Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 22/02/2006 23:57 (GMT+7)

GS.TSKH Trần Đình Long – Nhà khoa học của những điều lớn lao và giản dị

Cảm nhận đầu tiên khi chúng tôi gặp ông đó là vẻ bình thản và có chút gì đó chậm rãi, nhưng rất sâu lắng của một giảng viên đại học, một anh hùng lao động thời kỳ đổi mới. 50 năm học tập và giảng dạy tại Trường đại học Bách Khoa, cuộc đời ông gắn với bộ môn Hệ thống điện - bộ môn cũng vừa được nhà nước phong tặng danh hiệu anh hùng.

Mơ ước giản dị - việc làm lớn lao

Ông sinh ra ở Bình Định nhưng sau này được tập kết ra Bắc học tập và là lứa sinh viên khoá đầu tiên của Trường đại học Bách khoa Hà Nội. Sau đó, ông học chuyển tiếp đại học và nghiên cứu sinh ở trường đại học Năng lượng Maxcơva. Khi dự án xây dựng thuỷ điện Hoà Bình được lập ra từ năm 70 lúc đó ông học ở Nga nhưng luôn nghĩ cách phải tải điện như thế nào để các vùng miền trong cả nước đều có điện.

Tết năm 1992, khi Tổng bí thư Đỗ Mười và Bí thư thành uỷ Hà Nội Phạm Thế Duyệt đến thăm nhà và đề nghị ông nghiên cứu, đưa điện vào miền Trung, miền Nam ông thấy rất vui. Kế đó Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt lúc bấy giờ cũng khẳng định: Chính phủ thống nhất chủ trương làm (có nghĩa là tải điện) và sẽ lo về kinh phí, dư luận xã hội… Các anh phải lo về tính khả thi.

Như lúa hạn gặp nước nhưng cùng với niềm vui hân hoan đó, tâm trạng của GS Long rất căng. Ông đã mường tượng ngay được những khó khăn sẽ gặp phải, và đúng như vậy, kế hoạch của ông không nhận được sự thống nhất trong giới khoa học. Với chiều dài 1500km, đây là chiều dài 1/4 bước sóng, rất hay sảy ra tình trạng điện áp không ổn định, không cho phép vận hành trôi chảy vì những thông số kỹ thuật luôn thay đổi. Thứ nữa, với chiều dài này, chưa một nước nào trên thế giới dám làm xong ngay một lần, mà thường thường, người ta làm vài trăm kilômet, đóng điện dùng dần, rồi lại làm tiếp.. Một lo lắng nữa chính là khả năng làm chủ khoa học kỹ thuật của ta còn yếu? Nhìn sang một nước tiên tiến nhất như Mỹ, có đường dây xây dựng xong nhưng không thể đưa vào sử dụng vì hiệu quả kinh tế thấp. Còn ở ta dự toán kinh phí đầu tư lên tới 5500 tỷ đồng nhưng sau đó mà bị xếp xó thì có tội lớn với đất nước.

Từ trách nhiệm lớn, không quản ngày hay đêm, ông cùng tập thẻ kỹ sư, công nhân ngành điện lăn lộn trên những vùng núi cao, địa hình hiểm trở bất kể ngày đêm để đưa ra thông số chính xác, xây dựng xong đường dây điện huyết mạch trong thời gian ngắn kỷ lục: 2 năm. Ông nói: “Có lẽ suốt đời tôi không quên được khoảnh khắc đóng điện cho đường dây 500kV. Không thể đóng điện ở ở Hà Nội hay TP Hồ Chí Minh mà phải đóng điện ở giữa đường dây. Vì công việc, lúc đó tôi không ở Việt Nam nhưng tôi luôn để điện thoại và chờ tin tức anh em báo về. Lúc đó là nửa đêm, anh em chỉ nói một câu: mọi chuyện ổn cả. Bất giác tôi cảm thấy có cái gì đó len lỏi vào từng tế bào. Cảm giác đó có lẽ thăng hoa nhất cuộc đời tôi”.

Đường dây 500kV đi vào hoạt động, đưa Việt Nam trở thành thành viên của Hội đồng quốc tế về lưới điện lớn. Hiệu quả mang lại của đường dây lớn hơn sự mong đợi của chính ông: Chỉ trong vòng ba năm, nó không những hoàn lại số vốn khổng lồ để xây dựng mà còn làm lợi hơn 1000 tỷ đồng nữa nếu so với kinh phí khi sản xuất điện bằng đầu điêzen. Đường dây này còn giúp thống nhất hệ thống điện ba miền và là tiền đề để thành lập Tổng công ty điện lực Việt Nam ngày nay.

Còn nhiều trăn trở

Bây giờ ở thành phố, điện đã trở thành một phần tất yếu của cuộc sống nhưng nhiều vùng miền núi, vùng sâu vùng xa, dân vẫn chưa được hưởng điện sinh hoạt. Đi công tác nhiều, chứng kiến cảnh nhân dân sống dưới chân đường điện 500kV mà vẫn chịu cảnh tối tăm, lòng ông đau quặn. Trăn trở của ông hiện nay là càng sớm càng tốt phải đưa điện về tận nhà cho nông dân thông qua chính sách trợ giá cho họ. Những suy nghĩ đó của ông khiến chúng tôi cảm phục tấm lòng của một nhà khoa học luôn làm những điều lớn lao nhưng luôn đồng cảm với cuộc sống của những người dân nghèo, những người hàng ngày nhìn thấy điện mà vẫn chưa được dùng điện.

Nguồn: Khoa học và Đời sống, số 2 (1824), 6/1/2006

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.