Nâng tầm vóc tạp chí Khoa học và Tổ quốc

Tạp chí còn cung cấp các thông tin bổ ích cho bạn đọc, nhất là đối với sinh viên và trí thức trẻ những kiến thức hiện đại trong vật lý, hóa học, sinh vật, công nghệ, những trào lưu tư tưởng trong triết học, toán học; vạch ra những tư duy sai lầm trong khoa học và tiếp thu những cái mới. Tạp chí không chỉ quan tâm tới khoa học tự nhiên và công nghệ mà còn có nhiều chủ đề liên quan tới khoa học xã hội và nhân văn, tới những vấn đề nhạy cảm về lịch sử, về bảo vệ lãnh thổ của đất nước và đời sống hiện thực của con người, của nhà giáo và trí thức; đăng tải những hồi ký, ký ức của trí thức lão thành, của anh bộ đội cụ Hồ mà nay đã là người trí thức, kể cả những tản văn, những bài phê bình trong đời sống nghệ thuật…Đạt được một số kết quả khiêm tốn như vậy, trước hết phải kể đến sự đóng góp của các anh, các chị trong tòa soạn đã vượt qua những khó khăn tưởng như không vượt nổi (mà nay vẫn tồn tại). Đó là nguồn tài chính eo hẹp và sức ép của dư luận muốn để tạp chí tự vùng vẫy, sống nhờ quảng cáo như nhiều tờ báo mang nặng tính thị trường cho người thị hiếu thấp và một bộ máy còn thiếu, yếu. Tạp chí tồn tại được trước hết phải có sự quan tâm đúng mức của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, nhưng phần quan trọng là có các cộng tác viên nhiệt tình với ý thức và trách nhiệm của người trí thức mặc dù các anh, chị chỉ nhận được mức thù lao khiêm tốn.

Tuy nhiên, chúng ta không thể hài lòng với cái đã qua. Chỉ thị số 42-CT/TW của Bộ Chính trị (khóa X) về Liên hiệp Hội Việt Nam đã nâng tầm vị thế của Liên hiệp Hội. Theo tinh thần đó, Tạp chí Khoa học và Tổ quốc cũng phải nâng tầm vóc của mình trong giai đoạn mới. Vậy mục tiêu của Tạp chí là gì? Theo tôn chỉ, mục đích đã được phê duyệt, Tạp chí là cơ quan ngôn luận của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, nên Tạp chí phải gắn bó với hoạt động hội (từ Liên hiệp Hội Việt Nam cho tới các hội thành viên); tập trung phản ánh về công tác xây dựng hội với mô hình đa dạng kể cả ở Trung ương và địa phương; phản ánh được quan điểm, suy nghĩ và tâm tư của Liên hiệp Hội Việt Nam và của trí thức KH&CN về những vấn đề lớn của đất nước; góp phần tham mưu, tư vấn, phản biện các vấn đề có liên quan (nhất là về giáo dục và KH&CN) theo sự chỉ đạo của Liên hiệp Hội Việt Nam. Tạp chí cũng là nơi tuyên truyền đường lối, quan điểm của Đảng và Nhà nước trong công tác hội và những vấn đề liên quan tới trí thức.

Theo suy nghĩ cá nhân, chúng ta phấn đấu xây dựng Tạp chí Khoa học và Tổ quốc với “bộ mặt” mới, trong đó đăng tải những thành tựu nghiên cứu mới của Việt Nam và có những lời đánh giá, phê bình những nghiên cứu quan trọng về khoa học; đóng góp xây dựng những chính sách khoa học và thông tin những vấn đề quan trọng liên quan tới trí thức, giống như tạp chí nổi tiếng Science của Hiệp hội vì sự phát triển khoa học của Hoa Kỳ, hay như tạp chí Science et vie của Pháp có từ năm 1913.

Tạp chí là nơi phổ biến kiến thức ở trình độ cao, phục vụ cho đối tượng trí thức, nhất là trí thức trẻ, cho cán bộ lãnh đạo và quản lý, cán bộ tham mưu của Đảng và Nhà nước. Cần lưu ý rằng, trách nhiệm phổ biến kiến thức cho quảng đại quần chúng đã có nhiều tờ báo khác như Khoa học và Đời sống, báo chí của các hội, v.v.

Tóm lại, nâng tầm vóc của Tạp chí Khoa học và Tổ quốc trong giai đoạn mới cần tập trung vào nâng cao cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc xây dựng các hội KH&KT; tham mưu, tư vấn cho Đảng và Nhà nước những vấn đề phát triển đất nước; thông tin và phổ biến kiến thức ở trình độ cao nhưng dễ hiểu; lôi cuốn được nhiều trí thức tham gia các diễn đàn do Tòa soạn tổ chức để phản ánh ý kiến đóng góp của đội ngũ này làm cho tạp chí thực sự là của trí thức, của Liên hiệp Hội.

Để làm được điều đó, chúng ta cần có sự cải tổ thực sự tòa soạn, cần có hội đồng biên tập mạnh gồm cả trí thức trong và ngoài nước, cần có nguồn đầu tư thỏa đáng và sự quan tâm chỉ đạo của Liên hiệp Hội Việt Nam.