Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam – định hướng và hiệu quả hoạt động

Là một tổ chức có 68 hội ngành toàn quốc và 55 liên hiệp hội địa phương, Liên hiệp hội Việt Nam đã thu hút hàng triệu trí thức tham gia vào các hội, đã có đóng góp tích cực trong nhiều lĩnh vực: Góp ý xây dựng báo cáo chính trị trình các kỳ Đại hội của Đảng, góp ý xây dựng các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2006 – 2010. Tư vấn, phản biện dự án Thủy điện Sơn La, dự án đường Hồ Chí Minh đoạn qua rừng Cúc Phương; dự thảo Luật về Hội. Góp ý xây dựng Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2009 – 2020. Góp ý đề án đổi mới cơ chế tài chính trong giáo dục của Chính phủ. Đánh giá chất lượng, tính khoa học và sư phạm của chương trình giáo dục, sách giáo khoa và thiết bị trường học của các trường phổ thông. Các đề án tài chính trong y tế và vấn đề công bằng xã hội trong chăm sóc sức khỏe nhân dân, Luật khám, chữa bệnh, chương trình vệ sinh an toàn thực phẩm. Đánh giá hiệu quả khu công nghệ cao ở thành phố Hồ Chí Minh và các khu công nghiệp ở một số địa phương. Đánh giá quy hoạch và khai thác bauxit ở tại Tây Nguyên. Đề án xây dựng nhà máy điện nguyên tử. Đánh giá quy hoạch thành phố bên bờ sông Hồng, đề án xây dựng sân golf, nhà máy lọc dầu; Chiến lược phát triển ngành cơ khí; tư vấn dự án kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè… có thể nói các công trình, dự án lớn của đất nước khi Liên hiệp hội Việt Nam được mời tham gia tư vấn phản biện và giám định xã hội đều được các nhà trí thức của Liên hiệp hội Việt Nam ở các chuyên ngành khác nhau góp ý kiến thẳng thắn, có phân tích và luận cứ khoa học. Các kết luận đưa ra đều trở thành cơ sở khoa học để Nhà nước có quyết định đúng đắn trong đầu tư các dự án, các công trình lớn. Làm được điều đó là do ưu thế tập hợp lực lượng trí thức của Liên hiệp hội Việt Nam mà không một tổ chức nào có thể làm được.

Vai trò và vị trí của Liên hiệp hội Việt Nam trong xã hội được thừa nhận và ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, kết quả đó vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đã được xác định. Nguyên nhân còn thiếu tầm nhìn chiến lược dài hạn cho sự phát triển bền vững của Liên hiệp hội Việt Nam. Để thực hiện tôn chỉ mục đích, chức năng nhiệm vụ của Liên hiệp hội Việt Nam đã được xác định trong điều lệ, nhằm đóng góp tốt hơn vào sự phát triển của đất nước, đáp ứng sự tin cậy của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, Đại hội Liên hiệp hội lần thứ VI diễn ra cuối tháng 4 vừa qua, đã đưa ra chiến lược phát triển Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam cho giai đoạn 2010 – 2020.

Với vai trò là một trong các tổ chức đầu mối của các tổ chức xã hội nghề nghiệp ở Việt Nam, Liên hiệp hội Việt Nam hoàn toàn có cơ hội phát triển mạnh mẽ hơn nữa cả về tổ chức, về hoạt động cũng như phạm vi ảnh hưởng trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu hơn vào thế giới. Liên hiệp hội Việt Nam đã tạo được hình ảnh tốt trong xã hội, song trong bối cảnh mới cần nâng cao tầm ảnh hưởng của tổ chức đại diện cho đội ngũ trí thức KH&CN, vì vậy ngoài việc kế thừa, tiếp thu những thành quả và kinh nghiệm đã tạo lập được trong một phần tư thế kỷ qua, Liên hiệp hội Việt Nam cần vạch ra lộ trình hoàn thiện hệ thống tổ chức, đổi mới nội dung và phương thức hoạt động. Đại hội Liên hiệp hội Việt Nam lần thứ VI đã quán triệt quan điểm xây dựng chiến lược phát triển Liên hiệp hội như sau:

1/ Xây dựng Liên hiệp hội Việt Nam thành một tổ chức chính trị - xã hội vững mạnh có hệ thống tổ chức từ trung ương đến địa phương; tập hợp đoàn kết và phát huy trí tuệ của đội ngũ trí thức KH&CN trong và ngoài nước, góp phần đưa KH&CN trở thành nền tảng và động lực của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước.

2/ Phát triển Liên hiệp hội Việt Nam là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và đội ngũ trí thức KH&CN, trong đó bản thân đội ngũ trí thức KH&CN giữ vai trò quan trọng. Nhà nước quan tâm tới quyền lợi vật chất và tinh thần của trí thức, tạo điều kiện thuận lợi cho đội ngũ này phát triển, thực hành dân chủ, tôn trọng và phát huy quyền tự do tư tưởng trong hoạt động nghiên cứu, sáng tạo của trí thức KH&CN.

3/ Liên hiệp hội Việt Nam sử dụng và thường xuyên nâng cao năng lực đội ngũ để thực hiện tốt hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội, phổ biến kiến thức, nâng cao dân trí, xã hội hóa trong lĩnh vực KH&CN, giáo dục và đào tạo, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khỏe nhân dân và thực hiện các dịch vụ công.

Để đạt được mục tiêu đề ra, Liên hiệp hội Việt Nam, các hội thành viên, các tổ chức trong hệ thống cần chủ động tham gia hoàn thiện môi trường và khung pháp lý tạo điều kiện thuận lợi để trí thức hoạt động. Thực hiện tốt việc tập hợp đội ngũ trí thức KH&CN trong và ngoài nước, đa dạng hóa các loại hình tập hợp, chú trọng tập hợp đội ngũ trí thức hành nghề tự do và trí thức nghỉ hưu, trí thức trẻ. Thực hiện tốt vai trò là đầu mối quan hệ với cơ quan Đảng, Nhà nước giải quyết công việc liên quan đến quyền lợi và trách nhiệm của trí thức KH&CN cũng như của các thành viên. Liên hiệp hội Việt Nam tích cực chủ động tham gia xây dựng các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; giải quyết những vấn đề lớn của đất nước. Nâng cao năng lực hỗ trợ và cung ứng dịch vụ tốt cho các thành viên của Liên hiệp hội Việt Nam. Xây dựng hệ thống dữ liệu chính xác và tổ chức cung cấp thông tin cho các hội thành viên làm cơ sở cho các hội xây dựng chương trình, dự án cũng như thực hiện tư vấn, phản biện và giám định xã hội. Tăng cường khả năng phối hợp và điều phối các hoạt động đối với tổ chức của Liên hiệp hội Việt Nam. Đi đầu trong việc tổ chức và thực hiện các chương trình phổ biến kiến thức KH&CN cho các tầng lớp nhân dân. Chuyên nghiệp hóa công tác tư vấn, phản biện và giám định xã hội. Thúc đẩy xã hội hóa hoạt động dịch vụ KH&CN, GD&ĐT, BVMT, Y tế, phát triển cộng đồng; khai thác nguồn lực từ trong nhà nước, từ doanh nghiệp và từ nước ngoài, tạo điều kiện thu hút trí thức tham gia vào các hoạt động này. Đẩy mạnh hoạt động hợp tác quốc tế và kết nối đội ngũ trí thức KH&CN trong nước với cộng đồng quốc tế…

Việc xây dựng chiến lược phát triển Liên hiệp hội Việt Nam là một đòi hỏi khách quan; đồng thời là sự chủ động sáng tạo của Đảng đoàn và Đoàn Chủ tịch, nhằm tạo ra bước đột phá trong nhiệm kỳ VI của Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam.