Khai mạch nước ngầm trên cao nguyên đá

Câu chuyện của chúng tôi bắt đầu từ niềm vui vô bờ bến của bà con nhân dân ở thị trấn Đồng Văn (huyện Đồng Văn, Hà Giang) được thực hiện qua một phóng sự truyền hình. Đó là thời điểm gần cuối tháng 5 năm 2005, khi đoàn khảo sát, thăm dò khoan thành công ba giếng nước ngầm ngay trên vùng cao nguyên đá quanh năm thiếu nước của họ. Ngày giếng khoan đi vào hoạt động cấp nước cũng là ngày bà con nơi đây ghi nhận như một sự kiện đặc biệt quan trọng của cả vùng. Từ khắp mọi nhà, trẻ em, thanh niên đến người già đều rủ nhau đi hứng nước, tắm rửa, giặt giũ, gùi nước về nhà…Nương rẫy sản xuất từ bao năm nay chỉ gieo được ngô khi mùa mưa tới, nay bà con có thể chuyển nùa gieo hạt mà không phải đợi nước từ ông trời ban xuống… Đây là thắng lợi lớn nhất, đặc biệt nhất trong nhiều “chiến công” mà các nhà Khoa học Liên hiệp khoa học địa chất và du lịch đã lập được trên suốt chặng đường 10 năm khảo sát, thăm dò tìm nguồn nước phục vụ nhân dân.

Anh Lê Trung Kiên (Phó giám đốc Liên hiệp), là một trong những người tham gia đoàn thăm dò tìm ra nguồn nước ở thị trấn Đồng Văn cho biết, ý tưởng thăm dò, khảo sát ở vùng đất này được hình thành từ năm 2003. Huyện Đồng Văn nằm trên vùng cao nguyên núi đá của tỉnh Hà Giang, có độ cao gần 1000 m so với mực nước biển. Ở đây, quanh năm người dân sống trong cảnh thiếu thốn nước sinh hoạt, sản xuất phải đi gùi nước suối cách nhà hàng chục cây số. Nước lấy về cũng chỉ đủ cho việc nấu ăn, chưa nói gì đến phục vụ các sinh hoạt thường ngày khác. Từ trước tới này, ở Đồng Văn, đi lấy nước, gùi nước là một công việc rất quan trọng đối với đời sống của dân. Hằng ngày mỗi gia đình thường phải dành ra hai lao động chuyên đi chắt nước ở các khe đá đem về. Chật vật cả ngày có người cũng chỉ được gần một chum nước. Do nguồn nước khan hiếm nên bà con ở đây không sản xuất lúa nước được mà phải trồng ngô. Nhưng ngay cả việc trồng ngô cũng phụ thuốc rất nhiều vào thời tiết. Trước đây, đã có một số dự án đầu tư cho việc khảo sát thăm dò tìm nguồn nước ở đây nhưng đều thất bại. Có những dự án tốn kém hơn ba tỷ đồng mà cũng đành phải “bó tay”. Đồng Văn vẫn “khát” cho đến khi các nhà Khoa học của Liên hiệp khoa học địa chất và du lịch quyết tâm thử sức mình bằng cuộc hành trình khai mạch nước ngầm ở đây.

Đầu năm 2004, đề nghị đó của Liên hiệp được Uỷ ban nhân dân tỉnh, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hà Giang đồng tình ủng hộ. Tháng 12 năm 2004, Liên hiệp cử đoàn khảo sát thực địa, gồm 6 người do TS Lê Huy Y (Giám đốc liên hiệp) làm trưởng đoàn. Qua nhiều lần khảo sát nghiên cứu kỹ, đến tháng 5 – 2005, đoàn quyết định khoan thăm dò tại các điểm thị trấn Đồng Văn, Phó Bảng, Lũng Phìn, Lũng Táo (huyện Đồng Văn). Tại Lũng Phìn, đoàn đã phải khoan tới 11 mũi nhưng chưa tìm được nguồn nước. Ở Lũng Táo, do khó khăn về nước thử nên công việc phải tạm hoãn đến đầu mùa mưa mới thực hiện được. Còn ở thị trấn Đồng Văn, đoàn thực hiện khoan thăm dò 5 mũi thì 4 mũi có nước, ở Phó Bảng khoan 3 mũi thì thành công 2 mũi. Các giếng khoan được đều đạt lưu lượng từ 100 – 150m ³/ngày. Với việc tìm ra nguồn nước ngầm từ các giếng khoan này, trung bình mỗi ngày, hơn 860 hộ dân sống ở khu vực Đồng Văn được cung cấp khoảng hơn 500m3 nước sinh hoạt… Theo đánh giá của các nhà khoa học thì thành công này có ý nghĩa và giá trị rất lớn để mở rộng việc tìm nguồn nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất và phát triển kinh tế cho địa phương và khu vực này.

Tìm được nguồn nước ngầm ngay trên cao nguyên núi đá là một “chiến công” trong cuộc đời và sự nghiệp của các nhà địa chất. Nhưng để có được thành công đó họ đã phải trải qua rất nhiều gian nan, vất vả, chưa kể sự hao tổn sức lực và tiền bạc. Anh Kiên trầm ngâm nhớ lại: Lên vùng cao Hà Giang vào thời tiết mùa đông, buốt giá, đường lên khúc khuỷu, ngoằn ngoèo, vận chuyển máy móc, thiết bị kỹ thuật máy khoan lên công trường thật khó khăn. Ở vùng núi đá bao quanh ấy việc vận chuyển máy khoan nặng hơn 1 tấn từ thung lũng này sang thung lũng khác là một việc vô cùng khó, có người ví công việc ấy như kỳ tích kéo pháo lên trận địa của các chiến sĩ Điện Biên năm xưa. Các anh đã dựng lán giữa nương rẫy, sống và chịu đựng cảnh thiếu nước sinh hoạt cùng với đồng bào. Đi tìm nguồn nước ở một nơi khan hiếm nước còn gặp nhiều khó khăn về kỹ thuật: không có nước thử cho máy khoan. Vì thế có những lúc vận chuyển máy móc lên đến công trường, chân tay dính đầy bùn đất mà cán bộ, công nhân cũng đành ngậm ngùi không chạy máy, không tắm rửa. Thế nhưng, trong muôn vàn khó khăn ấy, các anh đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của cán bộ lãnh đạo cũng như nhân dân địa phương. Họ đã san sẻ lượng nước sinh hoạt dự trữ của gia đình cho đoàn khảo sát. Và các anh đã không phụ niềm tin, làm được điều kỳ diệu mà chưa ai làm được là đem nước sạch về cải thiện chất lượng cuộc sống nhân dân.

Không chỉ đem lại niềm vui lớn cho bà con nhân dân Đồng Văn, Liên hiệp đã tìm ra nguồn nước ở những địa bàn đặc biệt khó khăn khác. Trong đó có những nơi “nổi tiếng” thiếu nước như: huyện Bác Ái và Ninh Sơn (Ninh Thuận), đảo Hòn Tre (Khánh Hoà), nhiều vùng núi cao, biên giới Sơn La, Hoà Bình, Cao Bằng, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Quảng Ngãi, Nghệ An… Đến nay, đã có hơn 100 công trình giếng khoan được triển khai thành công đem lại nguồn nước sạch phục vụ đời sống của nhân dân. Cùng với phục vụ dân sinh, Liên hiệp thực hiện nhiều công trình rất quan trọng phục vụ quân đội ở Kho K680, Kho KV4, Kho 802, Trường Trung cấp quân khí, Trường sĩ quan phòng hoá, Trường trung cấp Quân y, Trung đoàn 58, Trường 26 Bộ đội Biên phòng, Trung đoàn 141, Lữ đoàn 45 pháo binh…

TS Lê Huy Y, Giám đốc Liên hiệp cho biết: “Chúng tôi làm việc theo phương thức thăm dò ở đâu, đo đạc và phân tích tại chỗ để khoan thử luôn, được ăn, thua chịu. Thậm chí có những nơi, khoan thăm dò thành công tìm được nguồn nước ngầm nhưng không được chủ đầu tư công nhận cũng phải chịu. Tuy vậy, chúng tôi luôn lấy hiệu quả, chất lượng công trình làm đầu. Vì điều đó mới làm cho người dân tin tưởng và được hưởng lợi nhiều nhất. Nơi nào người dân gặp khó khăn, thiếu nước chúng tôi sẽ đến. Đó là nguyện vọng lớn nhất đối với những người làm nghề tìm nước”.

Nước luôn luôn cần cho sự sống của chúng ta. Mong rằng, công việc thầm lặng của họ sẽ nhận được sự hỗ trợ xứng đáng từ các cơ quan Nhà nước, thực hiện chủ trương Nhà nước và nhân dân cùng làm để đem lại một cuộc sống đầy đủ, ấm no, hạnh phúc cho nhân dân vùng cao.