Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 28/02/2005 17:44 (GMT+7)

GS Hoàng Tích Trý trọn đời vì sức khỏe nhân dân

Trong lớp nhân sĩ trí thức đến với cách mạng, đến với Bác Hồ, có GS, bác sĩ Hoàng Tích Trý. Ông xuất thân trong một gia đình nho học khoa bảng giàu truyền thống yêu nước. Cụ thân sinh ra ông vì ghétthực dân Pháp cho nên không ra làm quan, đã tham gia phong trào Đông kinh Nghĩa thục. Là một học sinh giỏi, ông chọn con đường du học và tốt nghiệp bác sĩ y khoa tại Paris năm 1932. Ngay sau đó, ôngtrở về Tổ quốc mong muốn mang kiến thức học hỏi phục vụ đồng bào.

Lúc đó ở nước ta, nhất là ở vùng nông thôn, rừng núi, bệnh sốt rét và bệnh truyền nhiễm mặc sức hoành hành, dân ta chẳng những ăn đói, mặc rét mà còn bị bệnh tật gây tổn hại sức khỏe. Tình trạng "hữusinh vô dưỡng" là hình ảnh thê thảm dưới ách thống trị của thực dân, phong kiến. Bác sĩ Trý miệt mài ngày đêm làm việc trong các phòng thí nghiệm của Viện Paster Hà Nội (nay là Viện Vệ sinh dịch tễTrung ương). Ông dành tâm huyết nghiên cứu các bệnh sốt rét cơn, bệnh thương hàn, bệnh lỵ, bệnh giang mai, bệnh dại do chó cắn, là các bệnh phổ biến ở nước ta lúc bấy giờ. Là Trưởng phòng thí nghiệmrồi Chủ nhiệm khoa tại Viện Paster những năm 1935 - 1945, ông còn là hội viên Hội những nhà vi trùng học Paris và là Phó hội trưởng Hiệp hội các bác sĩ và dược sĩ Đông Dương. Những người cộng sự vàlàm việc dưới quyền ông vẫn nhớ và nhắc lại những kỷ niệm, việc làm và tấm lòng vị tha, giúp đỡ của ông khi họ bị người Pháp ngược đãi. Khi thành lập chính phủ lâm thời sau Cách mạng Tháng Tám, ôngđược mời tham gia và được cử giữ chức Thứ trưởng Y tế kiêm Tổng giám đốc các Viện Vi trùng học Việt Nam (hệ thống các viện Paster cũ). Sau Tổng tuyển cử ngày 6-1-1946, thành lập nước Việt Nam Dân chủCộng hòa, ông là đại biểu Quốc hội khóa đầu tiên và được cử giữ chức Bộ trưởng Y tế cho đến khi ông mất năm 1958.

Vào những năm đầu của nước Việt Nam độc lập, ông được cử vào Uỷ ban Kiến thiết quốc gia cùng Chính phủ bắt tay xây dựng Nhà nước độc lập non trẻ, đồng thời đối phó với thù trong giặc ngoài âm mưu đưanước ta trở lại nô lệ một lần nữa. Ông tham gia nhiều phái bộ của Chính phủ để đàm phán với Pháp như: Hiệp định sơ bộ 6-3, Hiệp định 14-9, Hội nghị Fontainebleau tại Pháp. Khi đất nước bước vào cuộckháng chiến thần thánh chống thực dân Pháp, bác sĩ Trý rời Hà Nội lên chiến khu cùng Chính phủ và Bác Hồ. Viện Vi trùng học Việt Nam được chia thành hai bộ phận. Một bộ phận cùng ông lên chiến khuViệt Bắc. Một bộ phận về khu 3, khu 4 thành lập Viện Vi trùng Bắc Bộ. Đến cuối năm 1952, hai viện sáp nhập thành Viện Vi trùng học Việt Nam để chuẩn bị phục vụ quân dân ta bước vào tổng phản công.Suốt 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp, ông cùng Bộ Y tế chỉ đạo xây dựng mạng lưới y tế nhân dân; một mặt phối hợp với Quân y cấp cứu thương binh, phòng dịch bệnh ngoài tiền tuyến, một mặt tổchức hệ thống y tế nhân dân kiểu mới, thành lập Nha y tế Nông thôn, củng cố và thành lập ty y tế tại các tỉnh, thành phố. Để đào tạo đội ngũ y, bác sĩ phục vụ kháng chiến, bên cạnh các trường y sĩtại khu 3, khu 10, Trường đại học Y Dược tổ chức lễ khai giảng long trọng tại An toàn khu thuộc huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang. Đó là một sự kiện quan trọng và cũng là một thắng lợi to lớn của nềngiáo dục - y tế Việt Nam trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Bộ trưởng Hoàng Tích Trý và các giáo sư, bác sĩ y khoa giỏi như Hồ Đắc Di, Tôn Thất Tùng, Đỗ Xuân Hợp, Trương Công Quyền, Trần HữuTước, Đặng Văn Ngữ, Hoàng Tích Mịnh, Đặng Vũ Hỷ, Nguyễn Xuân Nguyên... đã đào tạo cho đất nước nhiều thế hệ thầy thuốc.

Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp gian khổ và ác liệt, ông cùng Chính phủ vừa chỉ đạo, vừa làm việc để bảo toàn lực lượng và phát triển y tế trong cả nước, vừa liên tục dichuyển tránh sự truy lùng của quân địch. Tấm gương hy sinh tận tụy và lòng trung thành với cách mạng của ông là nguồn động viên to lớn và đã giữ lại cho cách mạng nhiều trí thức bị dao động bởi cuộcsống kham khổ và sự ác liệt của chiến tranh lúc bấy giờ. Ông cùng các đồng nghiệp giỏi và có uy tín ở Trung Bộ và Nam Bộ như các bác sĩ Phạm Ngọc Thạch, Nguyễn Văn Hưởng, Nguyễn Kinh Chi... tiến hànhxây dựng một nền y tế của dân, do dân và vì dân trong cả nước, góp phần thực hiện phương châm "vừa kháng chiến, vừa kiến quốc" của dân tộc ta.

Sau chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, Hiệp định Geneve được ký kết mang lại hòa bình cho một nửa đất nước. Để khắc phục hậu quả của chiến tranh và của chế độ cũ để lại còn rất nặng nề, ông đề nghịcác bạn đồng nghiệp Liên Xô (trước đây) và các nước xã hội chủ nghĩa lúc bấy giờ giúp đỡ ngăn chặn các bệnh xã hội và bệnh dịch nguy hiểm như: sốt rét, mắt hột... Nâng cấp các phòng thí nghiệm, cậpnhật các thành tựu ngoại khoa để chữa chạy và phục hồi chức năng cho thương binh. Phát triển y học bệnh nghề nghiệp và y tế học đường, vệ sinh thực phẩm và dinh dưỡng, cung cấp nước sạch, xử lý phânrác và vệ sinh môi trường. Chính ông là người đã đặt nền tảng cho y học dự phòng Việt Nam. Hòa bình lập lại, công tác đào tạo cán bộ y tế từ sơ cấp đến đại học đã được chú trọng, đã lựa chọn các bácsĩ trẻ ưu tú gửi đi đào tạo ở nước ngoài. Thế hệ bác sĩ khóa đầu tiên ấy đã trưởng thành và là trụ cột cho ngành y tế trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và trong thời kỳ xây dựng ngành y tếtiến lên chính quy hiện đại ngày nay.

GS Hoàng Tích Trý xứng đáng là vị Bộ trưởng kính yêu, một tấm gương đạo đức trong sáng, một tấm lòng yêu nước lớn lao, một nhân sĩ trí thức đã trọn đời hy sinh phấn đấu vì sự nghiệp cách mạng của dântộc nói chung và sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân nói riêng.

Nguồn: www.nhandan.com.vn ngày 28-8-2003

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.