Khánh Hòa: Mô hình nuôi sá sùng ở Vạn Ninh - Hướng thoát nghèo cho phụ nữ vùng biển

Sásùngrất có giá trị về kinh tế. Từ rất lâu, người dân các vùngbiểnthường khai thác chúng dưới lớp cát tự nhiên để bán. Đặc biệt, ởkhu vực bãi ngang ven biểnthôn Tuần Lễ, xã VạnThọ có rất nhiều sásùngphát triển. Nhưng người dân ởthôn Tuần Lễ không ai biết khu vực này có sásùngsinh sống, nên nơi này một thời gian tr ởthành nơi khai thác sásùngcủa một nhóm người ởxã VạnLong. Tuy nhiên, sásùngtự nhiên khai thác mãi cũng cạn kiệt, dần dần nghề đào sásùngchỉ còn là nghề của một số người không có việc làm, nhất là phụnữvùngbiển.

Rồi nghề nuôisásùngđến với phụnữVạnThọ thật tình cờ. Cách đây 3 năm, gia đình chị Phan Thị Tuyết Nhung -Chủ tịch Hội Phụnữxã VạnThọ, sau khi khai thác xong đìa tôm của mình đã được một người dân xã VạnLong đặt vấn đề mua lại đìa trống với giá 2,5 triệu đồng để khai thác sásùng. Sau vài đợt khai thác, người ta đã thu lợi gần 100 triệu đồng. Thấy vậy, chị xin nhận lại đìa tôm để nuôisásùng. Môhìnhnuôisásùngbắt đầu từ đó. Chị Nhung chobiết: “Lúc đó, gia đình tôi nuôisásùngtheo kiểu dò đá qua sông, chứ chưa biết phải nuôisásùngnhư thế nào để đạt hiệu quả. Tìm tài liệu nuôisásùngcũng không có nên gia đình tôi chỉ còn cách vừa nuôivừa rút kinh nghiệm. Qua mấy năm nuôi, đến giờ tôi vẫn còn mày mò, nhưng có một điều dễ nhận thấy nhất là sásùnglớn nhanh hơn khi nuôixen canh với tôm, vì chúng ăn chung thức ăn với tôm nuôi”.

Từ đó, môhìnhnuôisásùngcủa chị Nhung đã được nhiều gia đình hội viên phụnữxã VạnThọ học tập, nhân rộng. Chị Nhung chobiết: đến nay đã có 10 gia đình hội viên triển khai nuôi, với diện tích khoảng 5,5ha. Tuy diện tích và số hộ nuôicòn ít nhưng đây có thể là cách làm ăn mới chonhiều phụnữnói riêng và người dân vùngbiểnxã VạnThọ nói chung khi con tôm thẻ thường xuyên bị dịch bệnh.

Vừa vốc sásùngmới khai thác lên tay, chị Nguyễn Thị Hận, một người nuôisásùngởthôn Tuần Lễ, vừa phấn kh ởi chobiết: “Đây là lần thứ 4 trong năm gia đình tôi thu hoạch sásùng. Từ đầu năm đến nay, với 1ha đìa, gia đình đã thu hoạch được 700kg. Với giá thương lái thu mua tại bãi là 160 ngàn đồng/kg tươi, tổng thu của gia đình hơn 100 triệu đồng”. Theo gia đình chị Hận, nuôisásùngkhông khó, nếu nuôiđơn thì choăn thêm cá nhỏ băm vụn, nếu mật độ quá dày thì sẽ chọn bắt những con nhỏ đưa sang đìa khác để nuôidưỡng. Còn nếu nuôisásùngxen với tôm thì nên thả tôm với mật độ thưa hơn bình thường, sásùngsẽ ăn chung thức ăn với tôm nên phát triển rất tốt. Mỗi đìa sásùng, khoảng 2 -3 tháng người nuôikhai thác một lần. Mỗi lần khai thác chỉ bắt được 50% sásùngtrong đìa, còn lại chúng tiếp tục sinh sôi, đợt sau khai thác tiếp.

Tuy nhiên, cái khó chochị em nuôisásùngởxã VạnThọ bây giờ là vấn đề khai thác. Vì thiếu kinh nghiệm, nếu tự khai thác sẽ làm sásùngđứt nhiều, hiệu quả kinh tế không cao. Vì thế họ phải thuê một nhóm khai thác sásùngchuyên nghiệp ởxã VạnLong ăn chia với tỷ lệ người nuôi70%, người đào 30% (lúc đầu tỷ lệ này là 50/50). “Đào sásùnglà một bí quyết của người làm nghề chuyên đào sásùng, người nào không có kinh nghiệm đào sẽ làm sásùngbị đứt, phải bỏ; đào không nhanh, sásùngchui sâu xuống lòng đất không bắt kịp, nếu nắm kịp, kéo lên không biết cách, chúng giãn ra, sẽ nhanh chết” -chị Nguyễn Thị Trang, một người có kinh nghiệm đào sásùngtrên 10 năm chobiết. Khó hơn là những người nuôisásùngngày nào cũng nhìn “thợ” đào sásùngđể học hỏi kinh nghiệm nhưng học mãi vẫn chưa đào đúng cách.

Ông Huỳnh Tấn Kỳ, Chủ tịch Hội Nông dân xã VạnThọ chobiết: “Thời gian qua, Hội cũng đã quan tâm đến môhìnhkinh tế khá hiệu quả này để triển khai chohội viên, cái khó về kinh nghiệm đào có thể khắc phục được bằng cách thuê người, nhưng cái khó về kỹ thuật nuôi, nhân giống như thế nào chohiệu quả thì chúng tôi vẫn còn lúng túng. Bà con cũng có người tìm mua con giống của Trung tâm Thủy sản 3 (tiền thân của Viện Nghiên cứu nuôitrồng Thủy sản 3) ởNha Trang nhưng tỷ lệ nuôisống không cao, sử dụng nguồn giống trong tự nhiên cũng vậy. Hội Nông dân xã cũng đã lập danh sách (có 35 người đăng ký) những người có nhu cầu học nghề nuôisásùngđể gửi lên huyện và tỉnh nhưng chưa nhận được câu trả lời vì hiện chưa có tài liệu nào hướngdẫn chi tiết về nuôisásùng”.

Được biết, sásùngsau khi đào lên sẽ được thương lái mua tại đìa xuất đi nước ngoài với nhu cầu khá cao. Anh Trần Ngọc Quới, một thương lái chobiết, giá sásùng2 năm nay tăng mạnh, 160 ngàn đồng/kg tươi và 2,2 triệu đồng/kg khô. Anh thu mua mỗi tháng được chừng 7,8 tạ, nhưng cung không đủ cầu. Sásùngsau đó sẽ được đóng từ 8 -10 con/1 hộp, trộn với bùn nhão và xốp để xuất khẩu hoặc phục vụ nhu cầu tiêu dùng của thực khách trong nước.

Tuy vẫn còn những khó khăn nhưng môhìnhnuôisásùnghiện đang được nhiều phụnữhọc hỏi nhân rộng, m ởra hướngthoátnghèochonhiều người dân nơi đây.