tôi ôm chặt cây sào gỗghì vào ngực. Cây sào nổi thì tôi nổi theo. Sóng cứđẩy, vađập sào gỗvào ngực tôiđau nhức nhưng tôi không thểthảcây sào ra. Cha tôi từng bịlốc tốđánh chìm tàu chết trên biển. Tôi khóc, nghĩvà lo sợcon tôi lại mồcôi cha nhưtôi…” - ông Sơn kể.
NgưdânĐặng Văn Duyệt cũng nhớlại: “Khitôi nổi lên cốnhìn thì thấy con tàuđã chìm hẳn, nước mắt trào ra. Lúcấy, tôi lo nhất vềông Sơn bởi ông là người nhiều tuổi nhất lại nhường hết áo phao cho chúng tôi”. Sauđó, cảsáu người trên tàu của ông Sơnđã may mắnđược tàu cá do ông Nguyễn Văn Hồng (phường Nghi Thủy, thịxã Cửa Lò) làm thuyền trưởng phát hiện và cứu vớt kịp thời.
May mắn giữđược mạng sống nhưng con tàu mưu sinh cònđang nằm dưới lòng biển khiến lòng ông Sơn nhưlửađốt. Ông trốn viện tìm cách cứu tàu. Vợchồng ông vay tiền thuêthợlặn tìm con tàu nhưng lúc xácđịnhđược vịtrí tàu chìm thì tàuđã bịcát lấp gần nửa. Ông thuê tàu ra thục vòi rồng xuống hút cát ra khỏi con tàu chìm rồi thuê tiếp hai con tàu lớn kéo nâng tàu của ông lên. Sau hai ngày khôngđạt kết quả, ông bật khóctrên biển bởi nỗi lo phương tiện duy nhấtđểmưu sinh không còn lại cộng thêm một khoản nợlớn.
Lo lắng lực kéo của hai con tàu có thểxé vỡđôi con tàuđang chìm dưới biển của mình, ông Sơn chợt nghĩcách vào bờthuê máy bơm hơi loại lớn và thuê phao xả hết hơi cho thợlặn xuống cột phao vào tàu.
Những chiếc vòi hơi cũngđược thảxuốngđểthợlặn găm vào van của phao. Hơiđược bơm vào phao, cộng thêm sựtrợgiúp của hai con tàu tời, nâng kéo haiđầu tàu chìmđã làm xuất hiện một phép lạ: Con tàu của ôngSơn từđáy biểnđã nổi lên trong sựngỡngàng, vui mừng của mọi người. Sau khi tàu nổi và lai dắt vào bờsửa chữa xong, ông cùng năm ngưdân lại tiếp tục hành trình ra biển.
Ông ThạchĐình Nghĩa, Phó Chủtịch UBND xã Diễn Bích, cho biết: “Ông Sơn không chỉlà người nổi tiếng vượt khó, cứu người, giúp nhiều tàu bịnạn mà ông còn có công rất lớn khiđứng ra thành lập chi hộiđểgiúp các ngưdân khó khăn trênđịa bàn. Từchi hội nghềcá do ông Sơnđứng ra vậnđộng, thành lập, nay trênđịa bàn xã chúng tôi cósáu xóm làm nghềđi biểnđềuđã thành lập chi hội nghềcá”.
Bốn năm trước, ông Sơn bàn với ngưdân Chầm Quốc Hiền thành lập Chi hội Nghềcá Hải Nam . Mụcđích của chi hội là các con tàu liên kết với nhau, chia sẻkinh nghiệm ngưtrường khai thác, hỗtrợnhau nâng cao hiệu quảđánh bắt xa bờvà kịp thời giúp nhau khi có tai nạn rủi ro trên biển.
“Ban đầu tôi xung phong góp 2 triệuđồng làm quỹ, rồi tôi bỏtiền túi mua quàđến từng nhàđểvậnđộng họvào hội.Đến nay, có 60 chủtàu cùng vào Chi hội Nghềcá Hải Nam với sốtiền quỹhơn 270 triệuđồng. Nhiều tàuđã thayđược máy mới có công suất lớn tiếnđược ra biển xa hơn. Khi một con tàu bịhỏng máy trên biển thì các con tàu cùng chi hội gầnđó phải tựgiácđến giúp sửa chữa hoặc kéo tàu về…” - ông Sơn cho biết.
Vừa qua, tàu của thương binh Nguyễn Văn Thắng bịchìmởgầnđảo Mê, tàu của ngưdân Trần Văn Sáu bịtrúng lốc chìmởgầnđảo Ngưvà tàu cá của anh Nguyễn Văn Hiền bịchìm trên vùng biển NghệAn. Khi nghe tin các tàu này bịchìm, các chủtàu khác trongChi hội Nghềcá Hải Namđều tựgiác ra cứu giúp và giúp kéo, trục vớt tàu không lấy tiền dầu, tiền công.
Đến nay, con nuôi Thái Bá, Longđã 20 tuổi và trởthành một ngưdân vạm vỡ. Vợchồng ông Sơnđã mua cho Long miếngđất trong làng và dựđịnhđang năm nay sẽđào móng cất nhàđểchuẩn bịcho Long cưới vợ. Hai con trai của vợchồng ông Sơnđều theo nghiệp bút nghiên nhưng nghềbiển ôngđã cóđứa con nuôi này nối nghiệp.
Sáng sớm mùng một tết Nhâm Thìn, ngưdân Trần Văn Sơn cùng các hội viên Chi hội Nghềcá Hải Namđã cùng bước lên con thuyềnđánh cá làm lễcúng thần biển, cầu cho một năm ra khơi trời yên biển lặng, thuận buồm xuôi gió, làng biển bội thu. Các chủtàu, ngưdân thắp nén nhang dâng lên thần biển và linh hồn các ngưdân xấu sốnằm lại biển khơi.
Ông Sơn trầm giọng: “Năm trước tàu của tôi bịtrúng lốc nhấn chìm nhưng rất may “hà bá biển”đã tha mạng cho sáu người. Giờtôiđứng trước biển, chắp tay cảm tạthần biển và cá ôngđã phù hộcho chúng tôi thoát chết trởvềvà cầu cho một năm mới ra khơiyên lành, tàu đầy mực, cá”.
Sáng sớm ngày 28-1 (tức mùng sáu tết), ông Sơn cùng các ngưdân trên tàu lạiđạp sóng ra khơi, tưng bừng chuyếnđánh cá xa bờđầu tiên của một năm mớiđầy hy vọng.
