Lão hoá da, vấn đề không của riêng ai

Da là đồng minh bảo vệ cơ thể chống ngoại vật xâm lăng như vi khuẩn, cát, bụi, những phũ phàng của thời tiết nóng, lạnh, thay đổi của thiên nhiên. Nhưng da cũng liên quan đến tuổi già với nhiều thay đổi không đẹp lắm cho hình dáng con người ở cả ba lớp da (thượng bì, bì và hạ bì).

Da là phần cơ thể tiếp xúc trực tiếp với môi trường. Vì vậy, da là nơi chịu tác động đầu tiên của các yếu tố bên ngoài: gió, bụi, ánh nắng mặt trời, tia X, tia phóng xạ...

Các yếu tố này kích thích cơ thể sản sinh ra các chất độc hại làm cho da bị xạm, khô, teo. Dần dần ở các vùng da không được quần áo che chắn như mặt, cổ, vùng chữ V trước ngực, lưng bàn tay xuất hiện các nếp nhăn và các đốm nâu đen.

Theo nhiều y văn trên thế giới, lão hoá mang yếu tố di truyền, đồng thời kết hợp với yếu tố môi trường. Nhiều người trông trẻ hơn người cùng trang lứa, nhưng cũng có người già trước tuổi. Điều này một phần được quyết định bởi tính di truyền. Mặt khác, những người phải làm việc vất vả dưới ánh mặt trời, hay người sống trong môi trường quá khắc nghiệt - lạnh hoặc nóng quá thường "già mau" hơn những người được sống trong môi trường trong lành, ít bị ô nhiễm.

Lão hoá da gồm 2 loại:

- Lão hoá da nội sinh:Là quá trình tiến triển già nua hiển nhiên theo thời gian của toàn bộ da không kể vùng có quần áo che hay không. Đây là sự lão hoá sinh học, tự nhiên và không tránh được, đã được lập trình trước trong tế bào. Sự lão hoá tuỳ theo từng người do gen di truyền quyết định.

- Lão hoá da ngoại sinh:Chủ yếu do tác động của ánh nắng mặt trời. Chỉ một phần da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời và các tia phóng xạ... bị lão hoá. Đây là quá trình có thể tránh đươc. Khói bụi, thuốc lá, rượu… là những yếu tố nguy cơ làm xuất hiện lão hoá da ngoại sinh.

Các dấu hiệu của lão hoá da

a) Da nhăn:sự xuất hiện của lớp da nhăn đầu tiên trên cơ thể làm nhiều người hoảng hốt, vì với da nhăn ta như già đi. Da nhăn nheo vì chất collagen và elastin giảm, da mất tình đàn hồi. Chúng ta có thể đo sự mềm dịu đàn hồi của da bằng cách kẹp lớp da giữa hai ngón tay trong ít giây, rồi thả ngón tay, tính xem mất mấy giây để lớp nhăn trở lại bằng phẳng. Thường thì 1 – 2 giây, nhưng ở người trên 60 tuổi, thì phải mất vài chục giây. Da nhăn nheo, không có nghĩa là những cơ quan cốt yếu trong cơ thể cũng suy mòn. Người trẻ tuổi mà da không được chăm sóc thì cũng vẫn nhăn như thường.

b) Da khô:ở người cao tuổi, sự bài tiết mồ hôi giảm vì những tuyến mồ hôi, tuyến nhờn giảm hoặc kém hiệu năng. Do đó da trở nên khô, thô ráp, ngứa, nhất là về mùa lạnh.

c) Thay đổi khả năng điều hoà thân nhiệt:dưới lớp bì và thượng vì là một lớp mô mỏng chứa nhiều chất mỡ để chống sự thất thoát nhiệt độ cơ thể. Ở người cao tuổi, lớp mỡ này mất đi, nhất là ở mu bàn tay, mặt và gan bàn chân. Các cảm giác ngoài da cũng kém, nhất là cảm giác đau. Vì thế người cao tuổi hay bị phỏng ở bàn chân. Số lượng những mạch máu nhỏ dưới da của người cao tuổi cũng ít hơn, cho nên người già chịu đựng độ lạnh kém người trẻ. Khi nhiệt độ giảm dưới mức an toàn, người già có thể bị lạnh cóng.

d) Chậm lành vết thương và dễ bị nhiễm trùng:khi tiếp xúc với hoá chất kích thích xúc giác của người già bị giảm kèm theo sự suy yếu của hệ thống miễn dịch kéo dài độ nhạy cảm của da. Người già hay bị tổn thương nơi da. Khả năng lành da cũng rất chậm vì giảm máu nuôi dưỡng da.

Có thể nói, những thay đổi trên da trong quá trình lão hoá rất đa dạng. Ngoài những thay đổi đề cập ở trên, còn có thể là: những bướu lành da như nốt ruồi son hay những đốm nâu, đen hay xám có đường kính vài cm, hơi gồ lên khỏi bề mặt da, sần sùi, xuất hiện ở những vị trí ở những vùng phơi ra nắng như mặt, lưng, bàn tay hay da trổ đồi mồi…

Nhìn chung, nhhững thay đổi theo tuổi già của da xuất hiện rõ nhất ở trên mặt. Vầng trán nhăn nheo với vết rạn chân chim ở đuôi mắt; da mặt mỏng; xương mặt nhô; mạch máu lộ trên da; mí mắt xệ, quầng mắt đen; vành tai to, chảy xuống; cằm nhiều mỡ.

Phòng chống lão hoá da

Bổ sung vitamin từ trái cây.

Tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời từ 10 giờ sáng đến 14 giờ chiều. Nếu ra đường vào những giờ nắng gắt, phải đội mũ rộng vành, mặc áo dài tay, và phải mang găng tay. Ban ngày dùng kem chống nắng, ban đêm có thể sử dụng các loại kem chống nhăn da.

Kem chống nắng có thể giúp hạn chế sự phỏng nắng và những bệnh da mạn tính do ánh nắng gây ra. Theo khuyến cáo của Cơ quan thuốc và thực phẩm Hoa Kỳ, nên dùng kem chống nắng có độ SPF>30. Nên bôi lên tất cả những phần da lộ ra trước ánh nắng khoảng 30 phút trước khi ra ngoài. Thậm chí, trong những ngày trời u ám, cũng nên làm như vậy bởi tia UV có thể xuyên qua những đám mây và làm hại da.

Ngày nay, người ta có xu hướng dùng thuốc uống để bổ sung chất và cải tạo da từ bên trong cơ thể như: vitamin A, E, C, selenium... Với phương pháp này phải dùng thuốc liên tục và lâu dài mới có tác dụng.

Ngoài ra, còn có một phương pháp can thiệp mang lại hiệu quả tức thời cho làn da như: căng da mặt, siêu bào mòn, chích thuốc xoá vết nhăn, chích thuốc làm đầy, laser... Những phương pháp này khá đắt tiền và có thể sẽ để lại hậu quả như: sẹo, kích ứng da...

Cần lưu ý rằng, hút thuốc lá không chỉ ảnh hưởng đến sức khoẻ nói chung mà còn làm da sạm đi, gây ra những nếp nhăn sớm, thúc đẩy quá trình lão hoá và tăng nguy cơ ung thư da. Những chất có trong khói thuốc khi hít vào làm những mạch máu nhỏ trên da co khít lại ít nhất là một giờ sau khi hút thuốc, làm giảm lượng oxy và dưỡng chất cung cấp cho các mô trên da.

Ngày nay, khoa học đã chứng minh rằng có thể làm chậm lại quá trình lão hoá da bằng cách sống theo quy luật thiên nhiên, dinh dưỡng hợp lý, tránh lạm dụng những chất có hại cho cơ thể, tâm lý ổn định, vui tươi, lạc quan, tránh stress và thường xuyên vận động.