Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 12/05/2014 16:08 (GMT+7)

Máy đo từ trường hiệu ứng Hall

Sử dụng hiệu ứng Hall – ưu việt và độc đáo

Hiệu ứng Hall được khám phá bởi Edwin Herbert Hall vào năm 1879 và trở thành một trong các hiệu ứng cơ bản của vật lý học. Hiệu ứng Hall là hiệu ứng xuất hiện trên một vật dẫn có dòng điện chạy qua khi được đặt vào trong một từ trường. Với đặc điểm như vậy, nó có nhiều ứng dụng quan trọng, độc đáo, đa dạng trong nghiên cứu khoa học và kỹ thuật. Thí dụ, trong khoa học vật liệu, hiệu ứng Hall được sử dụng như một công cụ chủ yếu để xác loại dẫn, độ linh động và nồng độ hạt tải của chất bán dẫn… Trong kỹ thuật đo lường, nó cho phép xác định các đại lượng như cảm ứng từ, cường độ dòng điện, đo các đại lượng không điện như góc nghiêng, chiều dài, chấn động cơ học với độ nhạy cao hơn nhiều so với giải pháp khác. Hiệu ứng Hall còn có các ứng dụng độc đáo trong kỹ thuật điện tử tin học như xử lý, chuyển đổi đại lượng, thực hiện các phép tính analog, điều khiển tự động…

Máy đo từ trường do PGS.TS Phạm Văn Nho và các nhà khoa học của Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN dựa trên hiệu ứng Hall với cảm biến bán dẫn. Cảm biến là một linh kiện có khả năng tiếp nhận và biến đổi đại lượng từ dạng này sang dạng khác thuận lợi cho việc sử dụng, xử lý. Các cảm biến thông thường chỉ biến đổi một đại lượng. Thí dụ cảm biến quang điện biến đổi ánh sáng thành điện; cảm biến nhiệt điện biến đổi nhiệt thành điện…Riêng cảm biến Hall lại biến đổi tích véc tơ của 2 đại lượng là dòng điện và từ trường thành điện thế. Như vậy điện thế thu được trên cảm biến Hall phụ thuộc vào các độ lớn, các chiều và góc giữa 2 đại lượng này. Nguyên lý độc đáo này giải thích tại sao  cảm biến Hall lại có nhiều ứng dụng phong phú và đa dạng trong đo lường, kỹ thuật điện tử, tin học và tự động hóa.

Phần tử quan trọng nhất của máy đo từ trường hiệu ứng Hall là cảm biến Hall được làm từ vật liệu bán dẫn thích hợp. Máy đo từ trường hiệu ứng Hall có độ nhạy rất cao và dải đo rất rộng. Loại máy này có thể đo từ trường trong khe hẹp và xác định sự phân bố của từ trường trong không gian mà các giải pháp khác không thực hiện được.

Điểm đặc sắc của sản phẩm này được thể hiện thông qua đầu đo cảm biến Hall được chế tạo với kích thước nhỏ hơn so với đầu đo của nước ngoài, cho phép đo được từ trường trong khe hẹp hơn (đến 0.5mm) của dụng cụ điện từ như loa điện động phẩm chất cao. Đầu đo và máy đo được ghép thành một khối thống nhất với giải pháp điện tử kỹ thuật số tinh tế do chính tác giả thiết kế lắp ráp, đạt được độ tin cây, độ ổn định và chính xác cao. Máy đo có hệ thống điều chỉnh tự động, tiện dụng và phạm vi ứng dụng rộng hơn so với các sản phẩm của nước ngoài, có thể dùng trong sản xuất, trong phòng thí nhiệm khoa học và giảng dạy. Ngoài ra, trong quá trình sử dụng, có thể dễ dàng thay thế riêng cảm biến khi bị hỏng mà không phải thay thế toàn bộ máy như sản phẩm của nước ngoài, do đó tiết kiệm chi phí.

Tính năng và đặc trưng kỹ thuật:

Hoạt động dựa trên hiệu ứng Hall. Cảm biến màng mỏng bán dẫn 

Đầu đo 1x3x10mm, Nguồn 9v.

Thang đo 0-2T, Độ phân giải 0.1mT, sai số 2%. Độ phi tuyến <2%

Máy đo kỹ thuật số với khả năng tự kiểm soát và điều chỉnh tự động trong suốt quá trình đo.

Ứng dụng rộng rãi

Máy đo từ trường đã được cung cấp cho hầu hết các phòng thí nghiệm lớn, các cơ sở sản xuất vật liệu và dụng cụ từ trong toàn quốc (trong đó có Trung tâm Đo lường Quân đội). Sản phẩm được dùng thay thế hiệu quả cho thiết bị của nước ngoài tại các cơ sở như: Viện Khoa học Việt Nam, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên - ĐHQGHN, Cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng (Bộ Quốc phòng), Tổng cục Bưu điện (dùng cho các dự án hợp tác quốc tế như vật liệu từ - UNDP), chương trình viện trợ Hà Lan, các cơ sở sản xuất nam châm, loa điện động trong nước, Viện Ứng dụng Công nghệ - Bộ Khoa học Công nghệ Việt Nam…

Máy đo từ trường hiệu ứng Hall đã được ra đời với kinh phí tự túc và ý tưởng khoa học độc lập. Sản phẩm được tặng Huy chương Tuổi trẻ sáng tạo và Huy chương Vàng Thành tựu Kinh tế Kỹ thuật Việt Nam. Trong thời gian tới, nhóm các nhà nghiên cứu sẽ hướng tới cung cấp máy đo từ trường cho các cơ sở đào tạo và giảng dạy vật lý các cấp. Đặc biệt, các nhà khoa học của Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN cũng sẽ nghiên cứu ứng dụng thiết bị Hiệu ứng Hall vào công cuộc làm sạch bom mìn nằm sâu trong lòng đất, sông hồ và biển mà các thiết bị “Vòng cảm ứng” đang được sử dụng không thể phát hiện được.

Công nghệ đơn giản, vật liệu rẻ tiền và sản phẩm cao cấp

Khi được hỏi về công việc của mình, PGS.TS. Phạm Văn Nho chia sẻ: “Để kết quả nghiên cứu ứng dụng đi được vào thực tiễn, sản phẩm làm ra cần phải có yếu tố cạnh tranh cao. Ở điều kiện Việt Nam, điều đó có nghĩa là với công nghệ đơn giản và vật liệu rẻ tiền phải làm ra được sản phẩm cao cấp. Đó cũng chính là phương châm mà chúng tôi phấn đấu thực hiện”. Với máy móc, trang thiết bị còn chưa được hiện đại nhưng các sản phẩm do PGS.TS Phạm Văn Nho và các nhà khoa học của Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN nghiên cứu và chế tạo như khẩu trang diệt khuẩn, mỹ phẩm nano bạc…đã tạo được uy tín trên thị trường bởi nhiều tính năng vượt trội so với cả các sản phẩm nước ngoài.

Với các thiết bị sẵn có cùng lòng nhiệt huyết, đam mê nghiên cứu khoa học, các nhà khoa học đã có 4 công trình nghiên cứu cơ bản được công bố ở các tạp chí quốc tế SCI (Science Citation Information), được trích dẫn, được mời viết bài…Ngoài ra, cùng với quá trình thực hiện các đề tài, dự án nghiên cứu, các nhà nghiên cứu đã tạo điều kiện hỗ trợ và hướng dẫn các NCS, học viên cao học và sinh viên thực tập tại phòng thí nghiệm cũng như hoàn thành luận án, luận văn và khóa luận tốt nghiệp của mình.

Không chỉ chủ động trong nghiên cứu, các nhà khoa học làm việc tại phòng thí nghiệm Vật lý Ứng dụng (Trường ĐH KHTN, ĐHQGHN) còn chủ động trong việc thiết lập các mối quan hệ hợp tác quốc tế. Do đó, những NCS, học viên cao học và sinh viên còn có cơ hội hòa nhập với quốc tế thông qua các công trình tham dự Hội nghị chuyên đề Quốc tế, bài báo SCI, có cơ hội nhận được các học bổng quốc tế danh giá như học bổng Odon Vallet, Honda YES, VEF, EU Erasmus Mundus. Bên cạnh đó, PTN còn thu hút giảng viên và sinh viên nước ngoài (Ấn Độ, Iraq) đến thực tập và hoàn thiện luận án tiến sĩ trong lĩnh vực công nghệ nano.

PGS.TS Phạm Văn Nho cùng các nhà nghiên cứu của Phòng thí nghiệm Vật lý Ứng dụng, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên đã khắc phục khó khăn, khẳng định hướng đi riêng trong nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng để cho ra những sản phẩm khoa học phục vụ hữu ích cho xã hội, góp phần nâng cao chất lượng và uy tín trong nước và quốc tế của ĐHQGHN.

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.