Kinh nghiệm xây dựng khu nông nghiệp công nghệ cao tại Trung Quốc

Các khu Nông nghiệp công nghệ cao được phân loại theo các hình thức:

- Theo chủ đầu tư, bao gồm: Do các cấp, chính quyền (Chính phủ Trung ương đến địa phương) trực tiếp đầu tư, do doanh nghiệp đầu tư, nhà nước và doanh nghiệp kết hợp tổ chức đầu tư.

- Phân loại theo công năng của khu, bao gồm: Trình diễn khoa học và công nghệ; khu tham quan sinh thái và nghỉ ngơi; khu nông nghiệp công nghệ cao tham quan và hội chợ.

Cho dù được phân loại theo chủ đầu tư hay công năng của khu, nhưng qua nhận định sơ bộ của các nhà chức trách Trung Quốc thì các khu nông nghiệp công nghệ cao đều có vai trò và đóng góp quan trọng phát triển kinh tế xã hội của Trung Quốc, là hạt nhân trong hệ thống áp dụng rộng rãi các kỹ thuật nông nghiệp, là căn cứ đảm bảo cho việc thực hiện chiến lược sản xuất sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao, là đầu tàu lôi kéo phát triển nông nghiệp cho khu vực là cũng là nơi nghỉ ngơi thư giản của nhân dân.

Về kinh nghiệm thành lập khu Nông nghiệp công nghiệp cao:

Nhìn chung đều phải được sự đồng ý của Chính phủ (bao gồm cả Trung ương và địa phương), được sự đồng thuận của các bộ, ngành; phải có sự lựa chọn phù hợp về vị trí địa lý, phát huy được lợi thế sản xuất của vùng, thuận lợi giao thông; được nhà nước quy hoạch; thiết kế phải đảm bảo hài hòa lợi ích của khu với nhân dân, là mô hình ghép kín, đảm bảo phát triển và khai thác bền vững, thân thiện với môi trường.

Về quy mô và cơ chế đầu tư: Chính phủ chỉ hỗ trợ đầu tư ban đầu, quy mô phục thuộc vào diện tích của từng tỉnh, từng huyện, lợi thế phát triển và nhu cầu của thị trường, đặc biệt là phù hợp với năng lực của các doanh nghiệp khi tham gia.

Về cơ chế chính sách thu hút: phải thông thoáng và tạo điều kiện tối đa về nhà ở, điều kiện làm việc, cơ chế thu nhập (gồm cả lương và thu nhập do tham gia nghiên cứu khoa học), chính sách tiền thưởng, chính sách cho người thân của cán bộ, công nhân và một số điều kiện cần thiết khác đối với các nhà khoa học có chuyên môn sâu. Phải coi các khu công nghệ cao là môi trường làm việc thân thiện cho nhiều đối tượng, từ nhà khoa học cho đến người dân đến học tập.

Về con người: cùng với việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật, cần tập trung đào tạo theo hướng chuyên môn hóa đội ngũ cán bộ kỹ thuật trẻ có tay nghề cao, phân thành các nhóm làm việc theo năng khiếu và sở thích để phát huy tối đa hiệu quả trong sản xuất; phải lựa chọn được các nhà quản lý có năng lực, vừa phải quản lý giỏi vừa là nhà khoa học, có năng lực kinh doanh thích ứng với thị trường. Bộ máy phải được tính toán kỹ ngay từ khi tham gia dự án, quản lý dự án cho đến khi tiếp cận và khai thác dự án.

Nhìn chung, các khu Nông nghiệp công nghệ cao tại Trung Quốc hiện tại đang phát triển và sẽ được mở rộng trong thời gian tới. Xây dựng và quản lý khu Nông nghiệp công nghiệp cao sẽ đi vào quy phạm, sẽ có các tập đoàn xí nghiệp nông nghiệp được ra đời từ các khu này, đặc biệt là nhiều khu vui chơi giải trí cũng sẽ được hình thành.

Xu hướng chung cho việc thành lập và xây dựng khu Nông nghiệp công nghệ cao là đẩy nhanh việc ứng dụng các KTTB, quy trình công nghệ cao trong sản xuất, vừa có hiệu quả vừa phải phát triển bền vững; Khu Nông nghiệp công nghệ cao chính là khu kinh tế tổng hợp, bắt đầu từ khâu sản xuất giống cho đến khâu bán ra thị trương và chịu trách nhiệm đến sản phẩm sau bán hàng.

Đây là khu sản xuất ra các mặt hàng nông sản cao cấp, phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu. Là nơi thu hút các nhà khoa học, đội ngũ cán bộ trẻ có tay nghề cao, nơi đào tạo, tập huấn cho học sinh, sinh viên và nông dân, cầu nối quan trọng của 4 nhà (quản lý, khoa học, doanh nghiệp và nông dân), đầu tàu phát triển ngành sản xuất nông nghiệp hiệu quả, bền vững và thân thiện với môi trường. Khu nông dân công nghệ cao cũng là nơi cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng, quy hoạch chiến lược phát triển ngành nông nghiệp cho chính quyền các cấp.

Tuy khu Nông nghiệp công nghệ cao có vai trò quan trọng và có sự đóng góp lớn cho xã hội, nhưng cũng không tránh khỏi những tồn tại, đó là: Hiệu quả kinh tế, nhiều khu Nông nghiệp công nghệ cao sau khi xây dựng đưa vào vận hành còn bị thua lỗ; Các sản phẩm không phù hợp với thị trường; Nhiều khu vẫn còn được Nhà nước bao cấp 100%, vì vậy sẽ làm tăng tính ỉ lại trong quản lý điều hành, khó thích ứng với yêu cầu cạnh tranh trong thị trường hiện tại; Là nơi phục vụ đối tượng, đặc biệt là nông dân, vì vậy nếu chỉ tập trung công nghệ cao mà không phân ra các mức trình độ công nghệ từ thấp đến cao, sẽ khó khăn cho nông dân đến học tập và tiếp thu công nghệ.

Đối với Thanh Hóa việc thành lập khu Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là cần thiết, phù hợp với Quyết định số 176/QĐ-TTg ngày 29/01/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đến năm 2020. Tuy nhiên cần lựa chọn hình thức, bước đi cho phù hợp nhưng tất yếu phải là Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Nơi đó lấy chức năng ứng dụng làm chính, ngoài ra còn có các chức năng nghiên cứu, chuyển giao, đào tạo, xây dựng mô hình trình diễn, quan hệ hợp tác quốc tế, làm đầu tàu để lôi kéo phát triển nông nghiệp trong khu vực và trở thành khu du lịch sinh thái.