Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ năm, 27/07/2006 23:31 (GMT+7)

Nấm côn trùng - Chế phẩm phòng trừ dịch hại thân thiện với môi trường

Đó chính là nấm Beauveria Bassiana(Bb) và sau này phát hiện thêm nấm Metarhizium Anisopliae(Ma) cũng có cơ chế sinh trưởng và phát triển tương tự. Việc sản xuất chế phẩm từ hai loại nấm Bb và Ma để trừ dịch hại dựa trên những ưu điểm của chúng là khả năng lây lan nhanh nhờ gió, mưa, côn trùng, bào tử nấm tồn tại lâu qua các thế hệ, không lây bệnh cho những sinh vật có ích, không ảnh hưởng tới môi trường và đặc biệt, sâu hại khó có khả năng hình thành tính kháng bệnh đối với những loại nấm này.

Chế phẩm Mat.
Chế phẩm Mat.
Tại Việt Nam, việc nghiên cứu sản xuất và ứng dụng các chế phẩm vi nấm gây bệnh côn trùng ở một số Viện và các Trung tâm khoa học đã được tiến hành từ những năm 70 của thế kỷ XX. Đến nhữngnăm 90, công nghệ sản xuất thành chế phẩm phòng trừ một số sâu hại cây trồng như sâu xanh bướm trắng, sâu tơ hại rau, sâu đo hại đay, rầy nâu hại lúa, châu chấu hại ngô - mía, bọ xít hại nhãn, vải,sùng hại mía, sâu róm hại thông và bọ hại dừa... đã dần được hoàn thiện. Đến nay, các chế phẩm phòng trừ dịch hại được sản xuất từ Bb và Ma của Viện Bảo vệ thực vật Việt Namvới tên thương mại là Boverit và Mat đã trở nên rấtquen thuộc và đáng tin cậy với bà con nông dân.

Các chế phẩm này bao gồm bào tử nấm và các giá thể. Khi phun, những bào tử nấm dính vào cơ thể côn trùng, khoảng 24 giờ sau gặp điều kiện thuận lợi sẽ nảy mầm và mọc thành sợi nấm xuyên qua lớp vỏ kitin của chúng. Bào tử nấm phát triển ngay trong cơ thể côn trùng cho đến khi xuất hiện các tế bào nấm đầu tiên rồi tiếp tục phân nhánh tạo nên một mạng sợi nấm chằng chịt. Chính trong quá trình bào tử nảy mầm đã tiết ra một phức hệ enzym ngoại bào phân giải kitin, protein và lipit. Đồng thời, nấm tiết ra độc tố Destruxinvà Bovexinlàm các tế bào bị phân huỷ, côn trùng bị tê liệt rồi chết. Nấm vẫn tiếp tục phát triển trên xác côn trùng, sợi nấm chui qua lớp vỏ kitin, hình thành một lớp bào tử xanh (Ma) hoặc trắng (Bb) như hiện tượng của bệnh tằm vôi. Sau đó bào tử nấm tiếp tục lây lan, phát tán sang các con côn trùng khác và thực hiện những chu trình mới. Mỗi chu trình thường kéo dài và kết thúc trong vòng 7 – 10 ngày.

Với những ưu điểm nổi bật của mình, nấm côn trùng trở thành những chế phẩm sinh học rất thân thiện với môi trường, khắc phục được sự độc hại và những nhược điểm khác của thuốc trừ sâu hoá học. Để sản xuất được 2 chế phẩm Boverit và Mat có công dụng như vậy, qui trình sản xuất phải tuân thủ những qui định nghiêm ngặt qua 7 công đoạn:

  1. Phân lập và tuyển chọn chủng: Chọn những con côn trùng bị nấm ký sinh trong tự nhiên (1, 2 con trong số hàng nghìn con), nghiền ra rồi nuôi cấy trên môi trường Sababouraudkhoáng chất đến khi có chủng giống thuần.
  2. Cấy giống thuần vào lọ thuỷ tinh có chứa hỗn hợp gồm trấu, cám, bột ngô, bã mía đã được khử trùng trong 120 0C, 1at để nguội. Sau 7 – 10 ngày thì rải ra khay cho nấm mọc đều.
  3. Sấy nấm ở nhiệt độ 45 0C trong vòng 7 -8 tiếng
  4. Nghiền nấm và giá thể
  5. Kiểm tra lượng bào tử trong mỗi gam chế phẩm phải đạt 5 x 10 9bào tử/g
  6. Thử hoạt lực trên sâu
  7. Đóng gói để bảo quản và sử dụng

Sau nhiều năm có mặt trên thị trường, Boverit và Mat đã giúp bà con nông dân diệt trừ vô số sâu hại, đặc biệt là dịch sâu róm thông ở các tỉnh miền Trung, nạn bọ hại dừa ở các tỉnh miền Nam và nạn châu chấu hại ngô, mía ở Đông Nam bộ.

Hiện nay, các nhà khoa học vẫn đang tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hơn một bước công nghệ sản xuất các chế phẩm nấm côn trùng, đưa ra sản xuất trên qui mô công nghiệp để tăng năng xuất, giảm giá thành. Đưa sản phẩm đến tay đông đảo người nông dân hơn, hướng tới một nền nông nghiệp sạch, cung cấp những nông sản an toàn vì sức khoẻ người tiêu dùng.

Năm 1815, Agostino Bassi đã mô tả khá tỉ mỉ về bệnh nấm trắng Muscardingây bệnh trên con tằm và đưa ra biện pháp ngăn ngừa sự lây lan, phát triển của nấm. Loại nấm này sau được gọi là nấm Beauveria Bassianahay nấm bạch cương. Đến năm 1878, khi nghiên cứu biện pháp phòng trừ sâu non hại lúa mì thuộc bộ cánh cứng, Metschnhikov cũng phát hiện và phân lập được một loại nấm xanh chính là nấm Metarhizium Anisopliaecòn gọi là nấm lục cương.

Các nhà khoa học đã nghiền những con côn trùng bị chết cứng do nấm Beauveria Bassian(Bb) và Metarhizium Anisopliae(Ma) và bôi lên những con khác thấy sau 10 - 14 ngày thì có tới 55 - 80% côn trùng bị chết do những triệu chứng tương tự. Từ đó ý tưởng sản xuất những loại chế phẩm từ nấm côn trùng để diệt trừ sâu hại đã được hình thành.

Nguồn: khoahocphattrien.com.vn22/6/2006

Xem Thêm

Phát triển nhân lực trẻ cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược
Bộ Khoa học và Công nghệ được giao nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách phát triển nhân lực trẻ chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, hàng không vũ trụ và năng lượng nguyên tử, với thời hạn hoàn thành trong quý IV/2026.
Thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức
Sáng ngày 28/7, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã phối hợp với Viện Khoa học và Quản lý kinh tế (IESEM) tổ chức hội thảo "Thực trạng và giải pháp thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0".
Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.

Tin mới

Góp ý Luật luật An toàn, vệ sinh lao động: Lấy bảo vệ con người và quản trị rủi ro làm trung tâm
Ngày 30/10/2026, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp Hội Khoa học Kỹ thuật An toàn Vệ sinh Lao động Việt Nam (VOSHA) tổ chức Hội thảo "Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động". Hội thảo do PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch VUSTA và GS.TS Lê Vân Trình, Chủ tịch VOSHA đồng chủ trì.
VUSTA công bố các quyết định điều động, bổ nhiệm cán bộ chủ chốt
Ngày 30/10/2026, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã trang trọng tổ chức Hội nghị công bố các quyết định quan trọng về công tác cán bộ. Lãnh đạo VUSTA đã trao quyết định nghỉ hưu hưởng chế độ cho 02 cán bộ, chuyên viên, đồng thời trao các quyết định điều động, bổ nhiệm cán bộ chủ chốt nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Liên hiệp Hội Việt Nam hưởng ứng tháng “Vì người nghèo”
Sáng 27/10, tại Hội trường xã Quốc Oai, Khối thi đua các tổ chức thuộc lĩnh vực Khoa học - Kinh tế - Pháp luật - Giáo dục - Đối ngoại thuộc Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, Hội Luật gia thành phố Hà Nội và xã Quốc Oai tổ chức Hội nghị “Nghe dân nói, nói dân nghe” và thực hiện Tháng cao điểm vì người nghèo 2026.
Thủ tướng mong muốn đối tác quốc tế không chỉ đầu tư, sản xuất tại Việt Nam mà cùng kiến tạo chuỗi giá trị mới
Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Việt Nam mong muốn các đối tác quốc tế không chỉ đầu tư, sản xuất tại Việt Nam mà cùng nghiên cứu, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và kiến tạo những chuỗi giá trị mới.
Tạo động lực tăng trưởng xanh từ khoa học, công nghệ
Chính phủ Việt Nam nhiều lần khẳng định quan điểm "không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế". Trong bối cảnh đó, việc giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa yêu cầu tăng trưởng nhanh và bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu thông qua các giải pháp khoa học, công nghệ đang trở thành yêu cầu cấp thiết hiện nay.
Hội nghị Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam lần thứ nhất (khóa IX)
Chiều 28/10, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức Hội nghị Đoàn Chủ tịch lần thứ nhất (khóa IX), nhiệm kỳ 2026 - 2031. Hội nghị tập trung thảo luận, đóng góp ý kiến vào các dự thảo văn bản nền tảng quan trọng, đánh giá kết quả hoạt động từ sau Đại hội IX, đồng thời đề ra nhiệm vụ trọng tâm đến cuối năm 2026.
Hội nghị BCH Đảng bộ Liên hiệp Hội Việt Nam tháng 10/2026: Tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ trọng tâm
Sáng 28/10, tại Hà Nội, Đảng ủy Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ nhằm đánh giá kết quả công tác tháng 10, xác định nhiệm vụ trọng tâm tháng 11/2026 và triển khai một số nội dung quan trọng liên quan đến công tác xây dựng Đảng.
GS.VS. Châu Văn Minh: Tăng cường kết nối khoa học, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân
Ngày 25/10/2026, tại Hà Nội, GS.VS. Châu Văn Minh, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam), đã tham dự và phát biểu tại Hội nghị khoa học “Cập nhật các tiến bộ mới trong quản lý bệnh tiêu hóa và gan mật”, kết hợp kỷ niệm 8 năm thành lập Viện Nghiên cứu và Đào tạo Tiêu hóa, Gan mật.
TECHFEST Việt Nam 2026 đưa sản phẩm công nghệ đến gần người dân
TECHFEST Việt Nam 2026 sẽ diễn ra tại Hà Nội từ ngày 13 đến 15/11, khu vực hồ Hoàn Kiếm và phố đi bộ là trung tâm với mô hình không gian mở, đưa các hoạt động trình diễn công nghệ, triển lãm sản phẩm khởi nghiệp và kết nối đầu tư đến gần hơn với người dân, doanh nghiệp, nhà đầu tư.
Liên hiệp Hội Thành phố Hồ Chí Minh và 7 giải pháp phát huy vai trò trí thức
Tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh là một hoạt động quan trọng nhằm phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và trách nhiệm xã hội của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trong quá trình hoạch định chính sách, quy hoạch và triển khai các chương trình, dự án phát triển.
Đề xuất giải pháp tăng cường vai trò kết nối của VUSTA với các Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện
Ngày 23/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức hội thảo đề xuất các giải pháp đổi mới cơ chế phối hợp, phát huy tối đa tiềm năng của mạng lưới 92 Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện; khẳng định quyết tâm nâng tầm vai trò cầu nối của VUSTA, biến trí tuệ đội ngũ trí thức KH&CN thành những luận cứ khoa học tin cậy phục vụ các quyết sách của Đảng, Nhà nước và MTTQ.