Hạn chế và tiêu diệt bọ đậu đen bằng các hợp chất sinh học an toàn

Theo một số báo chí trong nước đưa tin, Bọ đậu đen xuất hiện tại ở một số địa phương như Thủ Đức (TP. Hồ Chi Minh), Đồng Nai, Lâm Đồng. Hiện nay, người dân đã bất lực với nạn dịch Bọ đậu đen và yêu cầu chính quyền và các ngành chức năng chuyên môn vào cuộc diệt trừ giúp người dân.

Được biết, Bọ đậu đen là một loại côn trùng có cánh, theo ghi nhận là loài Mezomorphus villiger(họ Tenebrionidae). Theo cơ quan bảo vệ thực vật, con Bọ đậu đen là một loại côn trùng, nhưng chúng không gây hại đến cây trồng. Bọ đậu đen là loại côn trùng chỉ bay vào nhà và thường gây ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống người dân như vậy là thuộc thẩm quyền và trách nhiệm của ngành y tế,

Tuy nhiên, theo cơ quan chức năng y tế thì Bọ đậu đen thuộc loại côn trùng chưa thấy mang mầm bệnh dịch, gây hại đến sức khỏe con người, mà chỉ gây khó chịu cho sinh hoạt, do vậy trách nhiệm này không phải của ngành y tế.

Trong các tháng 12.2007, tháng 1.2008 và tháng 3-4.2008, Sở KH&CN Bình Dương đã kết hợp với Viện Khoa học Vật liệu ứng dụng thuộc Viện KH&CN Việt nam, phòng kinh tế các huyện Bến Cát, Phú Giáo, Dầu Tiếng, có những buổi khảo sát một số điểm có Bọ đậu đen tại các xã An Tây, An Điền (huyện Bến Cát), An Thái, Tân Hiệp (huyện Phú Giáo), Định Hiệp, Định An (huyện Dầu Tiếng). Qua khảo sát cho thấy, tình hình rất đáng lo ngại, Bọ đậu đen hoành hành dữ dội, ảnh hưởng rất lớn đến việc sinh hoạt hàng ngày của nhiều gia đình, thậm chí điều đáng cảnh báo là nhiều người đã tự đi mua thuốc về phun xịt để diệt Bọ, có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe của chính họ và ảnh hưởng không tốt cho môi trường...

Trước thực trạng trên, Sở KH&CN Bình Dương đã có văn bản số 05 ngày 20.2.2008 trình UBND tỉnh v ề việc đề nghị cho thực hiệnĐề tài : “Nghiên cứu xác định giống, loài, các đặc tính sinh hóa của Bọ đậu đen và tổng hợp thuốc tiêu diệt chúng trên cơ sở hợp chất thiên nhiên, không gây độc hại cho người”.Đề tài do PGS.TS Hồ Sơn Lâm - Viện trưởng Viện Khoa học Vật liệu ứng dụng làm chủ nhiệm.

Mục tiêu của đề tài:Xác định nguồn gốc, đời sống, khả năng sinh sản và các hoạt tính sinh học của Bọ đậu đen, làm cơ sở dữ liệu cho các nghiên cứu tiếp theo. Nghiên cứu tạo ra những chủng loại thuốc có nguồn gốc sinh học, không độc với người, có thể tiêu diệt Bọ đậu đen với giá thành thấp, sử dụng đơn giản và tiện lợi trên qui mô đại trà.

Theo nghiên cứ bước đầu của Đề tài thì :

- Tuy Bọ đậu đen chưa xác định được có gây bệnh hay không, nhưng với mùi hôi, cay, khó chịu, gây mẫn ngứa lên da người như mô tả của những người dân mà chúng tôi có dịp gặp và trao đổi, thì việc nghiên cứu tìm hiểu các độc chất trong con Bọ đậu đen là cần thiết .

- Từ các dữ liệu thu được qua nghiên cứu, xác định nhóm, họ, thói quen sinh sản và các chất có hoạt tính sinh học trên Bọ đậu đen, có thể sản xuất ra một loại thuốc phun với giá thành thấp, không độc với người, nhằm tiêu diệt loại Bọ này.

- Mặt khác, do chưa có các thông tin đầy đủ về Bọ đậu đen nên cần thiết phải nghiên cứu xuất xứ của chúng, nguyên nhân cũng như ảnh hưởng của chúng với môi trường sinh thái của các vùng xuất hiện Bọ.

Những vấn đề trên là những nội dung không chỉ mang tính khoa học cao, mà còn mang tính ứng dụng thiết thực và hiệu quả.

Sau một thời gian nghiên cứu và sản xuất một số thuốc thử nghiệm bằng các hợp chất sinh học lấy trong tự nhiên và đến hiện trường phun thử nghiệm cho thấy kết quả bước đấu có khả quan như sau : Thuốc có khả năng dẫn dụ con Bọ đậu đen từ nơi trú ẩn trong nhà bò ra khi nghe mùi thuốc này, sau 30 phút khi trúng thuốc Bọ bị tiệu diệt là khoảng 50-70%, khi bị chết Bọ đậu đen không tiết ra mùi hôi khó chịu như khi phun xịt bằng thứ thuốc mà người dân tự đi mua phun xịt. Mặc dù Đề tài chưa kết thúc nghiên cứu, chưa đánh giá chất lượng của thuốc và chưa có kết luận của một hội dồng đánh giá nghiệm thu nhưng bước đấu cho thấy có hiệu quả thấy rõ, người dân bước đầu tin tưởng

Sắp tới đây, Sở KH&CN sẽ phối hợp với cơ quan chủ trì nghiên cứu đề tài này sẽ phát một số lượng thuốc nhất định và hướng dẫn quy trình phun xịt thuốc nhằm bước đầu trừ khử tác hại của Bọ đậu đen trong nhân dân.

Nguồn: T/c Hoạt động khoa học, 7/7/2008