Lục vị địa hoàng hoàn

Nguồn gốc bài Lục vị địa hoàng hoàn bắt đầu thấy ở tập “Tiểu nhi dược chính trụ quyết” của Tiền Trang Dương (1114), tức là bài Kim quy thần khí hoàn của Trương Trọng Cảnh bớt đi 2 vị Quế, Phu.

Thành phần gồm:

- Thục địa 8 đồng cân xấp xỉ 30g

- Hoài sơn 4                 “           15g

- Phục linh 3                 “           12g

- Đơn bì 3                    “           12g

- Trạch tả 3                 “           12g

- Sơn thù 4                   “           12g

Đây là bài đại biểu cho loại thuốc bổ âm chủ yếu là tự bổ thận âm.

Trong bài Thục địa tư thận dưỡng tinh là chủ dược sơn thù tác dụng tư thủy liễm âm để tăng tính bổ của thục địa, đồng thời thu sáp tinh khí. Hoài sơn ích khí bổ tỳ, sáp tinh. Đó là ba vị bổ, cũng có thể nói thục địa tư dưỡng thận âm (Túc thiếu âm) Sơn thù thu liễm cam âm (Trúc thái âm). Cho nên có thể nói bài này chữa một lục ba kinh âm, trong đó bổ thận âm là chính.

Do can thận bất túc mà hay gây hư hỏa bốc lên trên cho nên lấy trạch tả để tả thận hỏa. Đan bì thanh can hỏa giảm bớt tính ôn của Sơn thù, Bạch linh kiện trừ thấp, giúp Hoài Sơn kiện tỳ. Đây là ba vị tả.

Như vậy đây là bài thuốc kết hợp bổ và tả, nhưng bổ là chính. Trong bổ có tả, trong tả có bổ. Bổ và tả giúp đỡ lẫn nhau mà cũng có hiệu quả bổ âm.

Ứng dụng lâm sàng: bài thuốc được dùng nhiều trên lâm sàng để chữa bệnh mạn tính như suy nhược thần kinh, suy nhược cơ thể, lao phổi, lao thận, bệnh tiểu đường, viêm thận mạn tính, cường tuyến giáp, huyết áp cao, xơ mỡ mạch máu, phòng tai biến mạch máu não ở người có tuổi (bài thuốc có tác dụng hạn chế cholesterol trong máu) hoặc ở những bệnh xuất huyết tử cung cơ năng, có hội chứng can thận âm hư đều có thể gia giảm dùng kết quả tốt.

Ngoài ra có thể gia giảm một số vị khác để chữa bệnh về mắt như viêm thần kinh thị, viêm võng mạc trung tâm, teo thị thần kinh v.v…

Đặc biệt thuốc dùng tốt cho trẻ nhỏ chậm biết đi, chậm mọc răng, gót chân mềm, âm hư hay có mồ hôi.

Ngày nay với khoa học công nghệ hiện đại, bài Lục vị địa hoàng hoàn đã được nhiều cơ sở sản xuất đại trà cho ra đời những sản phẩm chất lượng, mẫu mã đẹp. Song thuốc vẫn là thuốc. Điều quan trọng là các thầy thuốc chúng ta cần chẩn đoán đúng người, đúng bệnh, đúng thời điểm để đưa bài Lục vị vào đúng vị trí phát huy hết tác dụng cực kỳ to lớn của nó, đặng góp phần bảo vệ và nâng cao sức khỏe người bệnh ngày một tốt hơn.