Hội chứng chuyển hóa và cách phòng ngừa

Cách đây không lâu, các nhà y học đã chú ý đến sự kết hợp giữa bệnh tăng huyết áp, béo mập, bệnh tiểu đường và rối loạn mỡ máu làm tăng cao nguy cơ phát triển các bệnh tim mạch và nguy cơ tử vong do nhồi máu cơ tim và đột qụy.

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, một người được chẩn đoán bị mắc hội chứng chuyển hóa nếu có từ 3 biểu hiện sau:

- Béo mập (vòng bụng trên 90cm ở đàn ông, trên 80cm ở phụ nữ - tiêu chuẩn cho các nước châu Á).

- Tăng huyết áp trên 130/85mmHg.

- Tăng lượng đường máu khi đói trên 5,6mmol/lít.

- Tăng hàm lượng triglycerid máu trên 1,7mmol/lít.

- Giảm hàm lượng HDL thấp dưới 1mmol/lít ở đàn ông và thấp dưới 1,3mmol/lít ở phụ nữ.

Hiện nay, bệnh tim mạch không chỉ gây tử vong chiếm vị trí số 1 mà chúng còn làm thay đổi, giảm chất lượng cuộc sống của chúng ta. Trước đây các nhà y học cho rằng nhồi máu cơ tim, đột qụy và rối loạn cương dương (yếu sinh lý) chỉ gặp ở người già mà hầu như không gặp ở người trẻ. Bây giờ quan niệm đã thay đổi. Một câu hỏi đặt ra, vì sao các mạch máu ở người tuổi còn trẻ đã không thực hiện tốt chức năng của mình, thậm chí còn ngừng hoạt động? Điều đó xảy ra hoàn toàn không ngẫu nhiên. Nguyên nhân đầu tiên chính là sự phát triển của xơ vữa động mạch - phát triển từ từ và xuất hiện rất sớm, từ khi chúng ta còn rất trẻ. Khi các mảng xơ vữa khu trú ở các động mạch não sẽ xuất hiện nguy cơ bị nhồi máu não, các mảng xơ vữa khu trú ở các động mạch vành tim sẽ xuất hiện nguy cơ bị nhồi máu cơ tim, các mảng xơ vữa khu trú ở các động mạch thận sẽ gây tăng huyết áp và phù. Đôi khi quá trình phát triển ở các động mạch dẫn máu đến các cơ ở chân, gây cảm giác đau đớn, người bệnh không đi lại được. Còn nếu giảm dòng máu đến dương vật do các động mạch bị xơ cứng sẽ xuất hiện hiện tượng yếu sinh lý - rối loạn cương dương.

Tất cả mọi người đều có thể bị xơ vữa động mạch, tuy nhiên có các yếu tố thúc đẩy quá trình này: thứ nhất là tăng hàm lượng cholesterol máu, đặc biệt là tăng hàm lượng LDL (cholesterol xấu), và giảm HDL (cholesterol tốt), tiếp đến là tăng huyết áp. Béo mập là do tích lũy mỡ (chủ yếu là triglycerid) đồng hành với xơ vữa động mạch và tăng hàm lượng đường máu.

Khống chế hội chứng chuyển hóa cần làm gì?

Để khống chế hội chứng chuyển hóa, thông qua đó cải thiện chất lượng của đời sống tình dục thì vấn đề cốt lõi là phải bảo vệ thành mạch luôn trong trạng thái khỏe mạnh và sạch. Tất nhiên các yếu tố như tập luyện thể dục thể thao thường xuyên kết hợp thực hiện chế độ ăn uống hợp lý để kiểm soát cân nặng ở mức bình thường, kiểm soát hàm lượng cholesterol máu, kiểm soát chỉ số huyết áp luôn ở mức dưới 140/90mmHg không phụ thuộc độ tuổi là đặc biệt quan trọng.

- Kiểm soát cân nặng ở mức hợp lý theo công thức: P = chiều cao (cm) - 100; ví dụ, người cao 1,6m (160cm) thì nên khống chế cân nặng ở mức 60kg.

- Ăn uống điều độ, vừa đủ, tránh ăn no, tránh các chất béo (mỡ động vật, thịt mỡ, bơ, da các động vật, nước xương hầm chưa vớt hết váng mỡ, nước xào); ăn nhiều rau xanh có màu sẫm, trái cây (cam, dâu tây, nho đỏ, mận, mơ, dưa hấu...).

- Ăn các thức ăn có chứa nhiều chất chống ôxy hóa (antioxidant) như: beta-caroten, vitamin C, vitamin E, selen (cà rốt, cà chua, giá đỗ, mầm thóc, rau giền, nho đỏ, đậu tương, tỏi, nước chè xanh). Các thức ăn như trứng, hành, tảo biển, nấm, dầu ôliu, mật ong, chuối cũng rất tốt. Các chất này có tác dụng làm chậm quá trình phát triển xơ vữa động mạch.

- Tập luyện TDTT thường xuyên, đặc biệt là các bài tập rèn sức bền như đi bộ nhanh, chạy chậm, đạp xe đạp Đó là các bài tập có lượng vận động trung bình và kéo dài có tác dụng làm tăng sức bền bỉ dẻo dai của cơ thể, có tác dụng giảm cân do đốt cháy mỡ, giảm huyết áp do tăng khả năng đàn hồi của thành mạch và giảm xơ vữa động mạch, và điều hòa hàm lượng đường máu do tăng khả năng sử dụng trực tiếp và hấp thụ glucose của cơ bắp để chuyển về dạng dự trữ glycogen. Tuy nhiên để đạt hiệu quả thì tập luyện thường xuyên liên tục, tập suốt đời, chọn loại hình tập và bài tập phù hợp với sức khỏe và tuổi tác giảm cân do tiêu mỡ là rất tốt. Ví dụ những người tuổi 50 nên chọn hình thức tập đi bộ nhanh cố gắng dần để đạt được 60 phút mỗi buổi, tối thiểu 5 buổi/tuần.

Nguồn: suckhoedoisong.vn (15/11/07)