Lao da

Bệnh lao có thể xâm nhập da trong cả hai giai đoạn: sơ nhiễm và khi vi khuẩn lao đã xâm nhập cơ thể, theo đường máu ra da.

Lao da không phổ biến nên thường bị bỏ sót, nhưng bên cạnh lao da thường kèm theo lao một cơ quan khác trong cơ thể.

Lao da có nhiều dạng:

Sơ nhiễm

Vi khuẩn lao có thể xâm nhập vào da qua vết cắt hoặc trầy da, thường gặp ở vùng da lộ ra ngoài như mặt cẳng chân hoặc bàn chân, bàn tay và cánh tay ít gặp hơn. Vết cắt trầy da có nhiễm vi khuẩn lao ban đầu lành sẹo, nhưng dần dần sau một thời gian sẽ sưng trở lại và tạo một vết loét nông. Trong khi đó, hạch tại vùng sẽ dần dần to ra và có thể mềm đi; ở trẻ em, hạch sưng to là lý do phụ huynh lo lắng mang con đi khám.

Tổn thương lao da thường nhỏ và có thể khu trú tại sẹo của vết cắt hoặc nơi trầy da cũ, biểu hiện là da dầy lên, xung quanh có những nốt nhỏ, màu hơi vàng trên mặt da.

Áp xe lao

Có hai loại:

- Loại thứ nhất xuất hiện như một cục gôm mềm, năm ngay dưới da; có thể xuất hiện nhiều cục một lúc ở nhiều vùng khác nhau của cơ thể. Dần dần các cục này trổ miệng tạo thành mụn loét, bờ xù xì. Nếu tình trạng dinh dưỡng tốt, vết loét dần dần tự khỏi nhưng có thể có một tổn thương lao ở vị trí khác trong cơ thể.

- Loại thứ hai, áp xe xuất hiện sau khi tiêm bắp, áp xe hình thành ở chỗ tiêm, sâu và to hơn loại thứ nhất. Nếu nhiễm lao do kim tiêm có vi khuẩn và chưa chủng ngừa BCG trước đó thì hạch tại vùng cũng sưng to và có thể tổn thương lao ở cơ quan khác.

Ngoài ra, có thể gặp những tổn thương da rộng khoảng 2,5 cm - 5cm, đơn độc, không đau, xuất hiện ở bàn tay và mặt, da sần sùi có vẩy tồn tại hàng tháng trước khi tự khỏi, để lại sẹo.

Ban đỏ nút:xảy ra đồng thời với sơ nhiễm, hiếm gặp ở trẻ em dưới 7 tuổi nhưng phổ biến ở phụ nữ mọi lứa tuổi. Những tổn thương hơi tròn, mềm, đỏ sẫm ở phí cẳng chân, ngay dưới đầu gối. Sờ có cảm giác chúng ở sâu trong da, đường kính 5 – 20 mm, bờ không rõ ràng; những tổn thương có thể tập trung thành từng đám, ở trên mắt cá chân, tạo thành một khu vực cứng, đau, đỏ sẫm, kéo dài hàng tuần. Ở phụ nữ có thể có sốt cao và đau những khớp lớn.

Lao da dạng kê:rất hiếm gặp, xả ra ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch như nhiễm HIV hay ở trẻ em vừa qua cơn bệnh nặng. Có ba dạng: nhiều nốt đỏ màu đồng; nhiều nốt sẩn sau chuyển thành có mủ ở giữa; nhiều ổ áp xe dưới da.

Lao cóc

Sang thương căn bản là các sẩn sừng, rất giống mụn cóc, tập hợp thành từng đám, có giới hạn rõ, màu tím; vùng trong cùng thường thành sẹo, hơi lõm xuống, vùng giữa nhô cao hơn, có thể thấy những ổ loét nhỏ đóng mài và vẩy, ngoài cùng là vùng viêm tấy, có màu đỏ tím. Thường gặp ở lòng bàn tay, ngón tay, đầu gối, mông.

Gôm lao:do sự xâm nhập trực tiếp và vỡ ra ngoài của một tổn thương lao dưới da, thường là hạch, đôi khi từ xương hay mào tinh hoàn. Khởi đầu là một vài cục cứng, không đau, di động được, kích thước từ hạt đậu đến ngón tay cái, sau đó lớn dần, mềm đi và dính vào mặt da bên trên dần dần tiến triển đến loét; nếu ở sâu, gôm lao mở ra da bằng một lỗ dò thay cho vết loét.

Lao dạng hạt cơm:thường gặp ở người có miễn dịch chống lao mạnh như cán bộ y tế. Tổn thương xuất hiện ở những phần hở của cơ thể, hạch tại vùng không to.

Vết loét quanh các lỗ tự nhiên: như miệng, mũi, hậu môn, ống tiểu, âm đạo. Thường xảy ra ở người có lao nội tạng trầm trọng.

Ngoài ra, còn có những dạng tổn thương lao khác như: lupus lao, ban lao, hồng ban cứng Bazin, lichen scrofulosorum. Vì thế, ở những nước bệnh lao còn phổ biến, nếu có những tổn thương mãn tính không đau ở da, cần đi khám chuyên khoa lao hay da liễu để phát hiện bệnh lao da và lao ở các cơ quan khác kèm theo.

Mọi thể lao da và lao dưới da đều đáp ứng tốt với điều trị bằng thuốc chống lao.