Giống cây trồng: Chặng đường dài chưa đi tới?

Thiếu giống tốt đang là vấn đề đặt ra với nông nghiệp Việt Nam . Nhiều loại giống tốt đã được các nhà khoa học tạo ra nhưng chưa đến được nông dân.

Trong khi 1kg thanh long ruột đỏ có xuất xứ từ Đài Loan có giá khoảng 40 ngàn đồng thì thì thanh long ruột trắng của Việt Nam cũng chỉ bán được với giá trên dưới 10 ngàn đồng. Cũng là mặt hàng xuất khẩu, nhưng gạo Thái Lan luôn có giá cao hơn gạo của Việt Nam từ vài chục đến cả trăm USD/tấn. Và gạo Việt Namcũng chưa thể cạnh tranh được với nhiều loại gạo có thương hiệu thế giới như gạo Hom Mali105 của Thái Lan hoặc gạo Basmati của Pakistan .

Để giải quyết bài toán trên, hai câu hỏi lớn được đặt ra cho các nhà khoa học trong lĩnh vực nông nghiệp hiện nay là “coppy” giống hay tự nghiên cứu để tạo ra những giống mới có chất lượng?

Ngoài tạo giống mới, phổ biến hơn (chiếm tới hơn 90%) trong việc nghiên cứu giống tại Việt Nam là cách di thực. Theo đó một giống cây gốc ngoại sẽ được “thuần hóa” để thích nghi với điều kiện Việt Nam . Với cách làm này sẽ không phải đầu tư nhiều mà hiệu quả có thể nhìn thấy được ngay. Tuy nhiên cũng chính bởi cách làm này mà phần lớn cây giống sẽ có nguồn gốc ngoại, nó làm mất đi tính tự chủ trong vấn đề cây giống của Việt Nam .

Trên thực tế, Việt Nam là nước có đa dạng sinh học cao nhưng để chuyển đa dạng sinh học đó thành những sản phẩm có chất lượng thì lại là một chặng đường dài chưa đi tới.

TS Lê Hưng Quốc, cho biết, mặc dù tính đến nay, cả nước đã có 996 giống được công nhận là giống quốc gia nhưng mới chỉ có 52 giống được cấp bằng độc quyền sở hữu trí tuệ.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Trâm, Phòng Công nghệ lúa lai, Viện Sinh học nông nghiệp (trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội), phần lớn các kết quả nghiên cứu đều dừng lại ở “dự án P” (tức thử nghiệm) để tiến hành sản xuất thử, bởi nếu tiếp tục đưa giống mới vào sản xuất người nghiên cứu cũng không được hỗ trợ thêm bất kỳ một khoản kinh phí nào cho những rủi ro nếu giống đó không thích nghi được ở một môi trường mới.

TS. Lê Hưng Quốc cho rằng, rõ ràng vẫn còn một khoảng cách lớn giữa các nhà khoa học và người sản xuất. Nhiều vùng chuyên canh cây ăn quả của Việt Nam , sau khi được nhà nước quy hoạch, rồi để cho nông dân tự bơi từ đầu đến cuối khiến không ít nông dân phải lao đao.