Hiệu quả bổ sung khối đá liếm và vỏ khoai mì khô trong khẩu phần ăn của bò thịt sau chăn thả

Vào mùa mưa, đồng cỏ tự nhiên ở Đồng Tâm tương đối dồi dào nhưng vào mùa khô sự thiếu hụt thức ăn là nguyên nhân làm cho số lượng bò ở các nông hộ khó phát triển. Tuy nhiên, các hộ dân không quan tâm đến việc cải thiện chất lượng đồng cỏ tự nhiên cũng như sử dụng các loại thức ăn khác. Trong mùa khô, lượng cỏ xanh cung cấp cho bò thường rất thiếu do năng suất bình quân chỉ đạt 4,84 tấn/ha (1,59 tấn DM/ha), giá trị dinh dưỡng kém (vật chất khô: 26,02 - 38,04%, đạm thô 7,64 - 9,72%, xơ thô 29,72 - 40,63%) làm cho khả năng phát triển của đàn bò rất kém.

Đồng Tâm có diện tích khoai mì khoảng 400 ha (2005) với năng suất củ tươi bình quqân 11 tấn/ha và 0,99 tấn/ha lá và vỏ khoai mì. Vỏ khoai mì khô có giá trị dinh dưỡng gần tương đương với cỏ với hàm lượng vật chất khô 38,44%, đạm thô 6,9%, xơ thô 29,2% nhưng tỷ lệ tiêu hoá thì vượt hẳn so với cỏ (khoảng 80% sau 24 giờ so với 50%). Đây là một trong những phụ phẩm có thể tận dụng cho chăn nuôi bò thịt, đặc biệt giải quyết được vấn đề thiếu hụt thức ăn trầm trọng, nhất là mùa khô (tháng 12 đến tháng 4). Tuy nhiên, nông dân thường bỏ phí bằng cách đốt hoặc làm phân xanh bón cho cây trồng.

Kết quả nghiên cứu vào mùa khô năm 2001 cho thấy việc bổ sung vỏ khoai mì khô trong khẩu phần ăn của bò sau khi chăn thả đã làm cho mức tăng khối lượng trong thời gian 30 ngày tăng lên gấp đôi so với đối chứng: 10,55 kg/con so với 5,2 kg/con.

Trong mùa khô năm 2002, thử nghiệm được tiếp tục với việc sử dụng kết hợp khối đá liếm. Kết qủa thu được cũng tương tự như thử nghiệm năm 2001: 13,55 kg/con 30 ngày so với 6,42 kg/con trong 30 ngày. Mức tăng khối lượng bò trong lần thử nghiệm này cao hơn trong năm 2001 là 1,85 kg/con trong vòng 30 ngày là do có sự kết hợp với việc sử dụng khối đá liếm và lá khoai mì khô.

Sử dụng vỏ khoai mì khô an toàn cho gia súc vì hàm lượng độc tố xít HCN còn rất thấp (60 mg/kg vật chất khô) không đủ gây ngộ độc cho bò.

Hiệu quả thu được từ việc bổ sung vỏ khoai mì khô và khối đá liếm cho bò tại Xã Đồng Tâm, huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước: năm 2001 trên 22 bò thí nghiệm và 32 bò đối chứng, mức tăng trọng đạt 10,55 kg/con/tháng ở lô thí nghiệm so với 5,27 kg/con/tháng lô đối chứng. Năm 2002 trên 18 bò thí nghiệm và 32 bò đối chứng, mức tăng khối lượng 13,55 kg/con/tháng ở lô thí nghiệm so với 6,42 kg/con/tháng ở lô đối chứng.

Ghi chú:

-Lượng bổ sung vỏ khoai mì khô là 2,87 kgdm/bò (2001) tương đương với 3,2 kg vỏ khoai mì khô; Năm 2002 lượng bổ sung vỏ, lá khoai mì khô (tỷ lệ 5 : 1) cho bò/ngày là 1,82 kg DM tương đương 1,75 kg vỏ và 0,35 kg lá khoai mì khô.

- Giá thành để có 1 kg vỏ khoai mì khô là 400đ và 1 kg lá khoai mì khô là 1.800đ.

- Giá mua khối đá liếm 15.000 đ/khối (2001), 12.000 đ/khối (2002).

- Giá 1 kg trọng lượng thịt bò hơi năm 2001 là 25.000đ, 2002 là 27.000 đồng.

Trong điều kiện chăn nuôi nông hộ, việc gia tăng thu nhập từ 365.442 đến 553.530 đồng trên 1 bò trong thời gian 3 tháng có ý nghĩa kinh tế xã hội rất lớn, góp phần nâng cao đời sống, tạo công ăn việc làm cho gia đình những lúc nhàn rỗi, tận dụng những phụ phẩm mà trước đây thường bỏ phí giúp hạn chế ô nhiễm môi trường. Đặc biệt, sử dụng vỏ khoai mì khô đã tạo ra một hướng mới để giải quyết vấn đề thiếu hụt thức ăn cho bò thịt trong giai đoạn mùa khô.