Kết quả nghiên cứu sản xuất và thử nghiệm vacxin vô hoạt phòng bệnh đậu dê

Ở Việt Nam, trong những năm qua theo thông báo của các nhà khoa học cho biết: tháng 9 năm 2004 tại huyện Bảo Yên – Lào Cai lần đầu tiên đàn dê nuôi xuất hiện các triệu chứng điển hình của bệnh đậu, tỷ lệ chết khoảng 60%, có đàn chết tới 100%. Tiếp theo đó ở các địa phương như huyện Trùng Khánh – Cao Bằng (tháng 11/2004), huyện Mỹ Đức – Hà Tây (tháng 3/2005), tỉnh Hà Nam (tháng 9/2005), huyện Lạc Thuỷ - Hoà Bình và đầu năm 2006 một loạt các tỉnh miền Bắc và miền Trung như Thanh Hoá, Bình Thuận, Ninh Thuận, Lâm Đồng… cũng đều xuất hiện bệnh này trên đàn dê (Phạm Thành Long, Phương Song Liên, Nguyễn Văn Cảm…). Bệnh đã gây thiệt hại lớn về kinh tế, nhất là những đàn dê trong các dự án xoá đói giảm nghèo của nông dân miền núi.

Tiêm phòng bằng vacxin là một trong những biện pháp phòng chống bệnh có hiệu quả. Hiện tại ở trong nước chưa có loại vacxin phòng bệnh này.

Trên thế giới hiện nay, vacxin phòng bệnh đậu dê thường có 2 loại: Vacxin vô hoạt và vacxin nhược độc, cả 2 loại này đều bảo hộ cho dê và cừu.

Kháng nguyên của virut capripox có 2 dạng: Các tiểu thể nguyên vẹn hướng tế bào hình ống và các tiểu thể nguyên vẹn hướng tế bào màng; tiểu thể sau thường được sinh ra do các vật nhiễm bệnh, còn tiểu thể trước thường thấy khi virut được giải phóng từ tế bào đông tan. Vacxin vô hoạt chế từ tế bào hầu hết bao gồm các tiểu thể virut trần và khi sử dụng làm vacxin, nó đã tạo miễn dịch đối với con vật, tuy nhiên độ dài miễn dịch của loại vacxin này không bằng loại vacxin nhược độc, nhưng độ an toàn của nó được bảo đảm, nhất là ở những vùng có tình hình dịch tễ phức tạp (OIE, 2000).

Để góp phần khống chế bệnh trong điều kiện dịch tễ ở Việt Nam , đồng thời đáp ứng đòi hỏi thực tế cấp bách của người chăn nuôi, chúng tôi đã tiến hành đề tài: “ Nghiên cứu, sản xuất và thử nghiệm vacxin vô hoạt phòng bệnh đậu dê”.

Dưới đây là tóm tắt một số kết quả nghiên cứu khảo sát về giống và sản xuất vacxin đậu dê thí nghiệm của Xí nghiệp sản xuất thuốc thú y TW.

Nghiên cứu, khảo sát về giống

Giống gốc đậu dê có nguồn gốc từ nước ngoài, để tiến hành tạo giống sản xuất chúng tôi đã khảo sát các chỉ tiêu cần thiết của giống gốc. Qua nghiên cứu khảo sát cho thấy: Giống vô trùng, hoàn toàn thích nghi khi được nuôi cấy trên tế bào GK (Goat kidney), hiệu giá tối thiểu của giống là 10 ^5,5ICID ₅₀/ml.

Kết quả khảo sát lại các chỉ tiêu về giống gốc đều phù hợp với lý lịch của giống, sau đó chúng tôi tiến hành tạo giống sản xuất theo hệ thống lô giống (Seed lot System), giống được đông khô và bảo quản ở -85 độ C.

Nghiên cứu sản xuất vacxin

Vacxin được sản xuất bằng cách gây nhiễm virut đậu dê trên tế bào thận dê hoặc dịch hoàn dê, sau 8 – 10 ngày có bệnh lý tế bào, thu hoạch huyễn dịch virut - tế bào, xử lý hóa chất, tiến hành vô hoạt ở 37 độ C, bổ sung chất bổ trợ, chia liều và ra chai. Hiệu giá tối thiểu của vacxin là 10 ^2,5TCID ₅₀/liều.

Đề tài trên đã được đánh giá cao ở 2 Hội đồng khoa học chuyên ngành: Hội đồng KH Viện Thú y và Hội đồng KH Bộ Nông nghiệp và PTNT. Đề tài đã được Bộ Nông nghiệp và PTNT quyết định công nhận là Tiến bộ kỹ thuật và cho phép đưa vào sản xuất (theo quyết định số 2898QĐ-BNN- KHCN ngày 5/10/2006) và sản phẩm của đề tài đã được Cục thú y cấp giấy chứng nhận lưu hành sản phẩm (giấy chứng nhận số 104 QLT/GĐK ngày 6/11/2006).

Sau khi được các cơ quan chức năng cho phép sản xuất và lưu hành sản phẩm. Xí nghiệp thuốc thú y Trung ương đã sản xuất khẩn cấp một số lượng vacxin đậu dê đáng kể để cung cấp cho các địa phương đang bị dịch như: Hoà Bình, Ninh Thuận, Bình Thuận, Lâm Đồng… Ở các địa phương có dịch, việc sử dụng vacxin này đã mang lại hiệu quả cao, những đàn dê được tiêm vacxin không bị mắc bệnh, khoẻ mạnh, sinh trưởng, phát triển bình thường. Tính đến nay, Xí nghiệp đã sản xuất và cung cấp hàng triệu liều vacxin đậu dê, góp phần đáng kể trong việc phòng chống bệnh đậu dê trên toàn quốc. Vacxin phòng bệnh đậu dê cũng là loại vacxin mới, lần đầu tiên được nghiên cứu sản xuất tại Việt Nam .

Ngày 28/9/2007 sản phẩm vacxin đậu dê đã được tặng Cúp vàng Nông nghiệptại Hội chợ Triển lãm Nông nghiệp Quốc tế AGROVIET 2007 được tổ chức tại Hà Nội.