Hiệu quả từ mô hình "Liên kết 4 nhà" trong sản xuất lúa tại Vĩnh Long
Tuy nhiên, phần lớn các mô hình đã triển khai đều có quy mô nhỏ và áp dụng kỹ thuật đơn lẻ nên sức lan tỏa trong sản xuất hàng hóa còn nhiều hạn chế. Vì vậy, nhu cầu xây dựng các mô hình mẫu với tính chất thâm canh tổng hợp trên quy mô lớn, được cơ giới hóa toàn diện và nhất là đảm bảo việc liên kết từ khâu sản xuất đến khâu tiêu thụ lúa thành phẩm cho nông dân được đặt ra để từng bước xây dựng và phát triển nên nông nghiệp bền vững, ổn định và gia tăng thu nhập cho nông dân là rất cần thiết. Và với những yêu cầu này, Sở Nông nghiệp và PTNT Vĩnh Long đã chủ động liên kết phối hợp với Công ty Cổ phần BVTV An Giang thành lập Ban điều hành "Cùng nông dân ra đồng" và thực hiện mô hình "Liên kết 4 nhà" tại ấp 9 xã Mỹ Lộc, huyện Tam Bình trong vụ Đông Xuân 2009-2010 vừa qua.
Mục tiêu của mô hình nhằm giúp nông dân ứng dụng tổng hợp các tiến bộ kỹ thuật xây dựng mô hình thâm canh tổng hợp, tiết kiệm chi phí, tăng năng suất chất lượng, hiệu quả kinh tế và góp phần bảo vệ môi trường sinh thái bền vững. Liên kết nông dân, liên kết 4 nhà là góp phần giải quyết vấn đề hạ giá thành sản xuất, bảo đảm đầu ra ổn định. Ngoài ra, còn để nâng cao kiến thúc chuyên môn, kỹ năng quản lý, thay đổi tập quán canh tác của nông dân, giúp nông dân vững tin trong quá trình hội nhập kinh tế với quốc tế và tăng cao hiệu suất lao động ở nông thôn.
Mô hình có tổng diện tích là 33,3 ha, với 58 hộ nông dân tham gia được xuống giống đồng loạt từ ngày 25 đến ngày 27/11/2009 sau đợt rầy nâu vào đèn cao điểm từ ngày 20 đến ngày 22/11/2009 bằng các loại giống như OM 4900, TNĐB 128, OM 6162, OM 576 và IR 50404. Trong đó, có 19 hộ thực hiện biện pháp sạ hàng với diện tích trên 11 ha với mật độ từ 100 đến 120 kg/ha, số còn lại sạ lan với mật độ từ 130 đến 150 kg/ha.
Hàng tuần, cán bộ kỹ thuật (gọi tắt là FF) của Công ty Cổ phần BVTV An Giang kết hợp với cán bộ Trạm BVTV và Khuyến nông huyện cùng với bà con nông dân đi kiểm tra đồng ruộng, sau đó họp dân lại để giải quyết những dịch hại trong tuần và dự báo cho tuần kế tiếp; đồng thời hướng dẫn cho bà con biết cách nhận biết tình trạng sinh trưởng, phát triển của cây lúa, giúp nông dân phân biệt cây lúa khỏe với cây lúa bị sâu bệnh tấn công hay trường hợp cây lúa bị thiếu hoặc thừa phân đạm. Từ đó, đưa ra biện pháp xử lý phù hợp tránh việc sử dụng thuốc BVTV bừa bãi không cần thiết như tập quấn cũ trước đây.
Những chuyên đề quản lý dịch hại tổng hợp, phương pháp "3 giảm, 3 tăng" được lồng ghép trong các buổi tập huấn. Đặc biệt các cán bộ FF còn hướng dẫn nông dân thu gom
bao bì đựng thuốc BVTV đã qua sử dụng còn bỏ bừa bãi ngoài đồng để nâng cao ý thức làm giảm ô nhiễm môi trường trong cách sử dụng thuốc BVTV của nông dân.
Ngoài việc thực hiện kiểm tra về tình hình sâu bệnh, hướng dẫn cách xử lý, lực lượng cán bộ FF của Công ty Cổ phần BVTV An Giang còn mở nhiều điểm tư vấn kỹ thuật giúp cho nông dân thỏa mãn những thắc mắc trong canh tác và phòng trừ sâu bệnh, riêng giá trị tiền thuốc BVTV do nông dân sử dụng được Công ty hỗ trợ 20%, 80% còn lại công ty sẽ thu hồi vào cuối vụ.
Theo bà con nông dân tham gia mô hình cho biết, nhờ tuân thủ các qui trình canh tác 3 giảm, 3 tăng, sử dụng phương pháp sạ thưa, sạ hàng; đồng thời quản lý và phòng trừ sâu bệnh theo đúng hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật và cán bộ FF, nên chi phí đầu tư giảm hơn 5 trăm ngàn đồng/hécta trong khi năng suất lúa vản tăng lên. Kết quả về chi phí bình quân diện tích trong mô hình nông dân bỏ ra khoảng 13 triệu đồng/hécta nhưng nhờ năng suất đạt khá cao, bình quân năng suất trong mô hình là 7,6 tấn/hécta, cao hơn vụ Đông Xuân 2008 - 2009 gần 1,0 tấn/hécta nên nông dân có lợi nhuận gần 20 triệu đồng/hecta. Nếu so với ruộng canh tác ngoài mô hình, nông dân có hiệu quả cao hơn từ 3 đến 4 triệu đồng/hécta.
Tuy nhiên, do đây là lần đầu tiên triển khai thực hiện mô hình tại địa bàn mới, nông dân còn nặng tập quán canh tác cũ và thời gian thực hiện ở đầu vụ quá gấp, nhiều nông dân chưa chuẩn bị được giống lúa có chất lượng tốt, còn sạ dầy và bón nhiều phân đạm đã dẫn đến tình trạng sâu bệnh nhiều phải xử lý thuốc BVTV nhiều lần trong vụ. Đặc biệt, khâu liên kết thu mua chưa thực hiện được, nông dân phải bán theo giá thị trường lúc thu hoạch lúa tập trung nên chưa đảm bảo theo yêu cầu liên kết ban đầu đã dự tính và một số tồn tại khác đã được Ban điều hành rút kinh nghiệm tại cuộc hội thảo cuối vụ. Những thiếu sót này sẽ được khắc phục trong vụ lúa Hè Thu năm 2010 sắp tới. Được biết, vụ Hè Thu 2010, Công ty Cổ phần BVTV An Giang và Ban điều hành "Cùng nông dân ra đồng" tỉnh Vĩnh Long sẽ tiếp lục thực hiện mô hình tại địa điểm trên với cùng quy mô diện tích và sẽ sử dụng cấp giống nguyên chủng hoặc xác nhận để sản xuất giống cung cấp cho bà con sản xuất trong vụ lúa Đông xuân 2010 - 2011 sắp tới.
Từ mô hình liên kết trên cho thấy, việc thực hiện mô hình sẽ là điều kiện đưa tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất lúa đến tận tay người nông dân theo phương châm "Cầm tay chỉ việc, các cán bộ FF thực hiện phương châm "Cùng ăn, cùng ở, cùng làm" đã mang lại thu nhập cao cho các hộ tham gia hợp đồng thực hiện sản xuất trong mô hình. Các thành viên trong hộ tiếp thu được kỹ thuật tiên tiến trong sản xuất, góp phần ổn định đời sống và mô hình liên kết "4 nhà" đã phát huy hiệu quả, giúp nông dân an tâm đầu tư sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững.
