Liên hiệp hội địa phương: phát triển mũi nhọn, liên kết chọn lọc

Hội thảo “Chia sẻ giữa các liên hiệp hội địa phương về phát triển tổ chức và liên kết các đơn vị thành viên” diễn ra vào ngày 11/6/2009 do Liên hiệp hội Việt Nam (VUSTA) và Liên hiệp hội Thanh Hóa tổ chức, với sự hỗ trợ của Dự án Nâng cao hiệu quả hợp tác và học hỏi của các tổ chức phi chính phủ Việt Nam – ENABLE. Tham gia hội thảo có các đại biểu đến từ 14 liên hiệp hội tỉnh, thành phía Bắc, lãnh đạo VUSTA, lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa và đại diện của dự án ENABLE.

Phát triển theo mũi nhọn

Liên hiệp hội các tỉnh theo hướng dẫn và chỉ đạo của Liên hiệp hội Việt Nam trong thời gian vừa qua đã hoàn thành tương đối tốt sứ mệnh và chức năng của mình. Tuy nhiên, phát triển ở mức cao hơn đang là một câu hỏi lớn. Thực tế, có nhiều liên hiệp hội tham gia hội thảo này chia sẻ rằng họ đã có hướng phát triển mục tiêu và đang được tiến hành rất tốt.

Liên hiệp hội Ninh Bình lấy phổ biến kiến thức làm mũi nhọn nhờ khả năng huy động đội ngũ chuyên gia, khả năng tập hợp kiến thức tốt của các hội chuyên ngành. Nhu cầu kiến thức của nhân dân rất lớn; chi phí ít, hiệu quả cao, phù hợp với tiềm năng của tổ chức. Kết quả cụ thể có 24 chuyên mục trên báo, 12 vấn đề được phát triển trên đài phát thanh truyền hình tỉnh qua 6 chuyên mục do 6 hội thành viên tham gia thực hiện. Theo hướng khác, Liên hiệp hội Hải Dương tự hào vì có cơ sở vật chất mạnh, khâu đào tạo tốt. “Cơ sở vật chất của Hải Dương bây giờ tương đương với một số sở, ban, ngành trong tỉnh”, một đại diện phát biểu. Liên hiệp hội Hà Tĩnh “khoe” có cơ cấu tổ chức tốt, đã phát triển hệ thống liên hiệp hội đến cấp huyện và thu hút nhiều chương trình, dự án.

Liên hiệp hội Thanh Hóa, mô hình điểm được nhấn mạnh tại hội thảo, thì cho biết, đã đạt được sự nhận thức, đồng thuận sâu sắc trong Ban chấp hành, các hội thành viên đến hội viên về chức năng nhiệm vụ của Liên hiệp hội và các hội thành viên, từ đó xây dựng các tiêu chí, mô hình hoạt động phù hợp với các đặc điểm của từng loại hình tổ chức, trong đó nhận mạnh tính chất tập hợp tự nguyện, cơ chế “tam lo” là tự chủ, tự quản, tự lo đặc biệt về tài chính và các chương trình hoạt động.

Liên kết thành viên ở mức có chọn lọc

Chức năng nhiệm vụ của Liên hiệp hội địa phương là khá lớn. Làm sao để tập hợp đội ngũ tri thức khoa học tại tỉnh nhà là một chuyện, nhưng tập hợp có chọn lọc, tập hợp “tinh” lại là một chuyện lớn khác.

Ông Trần Duy Khanh (Liên hiệp hội Thái Bình) phát biểu: “Hiện nay quá tràn lan việc gia nhập hội thành viên vào liên hiệp hội. Có hội chỉ mang tính chất hội hè, do trí thức về hưu tự thành lập nên khả năng đóng góp cho liên hiệp hội không lớn”. Liên hiệp hội địa phương không thể kết nạp bất kỳ hội nào mà không đánh giá, khảo sát vai trò, nhiệm vụ của nó. Cần đưa ra đề xuất về khâu thanh lọc hội thành viên, chỉ nên duy trì và tồn tại những hội hoạt động có hiệu quả. “Đông nhưng không hiệu quả sẽ tạo sức ì cho phát triển”, ông Khanh nhấn mạnh thêm.

Ông Phạm Văn Tân, Tổng thư ký Liên hiệp hội Việt Nam, người từng có thời gian làm Phó Chủ tịch Liên hiệp hội Thái Nguyên, cho biết: “Ở các địa phương, để dễ quản lý, các hội thường tập hợp hết vào Liên hiệp hội”. Theo ông Tân, nên có tiêu chí rõ ràng hơn đối với các hội thành viên, không phải hội nào cũng có thể kết nạp vào Liên hiệp hội được.

Hiện nay, các liên hiệp hội liên kết thành viên thông qua các hình thức: hội thi sáng tạo, các cuộc gặp gỡ giữa lãnh đạo địa phương, sở ban ngành với đại biểu trí thức, kêu gọi vận động thực hiện các chương trình dự án với các sở ban ngành của tỉnh,…

Liên hiệp hội Thanh Hóa đã làm khá tốt vai trò thúc đẩy và liên kết thành viên thông qua các công cụ như các ấn phẩm thông tin (Bản tin nội bộ, Tập san Khoa học xứ Thanh và thời gian tới là xây dựng trang web của liên hiệp hội). Ngoài ra, điểm nổi bật trong liên kết thành viên của Liên hiệp hội địa phương này là Diễn đàn Khoa học công nghệ. Diễn đàn vai trò thúc đẩy hoạt động, tăng cường sự tham gia, nâng cao năng lực tổ chức và tính tự chủ trong hoạt động của các hội thành viên.

Vai trò của Liên hiệp hội Việt Nam được hội thảo đánh giá cao trong khâu liên kết thành viên qua các chương trình, dự án lớn.

Xúc tiến xây dựng khung pháp lý

Một trong những khó khăn được đa phần đại biểu nhất trí là hành lang và khung pháp lý để hoạt động.

“Liên hiệp hội Hải Dương hoạt động được 10 năm và cũng đã làm một số việc. Nhưng so với các đoàn thể, tổ chức chính trị-xã hội khác, chúng tôi vẫn thấy tủi thân”, ông Lương Đức Trụ (Liên hiệp hội Hải Dương) bộc bạch. “Ngay cả chính quyền cũng chưa có nhận thức rõ ràng chúng ta là tổ chức chính trị-xã hội. Vì thế chúng tôi còn phải tiếp tục vận động để nâng cao nhận thức về vị thế liên hiệp hội trong chính quyền” – ông Trụ cho biết.

Trong khâu xây dựng văn bản chính sách và khung pháp lý cho liên hiệp hội địa phương, Liên hiệp hội Việt Nam được nhấn mạnh là nhân tố quyết định, là cầu nối giữa liên hiệp hội địa phương với các cơ quan, ban, ngành cấp trung ương. Theo các đại biểu, VUSTA trong tương lai gần cần có cơ chế hướng dẫn liên hiệp hội địa phương về công tác tổ chức, tư vấn phản biện, phổ biến kiến thức.

Tổng thư ký Liên hiệp hội Việt Nam cho biết: “Về cơ sở pháp lý, tạo cơ chế, VUSTA đang tiến hành tích cực. Mặc dù chúng ta chưa có văn bản chính thức với Bộ nội vụ nhưng sẽ hướng tới văn bản hướng dẫn nội bộ để tạo điều kiện cho LHH địa phương làm việc tốt hơn với chính quyền”.

Khuyến nghị đáng lưu ý thuộc về Liên hiệp hội Hòa Bình là sau hội thảo này, đưa ra danh sách đóng góp ý kiến và tham luận của 14 Liên hiệp hội, lấy đó là minh chứng về chia sẻ kinh nghiệm trong phát triển tổ chức và liên kết các đơn vị thành viên.