Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ năm, 24/04/2014 19:13 (GMT+7)

Leonardo da Vinci: Nhà khoa học giải phẫu

18 bản vẽ trong bộ sưu tập hơn 240 bức vẽ giải phẫu học của ông được tập trung lại và trưng bày tại Cung điện Holyrood ở Edinburgh. Đây cũng là lần đầu tiên một số lượng lớn như vậy các bức họa giải phẫu học của họa sĩ tài danh được giới thiệu tới công chúng.

Bắt đầu từ năm 1507, sau cuộc trò chuyện với một ông già sắp trút hơi thở cuối cùng trên giường bệnh, danh họa nảy ra ý muốn tìm hiểu điều gì trong cơ thể tạo ra cái chết, sự sống… thông qua giải phẫu thi thể. Ông từng thú nhận trong một vài ghi chép, rằng mình bị ám ảnh bởi các cấu trúc cơ thể con người. Họa sĩ đã tự mình thực hiện khoảng 30 cuộc giải phẫu như thế trên xác người, và ghi lại bằng những bức phác thảo vô cùng tỉ mỉ và chính xác. Khoảng 240 phác thảo như thế đã hình thành, kèm theo đó là mô tả cụ thể dài tổng cộng khoảng 13 nghìn từ.

Người tổ chức trưng bày này, Martin Clayton nhận xét: “Chúng là những bản minh họa đẹp nhất, đặc biệt so với khoa giải phẫu học ngày nay”.Điều đặc biệt của triển lãm này là những bản phác thảo của danh họa được trưng bày đồng thời với những bản quét, chụp cắt lớp bằng các thiết bị hiện đại ngày nay, để so sánh và thấy được khả năng mô tả vô cùng chính xác của Leonardo da Vinci.

Trước đó, từ cuối những năm 1480, Leonardo đã bắt đầu chú ý tới giải phẫu cơ thể người. Cuốn sổ ghi ghép dày 44 trang của ông vào năm 1489 có một số hình vẽ hộp sọ người rất đẹp. Nhưng khoảng thời gian sau đó, họa sĩ bị phân tâm bởi những mối quan tâm khác, và ông cảm thấy không đủ sức làm hết. Ông nhận vẽ trang trí tranh tường khổ lớn, trong đó có các bức “Bữa tối cuối cùng”, “Trận chiến Anghiari”.

Niềm ham thích vẽ giải phẫu học trở lại với họa sĩ vào khoảng năm 1504. Clayton phân tích:“Ông luôn muốn tìm hiểu sâu về cơ thể con người, ban đầu là lớp cơ trên bề mặt, rồi sau đó là các lớp cơ sâu bên trong. Những điều này đưa ông trở lại với các nghiên cứu về giải phẫu học”. Lúc này, với uy tín và tên tuổi của mình, Leonardo hoàn toàn có điều kiện để tiến hành giải phẫu tử thi, thường là của các tội phạm bị hành quyết. Clayton nhận xét:“Trong 12 năm cuối đời, ông đã chuyển từ một họa sĩ thành một nhà khoa học, nhưng ông thực hiện công việc nghiên cứu bằng năng khiếu nghệ thuật tuyệt vời của mình”.

Những bức vẽ được trưng bày ở Cung điện Edinburgh có niên đại khoảng năm 1510-1511, khi Leonardo hợp tác với các nhà giải phẫu học Verona tại trường Y thuộc Đại học Pavia (Milan). Trong suốt thời kỳ Phục hưng, nhiều người coi giải phẫu học là rùng rợn, thậm chí là hoạt động bất hợp pháp, liên quan đến chiêu hồn. Thậm chí có người còn cho rằng việc bóc tách cơ thể người là trái với quy định của Giáo hội. Tuy nhiên, vào thế kỷ 15, 16, ngành giải phẫu học đã được nhìn nhận khác, được tôn trọng hơn, và không gặp vấn đề gì với Giáo hội. Đó cũng là thời điểm ngành giải phẫu học phát triển bùng nổ.

Mặc dù không phải Leonardo là họa sĩ duy nhất quan tâm đến giải phẫu học vào thời kỳ đó, tuy nhiên, điều làm nghiên cứu của ông khác biệt so với tất cả những người khác là những mô tả chính xác vả tỉ mỉ thông qua sự quan sát sắc bén và tinh tế. Clayton cho biết:“Leonardo đặc biệt chú ý đến vai trò và hoạt động của van tim, thậm chí ông đã tự dựng một mô hình van tim mô phỏng hoạt động bơm máu của tim. Đây là điều chúng ta chưa hề được biết cho đến tận thế kỷ 20, mà danh họa đã nghiên cứu và làm từ năm 1513”.

Ý đồ của Martin Clayton là tập trung và kỹ thuật hình ảnh trong những bản vẽ của Leonardo. Clayton mô tả, Leonardo đã sử dụng các quy tắc trong kiến trúc và kỹ thuật để mô tả các cấu trúc cơ thể người, vì thế những bản vẽ của ông trở nên sống động, tinh tế và rất chính xác.  “Chỉ cho đến ngày nay, với sự hỗ trợ của máy tính, chúng ta mới thấy được những nỗ lực phi thường của danh họa”, Clayton nói.

Phác thảo hộp sọ người

Bi kịch đối với những bức vẽ này là Leonardo không bao giờ được công bố chúng. Cái chết đột ngột do bệnh dịch hạch của cộng sự thân thiết Marcantonio della Torre năm 1511, cùng với những bất ổn chính trị và việc Pháp chiếm Milan năm 1499, đã khiến cho họa sĩ tài ba rất khó khăn để hoàn thành dự án của mình. Ông lui về ở ẩn trong biệt thự của học trò và thư ký Francesco Melzi cách thành phố Milan 15 dặm (khoảng hơn 30km).

Với quỹ thời gian và tư liệu thu thập trong từng ấy năm, lẽ ra Leonardo hoàn toàn có thể hoàn thành nốt nghiên cứu của mình, nhưng thay vào đó, ông dành thời gian cho việc vẽ phong cảnh, thiết kế, nghiên cứu phôi, các van của tim.

Năm1519, khi danh họa qua đời, khoảng 6.500 giấy tờ, tài liệu bản vẽ của ông bị phân tán. Năm 1690, gần hết các giấy tờ này được tập trung lại tại Phòng sưu tập hoàng gia, tuy nhiên chúng không đượcphân tích và hệ thống lại, cho đến tận cuối thế kỷ 19. Đó là lý do tại sao các nghiên cứu vượt thời gian của ông không thể tác động được đến y học hay khoa học. Clayton nói: “Chúng tôi chỉ làm thay ông ấy phần việc cuối cùng: công bố từng phần các bản vẽ giải phẫu học. Leonardo đã đẩy sự hiểu biết về cơ thể người xa hơn bất kỳ ai khác trong thời kỳ Phụchưng”.

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.