Lần đầu tiên chế tạo thành công thiết bị cảnh báo lũ quét

Theo ông Nguyễn Xuân Sinh, Giám đốc Công ty Hải Dương, thiết bị cảnh báo lũ quét có hai chức năng chính: đo mưa và lưu giữ số liệu về lượng mưa vào bộ nhớ làm cơ sở để nghiên cứu khoa học đồng thời phát còi báo động theo 3 cấp (1, 2, 3) khi lượng mưa đạt tới ngưỡng xảy ra lũ quét. Công suất mỗi còi báo động có thể lên tới trên 20 W, người dân trong vòng bán kính 3 km có thể nghe tiếng.

Được phát triển và hoàn thiện từ tháng 6-2005, trạm cảnh báo lũ quét của Công ty Hải Dương sử dụng thiết bị đo mưa ngoại nhập từ Mỹ, còn phần mềm, xử lý, truyền số liệu hoàn toàn được các kỹ sư Việt Nam phát triển với sự phối hợp của Viện Động hóa kỹ thuật quân sự, Bộ Quốc phòng.

Một ưu điểm khác là trạm hoạt động bằng năng lượng mặt trời vì vậy các trạm cảnh báo này có thể lắp đặt ở bất cứ địa điểm nào được dự báo có khả năng xảy ra lũ quét. Trạm cảnh báo cũng có khả năng kết nối truyền thông tin về các trung tâm theo dõi khí tượng thủy văn nếu được kết nối thông qua mạng điện thoại, Internet.

Ngoài chức năng cảnh báo lũ quét, các số liệu về lượng mưa thu được trong năm sẽ được dùng làm cơ sở cho các nhà khoa học có thêm chứng cứ xác định về thời gian, tần suất gây lũ quét ở từng vùng.

Ông Sinh cho biết thêm, hiện ở các nước trong khu vực vẫn chưa có những thiết bị cảnh báo tương tự. Còn trên thế giới việc ứng phó với khả năng lũ quét chủ yếu là tăng cường khả năng dự báo, cảnh báo nhờ vào việc thiết lập các hệ thống rada vệ tinh. Với hệ thống cảnh báo này người ta có thể biết trước lũ quét trong vòng 6 giờ.

Tuy nhiên, hiện nay ở Việt Nam vẫn chưa vùng nào được trang bị hệ thống thiết bị cảnh báo lũ quét. Và hệ thống cảnh báo này có giá lên hàng tỷ đồng cho mỗi trạm, kèm theo đó là yêu cầu phát triển của hệ thống thông tin, truyền tín hiệu thông qua vệ tinh.

Trong khi đó, giá thành của mỗi trạm cảnh báo lũ quét chỉ khoảng 25 triệu đồng. Đây là thiết bị khá đơn giản nhưng rất cần thiết để cảnh báo lũ quét, giúp người dân giảm thiểu được thiệt hại.

Số liệu thống kê kết hợp khảo sát thực tế cho thấy, riêng tại Yên Bái, có tới 142 điểm cần lắp đặt thiết bị cảnh báo lũ quét. Tỉnh Thanh Hóa cũng đã xác định 25 khu vực thuộc 9 huyện miền núi có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét. Trên phạm vi cả nước, lũ quét có thể xảy ra tại 26 tỉnh, do vậy cần lắp đặt khoảng 2.000 thiết bị cảnh báo lũ quét. Hiện nay, chúng ta mới chỉ dừng lại ở việc đưa các bản tin về cảnh báo lũ quét dựa trên lượng mưa đo được từ các trạm khí tượng. Những bản tin này vẫn mang tính định lượng nên người dân còn chủ quan, dẫn đến tình trạng lũ quét gây thiệt hại nghiêm trọng, chưa có thiết bị cảnh báo lũ quét.

Song, khó khăn hiện nay là việc xác định ngưỡng mưa để cảnh báo chính xác. Hiện Công ty Hải Dương đang phối hợp với Viện Khí tượng thủy văn để được cung cấp thông tin về ngưỡng mưa có thể xảy ra lũ quét, tùy theo địa hình và đặc điểm từng khu vực.

Được biết hiện Trung tâm nghiên cứu thuỷ văn và tài nguyên nước, Bộ Tài nguyên-Môi trường, cũng đang tiến hành nghiên cứu và lắp đặt thử nghiệm hệ thống cảnh báo lũ quét này ở huyện Văn Chấn và Trạm Tấu (Yên Bái). Trong hai năm 2007-2008, tiếp tục thử nghiệm đại trà ở 37 lưu vực có thể xảy ra lũ trên địa bàn. Giá thành của hai trạm cảnh báo này vào khoảng 100 triệu đồng. Nên chăng cũng cần xem xét sự kết hợp những thiết bị cảnh báo lũ quét tương tự như của Công ty Hải Dương để công tác dự báo, cảnh báo lũ quét ở nước ta đạt hiệu quả cao nhất trên một suất kinh phí đầu tư.

Nguồn: TB KTVN; nhandan.com.vn 16/6/2006