Kỹ thuật giâm cành cây thân gỗ

Cũng như các phương pháp nhân giống vô tính khác(chiết, ghép, bấm rễ, giâm chồi, ươm củ, nuôi cấy mô và đỉnh sinh trưởng, v.v…) giâm cành có ưu điểm cơ bản là giữ được hầu hết các đặc điểm của cây giống (cây mẹ), tức là cây mới được tạo ra không bị phân ly, biến dị. Đây là đặc tính rất quý trong việc chọn tạo giống mới.

Vườn chè được trồng bằng cành giâm, ngoài các ưu điểm nêu trên, còn đạt chỉ tiêu sinh trưởng đồng đều, các lứa búp non phát sinh tập trung, thuận tiện cho việc thu hái; năng suất chè búp tươi trồng bằng phương pháp giâm cành so với chè trồng hạt cùng giống, cùng tuổi tăng 30 - 45%, phẩm chất chè búp khô khá đồng nhất.

Đối với cây có múi, giâm cành có ý nghĩa quan trọng là khắc phục hiện tượng phân ly biến dị của cây gốc ghép, tạo ra tổ hợp cây ghép thuần nhất.

Giâm cành gồm các khâu kỹ thuật sau.

Chuẩn bị hom giống

Trước hết phải chọn được những cây đầu dòng làm giống theo tiêu chuẩn giống cây trồng quốc gia. Trên cây đầu dòng, chọn những cành bánh tẻ ngoài mặt tán, vừa mới ổn định sinh trưởng, vỏ cành đang chuyển màu nâu, không bị sâu bệnh để cắt thành các hom giống.

Đối với cây chè, thường bố trí vườn sản xuất cành giống riêng, có chế độ chăm bón tốt, không thu hái búp, để cành vươn dài làm giống.

Chuẩn bị vườn ươm giâm hom

Chọn khu đất cao ráo, khuất gió, gần nguồn nước tưới và đường vận chuyển, độ dốc không quá 5°. Ở vùng gò đồi, chọn loại đất đỏ vàng, có độ pH 4,5 - 6,0, tơi xốp. Đất được cày cuốc sâu 25 - 30cm, làm nhỏ, lên luống cao 10 - 20cm, rộng 1 - 1,2m, luống cách nhau 50cm, làm rãnh. Trên mặt luống rải chất nền dày 10 - 12cm. Chất nền là cát non sạch hoặc 2/3 cát non + 1/3 mùn cưa đã ngâm nước vôi trong, phơi khô hoặc đất đỏ vàng lấy ở dưới lớp đất mặt 10 - 20cm.

Làm dàn che trên và xung quanh các luống vườn ươm, gồm các khung cột đỡ cao 1,6 - 1,8m. Phía trên lớp bằng lá lau, cỏ tế, phên nứa, có thể lợp bằng ni lông đục các lỗ nhỏ. Xung quanh che kín bằng cót hoặc phên nứa....

Nhiều nơi giâm hom giống bằng các túi bầu bằng nilông 12 - 18 cm, dưới đáy đục 6 - 8 lỗ và lót bằng hỗn hợp gồm 1/2 đất mặt được sàng sạch cộng với 1/2 phân chuồng hoai mục, phía trên đổ một lớp đất đỏ vàng dày 5 - 7cm. Các túi bầu cũng xếp thành các luống và làm dàn che.

Cắt và cắm hom

- Cắt cành giống vào những ngày râm, mát, mưa nhẹ hoặc sáng sớm, chiều mát. Cắt xong, phun nước lã và đặt đứng vào các xô chậu có nước cao 5cm, che đậy. Đem ngay về vườn ươm, cắt thành các hom dài 5 - 7cm có 2 - 4 lá; đối với chè thì mỗi hom dài 3 - 4cm có 1 lá và mầm nách lá. Có thể cắt bớt một phần phiến lá để tránh bốc hơi nước. Cắt hom xong phải cắm giâm ngay. Hiện nay, trước khi giâm, các hom được xử lý bằng một trong các chất kích thích ra rễ như -NAA, IBA rồi mới cắm.

Chất IBA (axit indolybutyric) dùng cho chè, nhúng 1 đầu hom vào dung dịch trong 5 - 10 giây, nếu hom còn xanh, dung dịch pha 2000ppm, hom hóa gỗ 1/3: 3000 - 4000 ppm và hom hóa gỗ hoàn toàn: 400-600ppm.

Chất –NAA (axit naphty-laaxetic) dùng cho cây có múi và cây ăn quả khác. Cách nhúng hom và thời gian, nồng độ của dung dịch như trên.

Cắm hom vào luống

Cứ 1m2 cắm 160 hom với mật độ 6 x 10cm; để mặt lá cách mặt đất 1cm, nén chặt đất và tưới ngay. Cắm vào túi bầu: 1 - 2 hom/túi. Chất nền có độ ẩm 80 - 85%.

Thời gian giâm hom

Cây chè: cắt cành giâm hom từ tháng 6 - 7 đến cuối thu. Cây ăn quả: giâm vào các tháng 2 - 4 và tháng 9 - 10.

Sau khi cắm hom cho tới khi ra rễ, cần luôn giữ ẩm trong vườn ươm, tưới phun mưa hàng ngày, trừ khi trời mưa. Nhiệt độ thích hợp là 21-25°C. Sau 1 tháng thì tưới 3 - 5 ngày/lần. Sau 3 tháng thì 7 - 15 ngày/lần tùy theo thời tiết.

Điều chỉnh ánh sáng vườn ươm

Sau 3 - 5 tháng, tách dần dàn che từ 1/3 đến 1/2. Trên 6 tháng: bỏ dàn che.

Bón thúc

- Sau khi cắm hom 1,5 - 2 tháng thì bón thúc bằng nước phân chuồng pha loãng 0,5%, sau 4 - 5 tháng thì pha 1%. Ngoài ra bón thúc bằng phân khoáng: cứ 1m2 mặt luống bón với lượng tăng dần: sau 2 tháng: 5g urê + 4gsupe lân + 7g kali, sau 4 tháng: 14g ure + 6g supe lân + 10g kali; sau 6 tháng: 18g ure + 8g supe lân + 14g kali.

Xuất vườn trồng mới

- Đối với cây chè: cây cao 20cm đường kính gốc 3 - 4mm, có 6 - 8 lá thật, khoảng 6 tháng tuổi. Đối với cây ăn quả: cây cao 40 - 60cm, có 2 cành lá cấp 1 trở lên, đường kính gốc 5 - 6mm. Trồng mới theo quy trình kỹ thuật của từng loại cây.

Nguồn: T/c Khoa học và Ứng dụng (LLH Nghệ An), số kỷ niệm 25 năm thành lập LHH Việt Nam