giúp, hỗ trợ) của em Lê Văn Lợi, học sinh lớp 12 ở Mỹ Đức, Hà Tây. Robot này có thể giúp đỡ con người di chuyển các đồ vật nguy hiểm như bom mìn, chất phóng xạ, chất độc hóa học, thuốc trừ sâu độc hại hoặc trợ giúp con nguời thực hiện một số việc trong phòng thí nghiệm. Mô hình được gắn hai động cơ khỏe, hệ thống băng tải xích và bánh lái trợ giúp để có thể di chuyển trên mặt đường gồ ghề, có thể nhấc được vật nặng 3 kg. Tại vị trí cố định, robot có thể xoay 360o để cầm và thả đồ vật dễ dàng. Lợi cho biết, vì không có nhiều tiền nên em đã làm chú robot của mình bằng tay, nhưng nhờ đó mỗi chi tiết trên chú robot này đều được trau chuốt cẩn thận và tỉ mỉ. Lợi được nhận giải nhất và giải mô hình đẹp nhất của Ban tổ chức cuộc thi Sáng tạo Thanh thiếu niên, nhi đồng toàn quốc 2007. Cũng xuất phát từ những việc làm hàng ngày của người công nhân xây dựng, Lê Dũng Hiệp (sinh năm 1990) ở Nông Cống, Thanh Hóa đã nghĩ tới con robot lát gạch tự động. Với cấu tạo gồm 4 phần: đường ray, phần bỏ xi, bỏ gạch và giầm gạch, con robot này có thể thực hiện việc lát gạch nhanh, gọn. Hiệp cho biết: 1 người công nhân lành nghề có thể phải mất tới 40 giây để lát xong 1 viên gạch, nhưng robot lát gạch chỉ mất 10 giây. Tùy vào cấu tạo, robot có thể điều chỉnh lát 3 - 4 viên/10 giây. Quan sát con robot này mới thấy được sự tính toán công phu của Hiệp. Chỉ riêng phần giầm gạch phải có tới 3 chi tiết nhỏ gồm bình nén khí, van điện hơi và xi lanh hơi. Hiệp tâm sự: Để làm được robot lát gạch tự động, em chi mất 3 triệu đồng. Phần cho máy chỉ hết 2 triệu, còn 1 triệu em chi cho đi lại từ Thanh Hóa ra Hà Nội để mua môtơ và làm mạch. Những thứ này Thanh Hóa không có. Đoạt giải ba cuộc thi Sáng tạo Thanh thiếu niên nhi đồng toàn quốc, Hiệp vui nhưng lại lo lắng: Nếu lát gạch trong nhà, đường chỉ giữa 2 viên gạch nhỏ máy hoạt động rất tốt. Nhưng nếu lát ở đường lớn máy chưa làm được. Em sẽ tiếp tục nghiên cứu, thiết kế máy cho phù hợp.
Một robot nữa cũng khá độc đáo do em Phạm Xuân Hùng sinh năm 1989 (Tân Kỳ, Nghệ An) nghiên cứu chế tạo có tên là "Robot phun thuốc mini". Robot này có khả năng di chuyển nhiều hướng, có thiết bị quan sát bằng camera không dây để truyền hình ảnh từ robot tới màn hình tivi hoặc vi tính. Có thể điều khiển từ xa theo hệ radio sóng ngắn trong bán kính 70m. Khi nhận lệnh từ cơ cấu điều hành, bình phun thuốc dạng bột hoặc dạng lỏng gắn bên sẽ hoạt động. Hùng cho biết: Từ khi đại dịch cúm gia cầm xuất hiện em nghĩ ngay tới 1 cái máy làm thay con người phun hóa chất và vệ sinh chuồng trại. Máy cũng có thể ứng dụng cả trong công nghiệp hóa chất.
Cần được hỗ trợ
Mặc dù ý tưởng của các "nhà khoa học nhí" đã được thể hiện bằng những mô hình thực song để đưa vào ứng dụng trong cuộc sống còn rất nhiều khâu cần được hoàn thiện thêm. Nói như GS.TSKH Nguyễn Thiện Phúc - Chủ tịch Hội Robot: Những sáng tạo này mới ở mức "phát triển tự nhiên". Các em còn thiếu những kiến thức về kỹ thuật cơ bản. Do vậy để trở thành những sản phẩm có ích cần được hỗ trợ để những ý tưởng này hoàn thiện.
Em Hiệp bày tỏ: “Giá như có một doanh nghiệp hay tổ chức nào đó hỗ trợ để em tiếp tục hoàn thiện mô hình, đưa vào ứng dụng thực tế thì tốt quá. Giờ em vẫn tiếp tục nghiên cứu thêm nhưng không biết làm thế nào để sản xuất nhiều và ai sẽ là người sử dụng”. Còn Lợi cho biết, nếu được đưa vào ứng dụng trong thực tế, em sẽ cải tiến thêm một số ứng dụng như bộ phận cảm nhận hình ảnh bằng camera và điều khiển được bằng tự động hóa để có thể sai khiến được robot bằng lập trình.
Chắc chắn đây không chỉ là mong muốn của riêng Hiệp hay Lợi mà là mong muốn chung của những “nhà khoa học nhí” muốn được góp sức mình vào sự nghiệp khoa học của nước nhà.
Nguồn: Khoa học và Đời sống, số 96 (2023), 10/10/2007, tr 6
