Kinh nghiệm phòng trị bệnh sán dây ở dê
Nguyên nhân
Do loài sán dây ký sinh ở ruột non của dê (dài 1,5-1,6m) gây nên. Đầu sán rất nhỏ, chỉ bằng hạt tấm bám vào vách ruột non để hút chất dinh dưỡng. Sán có rất nhiều đốt, các đốt ở gần đầu rất nhỏ, càng dài về phía cuối thân, các đốt sán có chiều rộng càng lớn. Trong mỗi đốt có chứa nhiều trứng sán.
Sán sống và phát triển nhờ hút chất dinh dưỡng từ ruột, dê bị gày yếu, đồng thời sán cũng tiết ra độc tố, hấp thu vào máu của dê, tác động lên niêm mạc ruột gây rối loạn tiêu hoá (lúc ỉa chảy, lúc táo bón).
Dê non (1-3 tháng tuổi) bị bệnh thường ỉa chảy nặng, phân loãng màu xám xanh, có mùi tanh, có lẫn nhiều đốt sán dây. Nếu dê bệnh không được điều trị kịp thời sẽ chết do mất nước và kiệt sức. Tỷ lệ dê non bị bệnh chết rất cao (20 đến 30%).
Cách lây lan
Bệnh lây truyền do một số loài nhện đất rất nhỏ sống trong các bụi cây, cỏ trên mặt đất. Khi các đốt sán già rụng đi, theo phân ra ngoài, vỡ ra, giải phóng trứng sán ra môi trường tự nhiên, nhện rất thích ăn. Trứng vào ruột nhện sẽ phát triển thành ấu trùng. Khi dê ăn cỏ và lá cây có nhện đất mang ấu trùng, thức ăn bị phân huỷ và ấu trùng sán được giải phóng, bám vào niêm mạc, hút chất dinh dưỡng, phát triển đến giai đoạn trưởng thành.
Bệnh sán dây cũng xuất hiện ở cừu và bò với triệu chứng tương tự như ở dê.
Điều trị
Có thể dùng một trong ba bài thuốc sau:
Bài 1 : Sử dụng sunphat đồng (CuO 4) pha với nước sạch theo tỷ lệ 1/100 (1 phần thuốc + 100 phần nước); cho dê uống theo liều 2-3 ml/kg thể trọng. Nếu sau 2 tuần vẫn thấy đốt sán trong phân dê thì dùng tiếp liều thứ hai.
Bài 2 : Dùng Niclosamide (bột màu vàng nhạt), dập viên 500mg. Liều dùng: 50mg/kg thể trọng.
Tán nhỏ thuốc, hoà với nước đổ cho dê uống. Sau khi uống 2-3 giờ mới cho dê ăn uống bình thường.
Bài 3 : Dùng Han-Dertyl B (Albendafol) dập viên (màu xanh) do Công ty Hanvet sản xuất (loại 300mg/viên). Liều dùng 5-10 mg/kg thể trọng.
Thuốc tán nhỏ, hoà với nước cho dê uống. Lưu ý khi tẩy sán nên nhốt dê trong chuồng. Phân dê có đốt sán được đẩy ra ngoài phải được quét dọn sạch và đổ vôi bột để diệt trứng sán.
Phòng bệnh
- Dùng một trong ba bài thuốc trên tẩy phòng nhiễm sán dây định kỳ 4 tháng/lần cho các đàn dê nuôi tại các vùng trung du và miền núi hay xuất hiện bệnh sán dây.
- Phải làm chuồng nuôi dê. Hằng ngày quét dọn phân trong chuồng và đem ủ hoặc rắc vôi bột để diệt đốt sán và trứng sán dây.
- Phát hiện sớm dê bệnh, nhốt cách ly và điều trị kịp thời để không lây bệnh trong đàn.
Những biện pháp kỹ thuật và kinh nghiệm trên được nhiều hộ nông dân các huyện Ba Vì (Hà Tây), Kim Bảng (Hà Nam), Nho Quan (Ninh Bình), Đại Từ (Thái Nguyên),... áp dụng có hiệu quả trong việc phòng chống bệnh sán dây cho dê.
Nguồn: Kinh tế nông thôn, số 32 (466), 8/8/2005, tr 10
