Hướng dẫn cách phòng tránh bão

Một số đặc trưng của bão và áp thấp nhiệt đới (ATNĐ).

1. Vị trí của bão

Vị trí của bão là tọa độ của tâm bão, được biểu hiện bằng kinh độ và vĩ độ, đồng thời được xác định khỏang cách so với địa danh cụt hể trong khu vực.

Tâm bão (mắt bão): Là vùng tương đối lặng gió, quang mây, có đường kính từ 30 - 60km. Khi ở vùng tâm bão, ta thường nhầm là bão đã đi qua, nhưng đó chính là thời điểm gió mạnh, chuẩn bị đổi hướng. Cần hiểu rằng bão không phải là một điểm.

2. Cường độ của bão

Cường độ của bão là sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão, vùng gió mạnh của bão có thể bao phủ rộng hàng trăm km vuông, càng xa vùng tâm bã, sức gió giảm dần. Vùng ảnh hưởng của bão được xác định là vùng có gió mạnh từ cấp 6 trở lên. Trong bão thường có gió giật. Gió giật là tốc độ gió tăng lên đột ngột trong khoảng thời gian rất ngắn.

Ví dụ về một bản tin báo bão:Vùng gần tâm bão có gió mạnh cấp 9, 10 (tức là từ 75 - 102 km/h) giật trên cấp 11, cấp 12 và đề phòng sóng cao 7 - 9 m.

Tốc độ gió được phân theo cấp ở Bảng 1,trong đó có mô tả độ cao sóng và tình trạng cây cối, nhà cửa tương ứng với từng cấp gió.

Cấp độ bão:Là tốc độ của luồng gió xoáy xung quanh một trục bão quanh tâm bão và được đo theo Bảng 1.

Ghi chú: Số liệu lấy theo qui chế báo bão, lũ.

3. Hướng di chuyển của bão

Hướng di chuyển của bão là hướng di chuyển của tâm bão. Khi di chuyển theo hướng Tây, Tây bắc hoặc Tây Namthường đổ bộ vào Việt Nam . Cá biệt khi vào gần bờ có đổi hướng về phía Bắc hoặc phía Nam .

4. Tốc độ di chuyển của bão

Tốc độ di chuyển của bão là tốc độ di chuyển của tâm bão tính trong một giờ. Ví dụ trong bản tin báo: Trong 24 giờ tới bão di chuyển mỗi giờ đi được 10km (10 km/h: nghĩa là với vận tốc 10km thì sau 24 giờ bão đi được là 24 x 10 = 240 km).

5. Thời gian xuất hiện

Thời gian xuất hiện ở Việt Nam theo qui luật chung thường xuất hiện bắt đầu vào tháng 6, 7, 8, 9 và ảnh hưởng đến khu vực Bắc bộ và Thanh Hóa; vào tháng 9, 10 thì chủ yếu ảnh hưởng đến Bắc và Trung Trung bộ; những tháng còn lại bão ảnh hưởng đến Nam Trung bộ. Tuy nhiên, nhiều khi bão có nhưng đột biến, xuất hiện bất thường, không theo qui luật.

6. Thông tin về bão

Thông tin về bão bao gồm các thông tin từ cơ quan thông tin đại chúng, cơ quan dự báo, cảnh báo, pháo hiệu, đèn báo bão và một số kinh nghiệm dân gian.

I. Bão xa

Bão, ATNĐ xa ở đây được hiểu là vị trí tâm bão còn xa với đất liền nhưng đã rất gần và có thể gây nguy hiểm cho tàu thuyền và các phương tiện đang họat động trên biển.

1. Đối với chính quyền các cấp

- Tổ chức trực ban chặt chẽ, theo dõi sát diễn biến của bão;

- Ban hành công điện cảnh báo bão và chỉ đạo hướng dẫn tàu thuyền thoát ra khỏi vùng nguy hiểm;

- Kiểm đếm tàu thuyền đang hoạt động trên biển, đặc biệt là tàu thuyền đánh bắt xa bờ;

- Rà soát lại các phương án đã xây dựng để sẵn sàng đối phó với bão;

- Kiểm tra và tiếp tục chặt tỉa các cành cây ở các khu dân cư và đô thị;

- Chỉ đạo đài phát thanh và truyền hình địa phương đưa tin kịp thời về bão và công tác chỉ đạo.

2. Trách nhiệm của chủ phương tiện, thuyền trưởng và ngư dân đang hoạt động trên biển

- Theo dõi các bản tin về diễn biến của bão;

- Giữ liên lạc thường xuyên giữa tàu thuyền với đất liền;

- Chủ phương tiện và thuyền trưởng có trách nhiệm báo cáo đến chính quyền địa phương, bộ đội biên phòng và các cơ quan hữu quan về số lượng, số hiệu tàu thuyền, số người trên tàu, vị trí tàu đang hoạt động;

- Chủ phương tiện phải thông báo các tin dự báo, cảnh báo bão đến các thành viên trên tàu thuyền để thực hiện các biện pháp đảm bảo an tòan cho người và phương tiện;

- Thực hiện nội dung công điện của các cơ quan chỉ đạo, chỉ huy hữu quan;

- Không đưa tàu thuyền vào khu vực ảnh hưởng của bão.

3. Hoạt động của cộng đồng trên đất liền, hải đảo

- Theo dõi diễn biến của bão trên các bản tin dự báo, cảnh báo;

- Thực hiện nội dung công điện và sự chỉ đạo trực tiếp của các cơ quan hữu quan;

- Chủ động dự trữ lương thực, nhu yếu phẩm;

- Chặt tỉa cành ở các khu dân cư và đô thị theo chỉ đạo của chính quyền địa phương;

- Giữ thông tin liên lạc giữa cộng đồng và gia đình;

- Tranh thủ thu hoạch sản phẩm nông nghiệp, thủy, hải sản ở vùng có nguy cơ bị ảnh hưởng bão.

II. Bão trên biển Đông

1. Đối với chính quyền các cấp

- Tổ chức trực ban chặt chẽ, theo dõi sát diễn biến của bão, ATNĐ, tổng hợp và báo cáo kết quả triển khai các biện pháp đối phó đến cấp có thẩm quyền;

- Ban hành công điện cảnh báo bão và chỉ đạo hướng dẫn tàu thuyền thoát khỏi vùng nguy hiểm;

- Thông báo cho tàu thuyền đang hoạt động trên biển, đặc biệt là tàu thuyền đánh bắt xa bờ;

- Sẵn sàng đối phó với bão, ATNĐ khi vào gần bờ;

- Phân công cán bộ, kiểm tra đôn đốc việc chuẩn bị các phương án phòng tránh;

- Chỉ đạo đài phát thanh và truyền hình địa phương đưa tin kịp thời về bão và công tác chỉ đạo;

- Tổng hợp, báo cáo lên cấp có thẩm quyền về kết quả triển khai ở địa phương.

2. Trách nhiệm của chủ phương tiện, thuyền trưởng và ngư dân đang hoạt động trên biển

-Theo dõi các bản tin về diễn biến của bão;

- Giữ liên lạc thường xuyên giữa tàu thuyền với đất liền;

- Chủ phương tiện và thuyền trưởng có trách nhiệm báo cáo đến chính quyền địa phương, bộ đội biên phòng và các cơ quan hữu quan về số lượng, số hiệu tàu thuyền, số người trên tàu, vị trí tàu đang hoạt động trên biển; số lượng tàu thuyền đã di chuyển ra khỏi vùng ảnh hưởng của bão; không cho tàu thuyền đi vào khu vực chịu ảnh hưởng của bão;

- Chủ phương tiện phải thông báo các tin dự báo, cảnh báo bão đến các thành viên trên tàu thuyền và yêu cầu các thành viên phải thực hiện ngay các biện pháp để đảm bảo an tòan cho người và phương tiện;

- Thực hiện nội dung công điện của các cơ quan chỉ đạo, chỉ huy hữu quan;

- Có trách nhiệm đưa tàu thuyền thoát ra khỏi vùng nguy hiểm hoặc tìm nơi trú tránh.

3. Hoạt động của cộng đồng trên đất liền, hải đảo

- Theo dõi diễn biến của bão trên các bản tin dự báo, cảnh báo;

- Thực hiện nội dung công điện và sự chỉ đạo trực tiếp của các cơ quan hữu quan;

- Bổ sung dự trữ lương thực, nhu yếu phẩm;

- Tiếp tục chặt tỉa cành cây ở các khu vực dân cư và đô thị theo chỉ đạo của chính quyền địa phương;

- Chuẩn bị việc chằng chống nhà cửa, kho tàng;

- Giữ thông tin liên lạc giữa cộng đồng và gia đình;

- Tiếp tục thu hoạch sản phẩm nông nghiệp, thủy, hải sản ở vùng có nguy cơ bị ảnh hưởng của bão;

- Triển khai các biện pháp bảo vệ sản xuất;

- Chuẩn bị việc sơ tán theo chỉ đạo của chính quyền;

- Tham gia các hoạt động của cộng đồng trong việc phòng tránh bão.

III. Bão gần bờ

1. Đối với chính quyền các cấp

- Tổ chức trực ban, theo dõi chặt chẽ diễn biến của bão, ATNĐ, tổng hợp và báo cáo kết quả triển khai các biện pháp đối phó đến cấp có thẩm quyền;

- Ban hành công điện chỉ đạo, hướng tàu thuyền thoát ra khỏi vùng nguy hiểm;

- Cấm tàu thuyền ra khơi và tiếp tục thông báo cho tàu thuyền tìm nơi trú tránh;

- Nắm chắc số lượng tàu thuyền đã di chuyển về bờ và hướng dẫn neo đậu; số lượng tàu thuyền đang hoạt động trên biển;

- Triển khai các phương án đối phó với bão;

- Cử cán bộ đã được phân công xuống địa bàn để kiểm tra, đôn đốc và triển khai các phương án đối phó với bão;

- Chỉ đạo đài phát thanh và truyền hình, các phương tiện truyền thông địa phương đưa tin về bão, ATNĐ và công tác chỉ đạo;

- Triển khai lực lượng, phương tiện bảo vệ các công trình trọng điểm, kho tàng;

- Tổng hợp, báo cáo lên cấp trên có thẩm quyền về kết quả triển khai ở địa phương.

2. Trách nhiệm của chủ phương tiện, thuyền trưởng và ngư dân đang hoạt động trên biển

- Theo dõi các bản tin về diễn biến của bão;

- Không cho tàu thuyền ra khơi;

- Giữ liên lạc thường xuyên giữa tàu thuyền với đất liền;

- Chủ phương tiện và thuyền trưởng tiếp tục phải báo cáo đến chính quyền địa phương, bộ đội biên phòng và các cơ quan hữu quan về số lượng, số hiệu tàu thuyền, số người trên tàu, vị trí tàu đang hoạt động trên biển; số lượng tàu thuyền đã di chuyển ra khỏi vùng ảnh hưởng của bão; số lượng tàu thuyền, ngư dân đã vào nơi trú tránh;

- Kiên quyết không cho tàu thuyền đi vào khu ảnh hưởng của bão;

- Chủ phương tiện phải thông báo các tin dự báo, cảnh báo bão đến các thành viên trên tàu thuyền và yêu cầu các thành viên phải thực hiện ngay các biện pháp để đảm bảo an tòan cho người và phương tiện;

- Thực hiện nội dung công điện của các cơ quan chỉ đạo, chỉ huy hữu quan;

- Thực hiện các biện pháp đảm bảo an tòan cho người và phương tiện khi đã về nơi trú tránh.

3. Hoạt động của cộng đồng trên đất liền, hải đảo

- Theo dõi diễn biến của bão trên các bản tin dự báo, cảnh báo;

- Thực hiện nội dung công điện và sự chỉ đạo trực tiếp của các cơ quan hữu quan;

- Triển khai chằng chống nhà cửa, kho tàng ở những vùng nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp của bão;

- Giữ thông tin liên lạc giữa cộng đồng và gia đình;

- Khẩn trương thu hoạch sản phẩn nông nghiệp, thủy, hải sản ở vùng có nguy cơ bị ảnh hưởng bão;

- Triển khai các biện pháp bảo vệ sản xuất, tranh thủ tiêu nước đệm ở những vùng trũng, thấp có nguy cơ bị ngập úng;

- Sẵn sàng sơ tán khi có lệnh của chính quyền;

- Tham gia sắp xếp tàu thuyền ở nơi neo đậu;

- Tham gia các hoạt động của cộng đồng trong việc phòng tránh bão.

IV Bão khẩn cấp

1. Đối với chính quyền các cấp

- Bố trí lãnh đạo trực ban, theo dõi và chỉ đạo công tác đối phó với bão, thường xuyên báo cáo tình hình về gió bão, mưa lũ, các sự cố thiên tai tại địa phương; tổng hợp báo cáo kết quả triển khai đối phó và thiệt hại do bão gây ra đến nơi có thẩm quyền;

- Ban hành công điện chỉ đạo đối phó với bão khẩn cấp;

- Tiếp tục cấm tàu thuyền ra khơi và yêu cầu các tàu thuyền ngoài khơi tìm nơi trú tránh hoặc thoát ra khỏi vùng nguy hiểm;

- Nắm chắc số lượng tàu thuyền còn ở trên biển chưa vào nơi trú tránh; sắp xếp việc neo đậu đối với các tàu thuyền đã về bờ; xử lý kịp thời các tình huống sự cố của tàu thuyền;

- Triển khai các biện pháp đối phó với bão, tổ chức cứu hộ, cứu nạn;

- Tổ chức sơ tán dân khỏi vùng trũng, thấp cửa sông, ven biển, vùng có nguy cơ sạt lở và những nhà không đảm bảo an toàn; trường hợp bão đổ bộ trực tiếp có thể cho học sinh nghỉ học;

- Kiểm tra và tiếp tục chỉ đạo việc chằng chống nhà cửa, kho tàng;

- Không để dân ở lại trên các chòi canh, lồng, bè nuôi trồng thủy, hải sản và trên các tàu thuyền tại nơi neo đậu;

- Trường hợp không chấp hành việc chỉ đạo sơ tán dân thì áp dụng biện pháp cưỡng chế;

- Chuẩn bị triển khai các phương án phòng chống lũ, sạt lở đất;

- Dừng các cuộc họp không liên quan để tập trung chỉ đạo đối phó với bão;

- Tiếp tục chỉ đạo đài phát thanh và truyền hình, các phương tiện truyền thông địa phương để đưa tin về bão và công tác chỉ đạo;

- Triển khai lực lượng, phương tiện bảo vệ các công trình trọng điểm, kho tàng;

- Tổng hợp báo cáo lên cấp có thẩm quyền về kết quả triển khai ở địa phương.

2. Trách nhiệm của chủ phương tiện, thuyền trưởng và ngư dân đang hoạt động trên biển

- Theo dõi các bản tin về diễn biến của bão;

- Không cho tàu thuyền ra khơi;

- Thực hiện các biện pháp đảm bảo an toàn cho người và phương tiện khi đã về nơi trú tránh;

- Giữ liên lạc thường xuyên giữa tàu thuyền với đất liền;

- Chủ phương tiện và thuyền trưởng tiếp tục phải báo cáo đến chính quyền địa phương, bộ đội biên phòng và các cơ quan hữu quan về số lượng, số hiệu tàu thuyền, số người trên tàu, vị trí tàu đang hoạt động trên biển; số lượng tàu thuyền đã di chuyển ra khỏi vùng ảnh hưởng của bão; số lượng tàu thuyền, ngư dân đã vào nơi trú tránh;

- Chủ phương tiện phải báo cáo rõ số lượng, số hiệu tàu thuyền và số người trên tàu thuyền chưa liên lạc được;

- Kiên quyết không cho tàu thuyền đi vào khu vực ảnh hưởng của bão;

- Khẩn trương thoát ra khỏi vùng nguy hiểm của bão;

- Chủ phương tiện phải thông báo các tin dự báo, cảnh báo bão đến các thành viên trên tàu thuyền và yêu cầu các thành viên phải thực hiện ngay các biện pháp để đảm bảo an tòan cho người và phương tiện;

- Thực hiện nội dung công điện của các cơ quan chỉ đạo, chỉ huy hữu quan.

3. Hoạt động của cộng đồng trên đất liền, hải đảo

-Theo dõi diễn biến của bão trên các bản tin dự báo, cảnh báo;

- Thực hiện nội dung công điện và sự chỉ đạo trực tiếp của các cơ quan hữu quan;

- Tiếp tục chằng chống nhà cửa, kho tàng ở những vùng nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp của bão;

- Giữ thông tin liên lạc giữa cộng đồng và gia đình;

- Triển khai các biện pháp bảo vệ sản xuất, tranh thủ tiêu nước đệm ở những vùng trũng, thấp có nguy cơ bị ngập úng;

- Sơ tán khi có lệnh của chính quyền;

- Không để dân ở lại trên các chòi canh, lồng, bè nuôi trồng thủy, hải sản và trên các tàu thuyền tại nơi neo đậu đối với vùng có nguy cơ bão đổ bộ trực tiếp;

- Khi bão đổ bộ không ra ngoài nếu không có nhiệm vụ, đặc biệt vào thời điểm lặng gió;

- Có trách nhiễm giữ gìn trật tự an ninh nơi ở và nơi sơ tán;

- Chuẩn bị phòng tránh lũ;

- Đối với những vùng trũng, thấp cửa sông, ven biển, vùng có nguy cơ sạt lở, lũ quét, những nhà không đảo bảo an toàn phải thực hiện việc sơ tán;

- Khi bão đổ bộ trực tiếp nên cho con em nghỉ học;

- Tham gia các hoạt động của cộng đồng trong việc phòng tránh bão.

V. Phân vùng triển khai đối phó với bão

Vùng cấp 1:

- Là vùng được dự báo bão sẽ đổ bộ trực tiếp hoặc có nguy cơ đổ bộ trực tiếp;

- Các cấp chính quyền địa phương và cộng đồng cần triển khai các biện pháp đối phó như qui định đối với trường hợp bão khẩn cấp.

Vùng cấp 2:

- Là vùng giáp ranh với vùng cấp 1;

- Các cấp chính quyền địa phương và cộng đồng cần triển khai các biện pháp đối phó như qui định đối với trường hợp bão gần.

Chú ý: Phạm vi các vùng có thể thay đổi tùy theo hướng di chuyển của bão theo từng thời điểm dự báo.

VI. Phòng tránh áp thấp nhiệt đới

Thực hiện các bước tương ứng như đối với phòng tránh bão, trong đó chú trọng đến các biện pháp đảm bảo an tòan đối với tàu thuyền, ngư dân trên biển và mưa lũ trên đất liền. Đặc biệt đối với trường hợp ATNĐ hình thành gần bờ hoặc có xu hướng mạnh lên thành bão.

VII. Một số thông tin cần thiết

1. Thông tin liên lạc giữa các tàu thuyền và các đài ( Phụ lục 1 - Trích dẫn từ Sổ tay an toàn cho người và tàu cá và Qui chế báo ATNĐ, bão và lũ).

2. Các điểm trú, tránh bão ( Phụ lục 2 - Trích dẫn từ Sổ tay dành cho Ngư dân).

3. Các điểm bắn pháo hiệu ( Phụ lục 3 - Qui chế báo ATNĐ, bão và lũ).

4. Các trang bị bắt buộc trên mỗi tàu, thuyền ( Phụ lục 4 - trích từ Sổ tay an toàn cho ngư dân và tàu cá; Sổ tay dành cho ngư dân).

5. Trách nhiệm của thuyền trưởng, thuyền viên được qui định chi tiết tại Nghị định số 66/2005/NĐ-CP của Chính phủ ngày 19/5/2005.

6. Các qui định về bản tin báo bão theo Quy chế báo ATNĐ, bão, lũ kèm theo Quyết định số 245/2006/QĐ-TTg ngày 27/10/2006 của Thủ tướng Chính phủ.

7. Kỹ thuật điều khiển, neo đậu, xử lý sự cố tàu thuyền trong bão ( xem Sổ tay hướng dẫn an tòan của Bộ Thủy sản).