Hoa Tím, hoa Bướm, hoa Tư tưởng nhỏ

Giá trị làm thuốc của một dược thảo, về hiệu quả và thường được dùng nhất được đánh giá cao nhất là 5 sao thì các loài hoa Tím sau đây được 3 sao; về mặt hoa cảnh thì ai thấy cũng thích, học trò thường hái hoa ép vào sách vở, hoặc kèm theo thơ để tặng nhau thay lời muốn nói…

Hoa Tím thơm(Violette, Viola odorata L.)

Bụi đa niên nhờ có chồi mầm dưới đất. Lá xuất phát từ gốc chồi dưới đất, phiến lá hình tim, bìa có răng cưa tà. Hoa cô độc trên cộng cao hơn lá, hoa hình bướm, nhỏ, toàn màu tím đậm hoặc toàn hường, trắng (H1).

Hoa Tư tưởng nhỏ(Pansy, Viola hortensis Hort.)

Cỏ cao 15 – 50cm, lá có phiến xoan, đôi khi lá ở gốc xẻ nhiều còn phía trên răng cưa tà. Hoa cao hơn lá, hai cánh hoa trên tím, hai cánh hoakế vàng, cánh hoa giữa vàng, đáy hoa chót có bớt tím (H2).

Hoa Tư tưởng(hoa Tím tam sắc, Pansy, Pensée, Viola tricolor L.)

Thân thảo, nhất niên hay đa niên, có thân, nhánh chứ không phải lá, hoa xuất phát từ gốc như 2 loài trên, cao 30 – 50cm. Lá hình xoan, có răng cưa thưa. Hoa cô độc trên cộng từ nách lá, ngọn cành, hình bướm, to nhất trong các loài và nhiều màu sắc: vàng, tím, trắng, cánh hoa có bớt, có đốm (H3).

Ngoài việc làm hoa cảnh, người ta còn dùng lá non, hoa làm rau, hoa còn để trang trí cho dĩa rau quả… Y học cổ truyền cũng như hiện đại Âu Mỹdùng làm thuốc dưới dạng trà, si rô, cồn hay thuốc sắc. Hoạt chất chính gồm các saponin, alcaloid, flavonoid, salycylat và chất nhầy… Cây hoa Tím có tác dụng kháng viêm, giảm đau, phát hãn, chống cothắt cơ trơn, lọc máu, lợi tiểu giải độc, long đàm, giảm ho, bình suyễn. Thường dùng trong các bệnh cảm cúm, ho gà, ho do dị ứng, viêm phế quản, suyễn, động kinh, viêm da, chàm, đau nhức, thấp khớp,viêm bàng quang, tiểu khó. Tính giải nhiệt, hạ sốt của cây hoa Tím thơm được chứng minh không kém aspirin mà không có tác dụng phụ. Tính kháng sinh của hoa Tím tam sắc (Viola tricolor) được chứngminh có tác dụng mạnh và phổ rộng dù dùng dưới dạng trà, nước sắc hay chiết cồn. Liều dùng 4 – 8g hoa, lá khô (tươi 10 – 20g) dạng thuốc sắc hay trà, trong 3 – 5 ngày liền. Trị bệnh ngoài da dùng lá,hoa tươi giã đắp và toàn cây sắc uống theo liều trên. Trị bệnh ngoài da do tự miễn dịch như chàm, tổ đỉa, vảy nến, lupút đỏ: toàn cây hoa Tím (V. odorata hoặc V. tricolor), Chẻ ba đỏ (Trifoliumpratense), Vấn vương (Galium aparine) mỗi thứ 20g tươi (khô 8g) thêm 3 chén nước sắc còn 2 chia ra uống và thoa lên vùng da bệnh ngày 2 lần. Dùng trên 5 – 7 ngày liền.