Một ngôi sao sắp nổ “không theo các quy tắc khoa học”

Các quan sát về vụ nổ siêu tân tinh trước đây đã dẫn đến việc khám phá ra rằng sự giãn nở của vũ trụ đang diễn ra rất nhanh. Các nhà khoa học viết trong tạp chí Naturelà các phát hiện đó có thể là đã ảnh hưởng đến việc sử dụng các vũ nổ siêu tân tinh như là các máy dò để dò năng lượng đen, thực thể bí ẩn nằm sau sự giãn nỡ.

Chiếc hộp của Pandora

Vật thể SNLS-03D3bb được phát hiện vào tháng 4 năm 2003, trong một hệ thống sao đang được hình thành có số năm tồn tại chưa lâu và có kích thước nhỏ. Nó được xếp vào nhóm 1a supernovae hay còn gọi là vụ nổ sao siêu mới kiểu 1a, dựa trên các chất hóa học mà các nhà thiên văn học tìm thấy trong bầu khí quyển xung quanh nó.

Vụ nổ sao siêu mới kiểu 1a (Siêu tân tinh, hay sao siêu mới, là một số loại vụ nổ của sao tạo nên các vật thể rất sáng chủ yếu gồm plasma bùng lên trong một thời gian ngắn rồi tắt dần trong vài tuần hay vài tháng)luôn được cho là có độ sáng như nhau và các nhà thiên văn học thường tính toán khoảng cách theo cách truyền thống là dựa trên độ sáng của các Type 1a supernovae phát ra ở mức nào khi nhìn qua kính thiên văn vũ trụ.

Người ta nghĩ rằng các vụ nổ này được hình thành khi một ngôi sao lùn trắng, (phần còn lại của một ngôi sao có khối lượng thấp và trung bình bị "chết", bao gồm một lõi trơ chứa chủ yếu là cacbon và ôxi)lôi kéo đủ vật chất từ một ngôi sao đồng hành bên cạnh và phát nổ trong một phản ứng nhiệt hạch dữ dội.

Theo nhà vật lý người Ấn Độ Subrahmanyan Chandrasekhar, không có ngôi sao lùn trắng nào có thể nặng hơn khoảng 1,4 khối lượng mặt trời trước khi nó tự huỷ. Tuy nhiên sao SNLS-03D3bb lại có vẻ là mâu thuẫn với quy tắc này.

Nhà vật lý học thiên thể Peter Nugent của phòng thí nghiệm quốc gia Lawrence Berkeley (California) thực hiện nghiên cứu này cho biết: Các nhà thiên văn học xem Vụ nổ sao siêu mới kiểu 1a như là những người tin cậy có khả năng giúp họ xác định khoảng cách bởi vì chúng có lượng nhiên liệu ở mức chuẩn, đó là lượng cacbon và oxi trong ngôi sao lùn trắng và chúng có nguyên nhân gây nổ giống nhau.

Người ta dự đoán là chúng sẽ phát nổ khi khối lượng của sao lùn trắng gần bằng giới hạn Chandrasekhar (tương đương 1,4 khối lượng Mặt Trời)

Vấn đề là SNLS-03D3bb đã vượt qua khối lượng trên và đã có thể mở nắp chiếc hộp Pandora (Theo thần thoại Hy Lạp, Pandora là người phụ nữ đầu tiên được Hephaestus tạo ra theo yêu cầu của thần Zeus. Bà được giao cho một chiếc hộp có chứa tất cả những điều xấu xa nhất có thể hủy diệt loài người. Do tò mò, bà đã mở chiếc hộp đó ra, và do vậy, tất cả mọi sự xấu xa của loài người được phóng thích)

"Các cây nến chuẩn"

Các nhà thiên văn học giờ đây phải giải thích được làm thế nào một sao lùn trằng có thể đạt tới khối lượng lớn như vậy. Có khả năng là 2 ngôi sao lùn trắng đã di chuyển theo hình xoắn ốc và cuối cùng đã kết hợp lại với nhau.

Một cách giải thích khác có khả năng xảy ra hơn đó là vật chất được tích luỹ bởi một ngôi sao lùn trắng từ ngôi sao đồng hành có thể thêm vào momen động lượng làm cho sao lùn trắng quay với tốc độ nhanh hơn.

Điều này có thể cung cấp thêm bằng chứng chống lại quy tắc trọng lực và cho phép công nhận là sao lùn trắng có thể đạt tới khối lượng lớn hơn trước khi phát nổ.

Các nhà thiên văn học giờ đây đang xem xét liệu họ có nên ngừng nghiên cứu các vật thể như SNLS-03D3bb về hiện tượng đi ngược lại quy tắc khoa học của chúng trong các nghiên cứu về vũ trụ hay không, để tránh chúng trở thành các kết quả "làm xấu mặt khoa học".

Các nhà khoa học viết trong tạp chí Naturerằng: Vì ngôi sao sắp nổ này không tuân theo các mối tương quan mà cho phép type 1a supernovae có thể đo đạc được như là các ngọn nến ở mức chuẩn, và vì không có vật thể tương tự nào giống ngôi sao sắp nổ này được tìm thấy ở mức chuyển dịch đỏ (Red shift) thấp (Sự chuyển dịch về phía đỏ của ánh sáng phát ra từ một sao đang chuyển động xa dần bởi hiệu ứng Doppler) nên các nghiên cứu khoa học trong tương lai sẽ phải xem xét đến "hiện tượng làm xấu khoa học"có khả năng xảy ra trong các trường hợp như thế này. 

Nguồn: khoahoc.com.vn 26/9/2006