Mốt thời trung cổ
Sự xuất hiện của đạo Thiên chúa đã hoàn toàn biến đổi nhận thức về phụ nữ. Hình mẫu cái đẹp cổ điển đã bị biến thành vẻ ngoài tội lỗi, còn nhục dục bị xem như là khao khát không sạch. Theo các nhà tu khổ hạnh Thiên chúa giáo, phụ nữ với tư cách là người kế thừa nàng Eva huyền thoại, đã tiếp nhận của nàng toàn bộ cá tính, trong đó có cả tính kiêu căng tự phụ. Bởi vậy, không có gì ngạc nhiên là ở đầu thời kỳ Trung cổ, tại châu Âu, cả hai phái nam và nữ không khác nhau nhiều về trang phục. Cả hai phái đều để tóc dài và mặc áo bó chẽn ngang lưng.
Thế nhưng, thậm chí nhà thần học giỏi nhất cũng không thắng nổi mốt. Đến cuối thời kỳ tiền Trung cổ, trang phục đã bắt đầu vừa khớp với cơ thể. Người phụ nữ châu Âu lý tưởng thời kỳ này là người có thân thể dong dỏng, da trắng và để hợp mốt, cô ta phải đi một đôi giày cao gót. Không chỉ có thế. Chiếc áo cô ta mặc càng ngày càng trở nên bó sát cơ thể hơn. áo lót ngực cũng đã xuất hiện tại Pháp vào thế kỷ XV. Chất liệu len khiêm nhường dần được thay thế bởi lụa. Cổ áo cũng được mở táo bạo hơn.
Chúng ta biết về trang phục thời Trung cổ một phần là nhờ dựa vào nhiều nguồn văn bản và tranh tượng, phần nữa là nhờ công tác khảo cổ học. Đôi khi, chỉ một mảnh vải nhỏ, chẳng hạn dải ruy băng bằng lụa dệt lẫn với sợi vàng hoặc một chiếc mũ tròn thuộc thế kỷ XIII vừa được tìm thấy ở thành phố cổ Elblag (Ba Lan) có thể cho chúng ta biết rất nhiều về cuộc sống thành thị ở châu Âu thời Trung cổ.
“Dải ruy băng và chiếc mũ tìm thấy tại thành phố Elblag là những vật kỳ lạ nhất, nhưng không phải là duy nhất ở vùng này – Nhà khảo cổ học Miroslaw Marcinkowski thuộc Viện bảo tàng Elblag cho biết - Chúng tôi đã tìm thấy những sản phẩm đắt tiền từ lụa thậm chí trong hành trang các bà vợ những người đánh cá. Điều đó chứng tỏ Elblag sau vài chục năm được công nhận là thành phố đã trở nên giàu có.
Về mặt trang phục, phụ nữ thành Elblag tỏ ra không thua chị kém em. “Họ khoác thêm chiếc áo màu, thông thường là màu xanh lá cây. Chị em cũng thích áo màu đỏ, da cam hoặc vàng sẫm. Đôi lúc, họ còn pha màu xanh đậm với hồng tươi” - Bà Ewa Kasarab, chuyên gia thời trang cho biết như vậy. Một trong những vật trang sức quan trọng của phụ nữ thời Trung cổ là chiếc thắt lưng. Nó thường có khoá và viền được trang trí cầu kỳ, tinh xảo. “Tại Ba Lan thời Trung cổ, những chi tiết trang trí thắt lưng được làm từ chất liệu phổ thông hơn: Vàng được thay bằng đồng thau, còn bạc được thay bằng thiếc. Trên bề mặt thắt lưng có khắc những biểu tượng tôn giáo hoặc trích đoạn kinh thánh” - Bà Ewa Trawicka thuộc Bảo tàng khảo cổ học Gdansk (Ba Lan) cho biết như vậy.
Chiếc thắt lưng còn được gắn thêm những “phụ kiện” như túi đựng tiền, bao đựng dao và những chiếc túi đựng đồ trang sức.
Thành phần ít nổi tiếng nhất trong bộ thời trang thời Trung cổ là giày. Trong các bức vẽ, phụ nữ thời Trung cổ thường mặc áo dài che kín chân. Tuy nhiên, những khai quật khảo cổ học cho thấy họ thường đi giày da cao cổ, buộc bằng dây da hoặc cài khuy. Cũng có những đôi giày nhẹ, tựa như dép, với đế bằng da. Ngay từ thế kỷ XIII các cô gái đã mang những đôi giày trông giống như giày thể thao ngày nay. “Một điều lý thú nữa là ngay từ thế kỷ XV đã tồn tại những đôi giày second-hand - Bà Beata Ceynowa thuộc Bảo tàng Khảo cổ học Gdansk, cho biết - Những đôi giày được làm theo đơn đặt hàng, sau vài năm sử dụng được bán lại cho người nghèo. Để vừa chân chủ mới, chúng có thể bị xẻ dọc hoặc cắt ngang. Cũng xuất hiện cả những đôi guốc đặc biệt, đi kèm với giày mềm. Những đôi guốc này làm bằng gỗ, được gắn vào đế giày bằng những cái khoá gỗ chắc chắn. Người sử dụng có thể đi qua con phố đầy bùn đất và không hề bị lấm chân”.
Vài chục năm trước, có rất ít người quan tâm đến một mảnh da hoặc mảnh vải có tuổi vài trăm năm, được lấy lên từ khu khai quật. Ngày nay thì khác. Những mảnh trang phục còn sót lại được đánh giá như những hiện vật đầy hấp dẫn. Ngày càng có nhiều nhóm các nhà khoa học nghiên cứu về trang phục thời cổ. Tất cả dường như báo hiệu rằng, sau vài năm nữa sẽ xuất hiện chuyên ngành mới - chuyên ngành khảo cổ học về trang phục.
Nguồn: Nauka, gdtd.com.vn, số 118, 03/10/2006
