Một số ung thư da thường gặp

Ung thư da tế bào đáy (basal cell carcinoma)

Dạng ung thư này hay xuất hiện ở người già, những đốm tàn nhang, “đồi mồi” ở người trẻ khi lớn tuổi dễ biến thành ung thư. Người có da trắng sinh sống ở vùng nắng nhiều cũng dễ bị, ngược lại người da đen thì ít bị loại ung thư này hơn. Ngoài ra có một số nghề nghiệp phải làm việc ngoài nắng thường dễ bị ung thư này.

Đặc điểm lâm sàng:ung thư da tế bào đáy là một khối u giống như một mảng da nhô cao thành một viền bờ bao quanh một vùng da lõm xuống so với da thường, trên viền bờ đó có một hay vài cục nhỏ hơi trong, màu sáp ong rất đặc biệt. Vùng lõm bên trong có thể bị loét, đóng mày, chảy máu khi chạm nhẹ. Mảng ung thư có thể có hình tròn, bầu dục nhưng bờ không đều.

Vị trí: thường thấy trên vùng mặt, đặc biệt vùng mũi. Vùng trán, vành tai, má cũng có thể bị. Ngoài ra, cũng có thể thấy ở da đầu, cổ, lưng bàn tay. Số lượng thường chỉ một vài thương tổn.

Một số dạng lâm sàng đặc biệt:

- Dạng sắc tố:hình ảnh cũng giống như dạng thông thường nhưng khối u tăng sắc tố màu nâu hoặc đen, dạng này thường thấy ở những người da màu tối (không phải người da đen).

- Dạng nang:thương tổn là những nang màu xanh xám gồ cao hình vòm.

- Dạng sẹo:u có bờ màu sáp ong, dãn mao mạch, có khuynh hướng sẹo như trong bệnh xơ cứng bì, dạng này thường chỉ xuất hiện trên má, trán.

- Dạng loét:khối u loét nhiều, hình gặm nhấm, lổ chỗ, diễn tiến chậm nhiều năm.

- Dạng nông:thương tổn nông nhưng lan rộng, có vảy, không loét giống bệnh vảy nến.

Diễn tiến:lúc đầu có thể khối u nhỏ bằng hạt đậu, dần dần phát triển lan ra thành mảng lớn. Vùng da lõm bên trong càng lở loét, chảy máu và đóng mày nhiều hơn làm biến dạng cả một vùng da. Tuy nhiên, diễn tiến rất chậm trong nhiều tháng, nhiều năm. Đặc biệt, tuy là một ung thư thật sự nhưng loại ung thư tế bào đáy này rất hiếm khi di căn.

Điều trị:đây là một trong những dạng ung thư lành tính nhất nên đều trị thường đơn giản bằng đốt điện, phẩu thuật. Không cần dùng hóa chất chống ung thư để trị liệu.

Tóm lại, ung thư da tế bào đáy là một dạng lành tính. Ơ những người có tuổi, khi thấy da nổi những mảng có những chấm đen trên viền bờ, có loét, rỉ máu thì cần đến bác sĩ để được khám và điều trị ngay tránh lan rộng.

Ung thư da tế bào gai (squamous cell carcinoma)

Đây là một dạng ung thư ác tính hơn ung thư tế bào đáy, ít di căn, và thường xuất hiện trên nền sẹo cũ nhất là các sẹo do bỏng.

Nguyên nhân:có nhiều yếu tố gây ra ung thư da tế bào gai như:

- Tia tử ngoại của ánh sáng mặt trời.

- Các hoá chất như các hydrocarbon có nhân thơm, đáng lưu ý là thạch tín (arsenic). Một số bệnh nhân bị hen suyễn được các thầy thuốc đông y cho dùng thuốc có chất thạch tín trong một thời gian dài rất dễ bị ung thư da tế bào gai.

- Thuốc lá: hút hay xỉa (ở một số người ăn trầu) thường bị ung thư ở môi.

- Nhiệt: thường do thói quen ăn uống nóng có thể gây ung thư ở môi, miệng.

- Tia phóng xạ như tia X.

- Chấn thương, vết thương da mạn tính lâu ngày như loét, bỏng.

Đặc điểm lâm sàng:tổn thương da là một khối u thường khởi phát trên nền vết sẹo cũ, một thương tổn loét da diễn tiến lâu năm không lành, một vùng da dày sừng ở vị trí thường bị phơi bày ra ánh sáng mặt trời như mặt, lưng bàn tay. Lúc đầu khối u có thể có bề mặt cứng, sần sùi như mụn cóc, cạn, sờ hơi cứng, màu hồng nhạt có dãn mao mạch. Hoặc có khi u khởi phát là một mảng đỏ, cứng và có vảy. Dần dần khối u phát triển lớn lên và sâu dưới da và hoá loét. Vết loét lan ra càng ngày càng lớn và ăn sâu bên dưới. Bề mặt vết loét dơ, dễ chảy máu và có khuynh hướng sùi, dần tạo thành một khối u sùi lớn. Vị trí thường gặp của ung thư tế bào gai là ở vùng da thường bị phơi bày ra ánh sáng như mặt, lưng bàn tay, niêm mạc môi, niêm mạc miệng, bộ phận sinh dục như quy đầu, da bìu, vú, da đầu.

Diễn tiến:ung thư tế bào gai diễn tiến rất chậm, dai dẳng trong nhiều năm. Di căn có thể xảy ra nhưng rất hiếm và thường là di căn đến các hạch lân cận với vùng da bị ung thư.

Điều trị:lý tưởng nhất là phát hiện sớm khi chưa có hạch và phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn vùng da bị ung thư. Nếu có hạch thì ngoài cắt bỏ khối u phải nạo bỏ tất cả các hạch.

Chạy tia phóng xạ, dùng một số hoá chất chống ung thư cũng có hiệu quả.

Phòng ngừa:tránh ánh nắng mặt trời, không hút thuốc, xỉa thuốc, không nên dùng thức ăn hay thức uống khi hãy còn quá nóng. Đặc biệt, khi bị hen suyễn không được dùng thuốc đông y có thạch tín.

Ung thư hắc tố (malignant melanoma)

Đây là một dạng ung thư da rất ác tính, từ khi được chẩn đoán đến lúc tử vong chỉ tính bằng tháng. Đa số trường hợp thường xảy ra trên một nốt ruồi nhưng không phải nốt ruồi nào cũng biến thành ung thư mà tỷ lệ chỉ chiếm khoảng một phần triệu mà thôi.

Các dạng lâm sàng:dựa vào đặc điểm lâm sàng và mô bệnh học, ung thư hắc tố chia ra 4 loại:

- Nốt ruồi ác tính hay ung thư hắc tố tại chỗ:khởi đầu là một nốt ruồi bình thường tồn tại bình thường sau nhiều năm có thể hàng chục năm, đột nhiên thấy nó trở nên sậm màu, lan rộng, to dần ra. Vì diễn tiến chậm nên người bệnh ít chú ý, dân dần nó xâm lấn sâu và rộng ra chung quanh, bóp cứng, dễ chảy máu. Khi nó trở thành ung thư rồi thì diễn tiến nhanh và đưa đến di căn. Bệnh xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng ở người nhiều tuổi thường gặp hơn. Vị trí: thường bị là những nốt ruồi ở vùng da phơi bày ra ánh nắng, trên má.

- Ung thư hắc tố cạn nhưng lan rộng:so với nốt ruồi ác tính, dạng này thường gặp hơn. Khối u có dạng cục, cứng, bờ lồi lỏm, khảm sâu dưới da, bề mặt nhám, không đều. Trên vùng da của khối u có nhiều màu sắc như nâu đen, đỏ, lục và trắng. Bệnh thường xuất hiện ở người trẻ, vị trí thường gặp là lưng, cẳng chân, nhưng cũng có thể xuất hiện ở bất cứ chỗ nào. Tiến triển nhanh, khi bệnh nặng rồi sẽ dễ chảy máu, da có thể lở loét và di căn.

- Ung thư hắc tố nốt ruồi đầu chi:dạng này hiếm gặp hơn hai dạng trên, ít ác tính hơn. Thương tổn lúc đầu giống như một mảng màu nâu ở vùng đầu ngón, trên móng. Rất dễ bị chẩn đoán lầm là nấm móng hay bị dập móng. Mảng có thể tồn tại lâu, nhưng cần phải để ý khi đột ngột màu trở nên đậm hơn, và chuyển thành dạng cục, u hay hóa loét, chảy máu. Khối u có hình dạng không đều, lan rộng nhanh và di căn đến các hạch và nội tạng. Vị trí: thường ở vùng đầu chi như đầu ngón tay, đầu ngón chân, móng, lòng bàn tay, lòng bàn chân.

- Ung thư hắc tố dạng cục:tổn thương lúc đầu có thể từ một nốt ruồi tồn tại trong nhiều năm, sau thành một cục sậm màu, kích thước không cố định, nhô lên. Đột ngột khối u to lên, thay đổi màu, chảy máu, thành bướu, loét và di căn xảy ra.

Điều trị:

Có thể áp dụng phẫu thuật cắt rộng, nạo hạch, chạy tia xạ, hóa chất... nhưng chỉ làm chậm, diễn tiến nhanh chóng của nó có thể đi đến tử vong. Cần chú ý tất cả các nốt ruồi trên cơ thể. Nếu thấy màu sắc, kích thước của nốt ruồi thay đổi, bị ngứa nhiều, hóa loét, chảy máu thì phải đến khám bác sĩ ngay. Không nên tự ý cào gãi, dùng các cách dân gian để phá nốt ruồi.