Làm trí thức thì không có “ngủ”

Trước thềm Đại hội VI Liên hiệp hội Việt Nam, có một sự kiện được nhiều trí thức quan tâm là việc Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh ký ban hành Chỉ thị 42 công nhận VUSTA là “tổ chức chính trị-xã hội” và yêu cầu thành lập liên hiệp hội ở tất cả các tỉnh, thành. Hơn thế, VUSTA còn được giao quyền đề xuất, tham mưu cho Đảng, nhà nước từ đường lối, chủ trương, chính sách phát triển đất nước đến chủ động tư vấn, phản biện và giám định xã hội các chương trình, dự án, đề án lớn...

Đi kèm nhiệm vụ này, Bộ Chính trị yêu cầu sửa đổi, bổ sung, ban hành các văn bản pháp luật, các cơ chế, chính sách tạo cơ chế cho hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội các dự án, chương trình phát triển kinh tế-xã hội…Điều này có nghĩa sẽ chấm dứt tình trạng cơ quan nhà nước triển khai dự án mà chưa có ý kiến của tổ chức trí thức như VUSTA.

Nhìn lại nhiệm kỳ qua, trí thức thuộc VUSTA đã để lại dấu ấn trên khắp các dự án, công trình. Khó có thể liệt kê hết, song nhiều người vẫn nhớ chuyện 280 triệu gia cầm được cứu khỏi “án” H5N1, Hồ Tây được cứu khỏi dự án thay nước, di tích Cột Cờ được cứu khỏi công trình bảo tàng “bủa vây”... Ngoài ra, VUSTA còn có ý kiến về thủy điện Sơn La, đường Hồ Chí Minh, bauxite Tây Nguyên, đồ án quy hoạch Hà Nội...

Dư luận còn thấy một VUSTA rất kiên trì “có ý kiến” về nhiều mặt của đời sống xã hội, dù có khi họ biết cơ quan quản lý nhà nước liên quan “không cần, không thích, không nghe”. Vì thế mới có chuyện VUSTA “đấu” rất căng về Nghị định 88 về hội (vừa được thay thế bằng Nghị định 45/2010/NĐ-CP), rồi sau đó là dự thảo luật về hội do “trói” quyền tham gia chương trình, dự án, đề tài nghiên cứu và giám định xã hội của trí thức.