Gieo thẳng bằng công cụ sạ hàng: Biện pháp rút ngắn thời vụ

Ở miền Bắc nói chung, xã Cổ Đô nói riêng, chi phí nhân công cho việc làm mạ, cấy lúa chiếm phần lớn giá thành sản phẩm, vì thế sản xuất lúa mang lại hiệu quả thấp hơn so với trồng các loại hoa màu khác. Bên cạnh đó, do gieo cấy thủ công nên bà con thường gặp khó khăn về nhân công trong những ngày giáp vụ. Năm 2007, Trung tâm Khuyến nông Hà Tây đã trình diễn thành công mô hình gieo sạ lúa theo hàng bằng giàn kéo tay với 50ha ở cả hai vụ xuân và vụ mùa, được nhiều địa phương như HTX Kim Sơn (Sơn Tây), HTX Hạ Bằng (Thạch Thất), HTX Vạn Phúc (Hà Đông), HTX Xuân Phú (Phúc Thọ)... sử dụng để giảm chi phí nhân công. Qua thực tế, biện pháp gieo thẳng bằng công cụ này bộc lộ khá nhiều ưu điểm: rút ngắn thời gian sinh trưởng so với lúa cấy 7 – 10 ngày; với 1 giàn sạ, 2 lao động có thể gieo trên 2ha/ngày, bằng 40 công cấy và nhổ mạ. So với giá thuê nhân công ở miền Bắc hiện lên đến 75.000 – 80.000 đồng/sào (1 sào Bắc Bộ = 360m ²), bà con sẽ tiết kiệm được rất nhiều chi phí. Khi lúa phát triển, việc chăm sóc cũng dễ dàng hơn, ruộng thông thoáng, ít sâu bệnh so với gieo vãi; năng suất cao hơn 15 – 20%; đồng thời, tiết kiệm được lượng lúa giống (nếu cấy tay, bà con phải dùng 2,5 - 3kg/sào thì gieo bằng công cụ chỉ hết khoảng 0,8kg/sào). Năm nay, thời tiết khắc nghiệt nên Hà Tây đã nhanh chóng hỗ trợ cho các huyện, xã 500 giàn sạ lúa theo hàng (570.000 đồng/giàn) và khuyến khích bà con áp dụng phương pháp này.

Theo ông Chu Văn Thưởng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Tây, trước Tết Nguyên đán, toàn tỉnh đã cấy 3.100ha lúa (chiếm 47% diện tích) nhưng đến nay, trên 1.000ha bị chết. Tại HTX Cổ Đô, ngay khi có chủ trương tập trung gieo cấy vụ xuân và bù đắp diện tích lúa và mạ bị chết do giá rét, bà con đã tiến hành ngâm lúa giống, làm đất bằng phẳng đúng kỹ thuật để sẵn sàng gieo lúa bằng công cụ sạ hàng. Chị Nguyễn Thị Nhung, xã viên đội 1 (thôn Cổ Đô) cho biết: “Mặc dù là lần đầu tiên thực hiện nhưng chúng tôi cũng xác định gieo thẳng là biện pháp cần thiết trong thời điểm này, dự kiến toàn HTX có 15ha lúa gieo thẳng bằng công cụ sạ hàng. Chúng tôi đã được cán bộ khuyến nông hướng dẫn kỹ thuật rất tỉ mỉ từ khâu xử lý hạt giống đến chuẩn bị ruộng gieo”. Dự kiến, vụ xuân và vụ mùa năm 2008, Hà Tây sẽ mở rộng diện tích lúa gieo thẳng bằng công cụ sạ hàng lên 3.000 – 4.000ha.

TS. Tống Khiêm, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư Quốc gia khuyến cáo bà con ở Đồng bằng Bắc Bộ khi sử dụng công cụ gieo lúa theo hàng nên khoanh vùng tập trung (ít nhất là 10ha) trên nền đất chủ động tưới tiêu; làm đất kỹ, san phẳng như đất gieo mạ và gieo ngay để hạt giống chìm xuống bùn, chống được đổ khi mưa bão; nên ngâm ủ đến khi mầm dài bằng 1/3 hạt thóc thì đem gieo, không để mầm quá dài; sau khi gieo 1 – 3 ngày phải phun ngay thuốc trừ cỏ. Đây là yêu cầu bắt buộc đối với lúa gieo thẳng. Ngoài ra, luôn giữ ẩm để lúa đẻ nhánh thuận lợi, khi có đủ số dảnh cơ bản (mật độ 350 – 400 dảnh/m2) thì tháo cạn nước để rễ lúa ăn sâu; bón phân cân đối, giảm lượng đạm so với lúa cấy 10 – 15%, tăng lượng kali 10 – 15% để lúa cứng cây; thường xuyên thăm đồng để xử lý và phòng trừ sâu bệnh kịp thời; đẩy nhanh quá trình dồn điền đổi thửa, thúc đẩy sự liên kết giữa các hộ liền kề nhằm tăng năng suất và thu nhập cho người trồng lúa...