Hội chứng ác tính của thuốc an thần kinh

Thuốc an thần kinh có nhiều tác dụng phụ mà đáng sợ nhất là hội chứng ác tính do thuốc gây ra, xuất hiện ở khoảng 1% những người dùng thuốc với tỷ lệ tử vong từ 15 - 20%.

Hội chứng ác tính biểu hiện như sau: trong quá trình dùng thuốc, bệnh nhân dần thấy chân tay mình hình như bị cứng lại, sốt, ra nhiều mồ hôi, tim đập nhanh. Khoảng 2 - 3 ngày sau, sốt cao lên , co cứng cơ, chuột rút, tái tím, có thể có cơn co giật, rối loạn ý thức. Xét nghiệm cận lâm sàng thấy tăng bạch cầu trong máu, rối loạn nước và điện giải, tăng men CPK (một loại men của cơ bắp).

Chẩn đoán hội chứng ác tính do thuốc an thần kinh dựa trên những tiêu chuẩn sau (Levenson 1985):

- 3 tiêu chuẩn trưởng: sốt, co cứng cơ, tăng men CPK.

- 6 tiêu chuẩn thứ: nhịp tim nhanh, rối loạn huyết áp, nhịp thở nhanh, rối loạn ý thức, ra nhiều mồ hôi, tăng bạch cầu.

Nếu người bệnh có 3 tiêu chuẩn trưởng hoặc 2 tiêu chuẩn trưởng và 4 tiêu chuẩn thứ phải nghi là đã bị hội chứng ác tính do thuốc an thần kinh.

Điều trị bệnh nhằm điều chỉnh các rối loạn nước và điện giải, rối loạn tim mạch và thận (có khi phải chạy thận nhân tạo). Hai loại thuốc được dùng là bromocriptin (Parlodel) và Dantrolen (Dantrium). Một số ít bệnh nhân còn đáp ứng tốt với loại benzodiazepin.

Để phòng ngừa loại hội chứng ác tính này, cần áp dụng một số biện pháp sau:

- Hạn chế dùng các thuốc an thần kinh, nhất là ở người cao tuổi hoặc ở những người đã từng có tiền sử bị bệnh thần kinh.

- Trước khi tiêm thuốc an thần kinh loại giải phóng chậm, phải dùng thuốc theo đường uống trước để xem bệnh nhân có dung nạp được thuốc hay không.

- Ngừng dùng thuốc an thần kinh và đi khám bệnh nếu trong thời gian dùng thuốc, thấy xuất hiện một số triều chứng lạ: sốt chưa rõ nguyên nhân, ngủ gà ban ngày, hạ huyết áp.