Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ bảy, 18/12/2004 16:37 (GMT+7)

Giáo sư Trịnh Xuân Thuận: Nhân loại là vấn đề mà tôi quan tâm

GS. Trịnh Xuân Thuận sinh năm 1948 tại Hà Nội. Ở bậc trung học, ông theo học các trường Yersin ở Đà Lạt và trường Jean Jacques Rousseau ở Sài Gòn (nay là trường PTTH Lê Quý Đôn - TP. HCM). Những năm1965 - 1966, ông du học tại Thuỵ Sỹ. Năm 1967, ông giành được học bổng lên thẳng năm thứ hai của ba trường đại học danh tiếng của Mỹ. Ông chọn Học viện Công nghệ Caltech (California) vì nơi đây cónhững giáo sư giỏi nhất thế giới, nhiều người trong số họ đã từng đoạt giải Nobel. Tại đây, ông được tiếp xúc với kính thiên văn Palomar (đường kính 5m) -kính thiên văn lớn nhất thế giới lúc bấy giờ- thêm vào đó, năm 1967 cũng là thời điểm “thăng hoa”của ngành vật lý thiên văn với vô số những kiến thức mới mẻ như việc phát hiện ra nhiều thiên hà, thuyết giãn nở vũ trụ, vụ nổ tia X, tia gamma…,đã đưa ông đến bước ngoặt quyết định thôi không nghiên cứu vật lý lý thuyết như dự định ban đầu mà chuyển hẳn sang nghiên cứu vật lý thiên văn. Từ năm 1976 đến nay ông là giáo sư chuyên về thiên vănhọc của trường ĐH Virginia. Ông đã viết khoảng 200 bài tiểu luận về sự hình thành các yếu tố trong Big Bang và Thiên hà cùng sự tiến triển của chúng.

Nghiên cứu vật lý thiên văn là sự nghiệp của đời ông nhưng đích đến của sự nghiên cứu này, theo ông: “Cuối cùng, cái mà tôi chú ý không phải chỉ nói rằng Trái đất quay quanh Mặt trời hay Mặt trờiquay quanh Trái đất , mà là việc con người xác định vị trí mình ở trong vũ trụ đó như thế nào. Chung quy lại, chính nhân loại là vấn đề mà tôi lưu tâm”. Với mục đích mang tính nhân văn là con ngườinên trong lần về thăm quê hương này, GS Trịnh Xuân Thuận mong muốn đóng góp được một điều gì đấy cho nền giáo dục Việt Nam. Trong khoảng thời gian 1 tháng ông dự định gặp hiệu trưởng các trường đạihọc ở TP. HCM và Hà Nội với chủ đề chính là trao đổi về các chương trình hợp tác nghiên cứu khoa học, giáo dục giữa các đại học Việt Nam và Mỹ; tổ chức một buổi nói chuyện về vũ trụ với người dân HàNội bởi ông nhận thấy buổi nói chuyện mới đây tại TP. HCM về lý thuyết “Vụ nổ lớn Big Bang” tại trường ĐH Dân lập Ngoại ngữ và Tin học TP. HCM của ông không chỉ thu hút đối tượng sinh viên mà cònđược cả người dân TP. HCM, những người không làm công tác khoa học, quan tâm.

Các nước Châu Á, đặc biệt là hai nước Hàn Quốc và Nhật Bản, những quốc gia hầu như không có tài nguyên nào đáng kể và đều bị chiến tranh tàn phá đến kiệt quệ. Ngay khi chiến tranh vừa kết thúc, họlập tức bắt tay vào xây dựng đội ngũ khoa học- kỹ thuật bằng cách gửi sinh viên ra nước ngoài học tập. Ban đầu chỉ là học hỏi những điều chưa biết để làm theo, dần dần họ đã phát huy được tinh thầnsáng tạo, biến kiến thức thành nội lực của đất nước để rồi khi trở về, lực lượng này đã đưa Nhật Bản trở thành nước giàu thứ hai trên thế giới sau Mỹ, hay biến “sỏi đá” Hàn Quốc thành ti-vi màn hìnhphẳng, điện thoại di động kỹ thuật cao… GS rất tâm đắc với những bài học tự đi lên bằng khoa học, công nghệ của họ. Ông muốn rằng qua những công việc và những buổi nói chuyện về khoa học của mình vớiđối tượng chủ yếu là đại chúng và những người làm công tác khoa học ông sẽ “ truyền cho họ niềm đam mê đối với khoa học - kỹ thuật và nuôi dưỡng ước mơ ra nước ngoài học tập”, bởi theo ông “Sống ởđời, phải có đam mê. Hãy đưa thật nhiều người đi du học, và chỉ cần 1% trong số họ học thành tài trở về xây dựng đất nước thì chúng ta cũng đã có cơ hội phát triển và nâng cao chất lượng cuộc sốngrồi.”

Với những đóng góp của GS Trịnh Xuân Thuận cho khoa học và cho cuộc sống, ông được coi là nhà thiên văn đại chúng hay nói như TS. Patterson “Đối với nhà thiên văn bậc thầy Trịnh Xuân Thuận, có mộtđiều rất rõ ràng là: Vũ trụ này sẽ không có nghĩa lý gì nếu không có con người để đánh giá vẻ đẹp và sự hài hoà của nó.”

----------------------------------------------------------------------------------------------

Các tác phẩm của GS Trịnh Xuân Thuận bao gồm:
Giai điệu bí ẩn (1988); Khám phá: Khai sinh vũ trụ; Big Bang và sau đó (1992); Hỗn độn và hài hoà (1998); Cái vô hạn trong lòng bàn tay (2000); Nguồn gốc và nỗi buồn (2003);Lượng tử và hoa sen (2004)…
(Trong số đó, cuốn Hỗn độn và hài hoàlà cuốn bán chạy nhất nước Pháp năm 2000.

Ba cuốn đã được dịch sang tiếng Việt là Giai điệu bí ẩn; Hỗn độn và hài hoàvà Trò chuyện với Trịnh Xuân Thuận.

Sắp tới, bản dịch tiếng Việt cuốn Lượng tử và hoa sensẽ ra mắt bạn đọc ở Việt Nam.)

Băng Tâm
Tổng hợp từ các nguồn trên internet

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.