Liên hiệp các hội và khoa học kỹ thuật Việt Nam
Thứ bảy, 18/12/2004 16:37 (GMT+7)

Giáo sư Trịnh Xuân Thuận: Nhân loại là vấn đề mà tôi quan tâm

GS. Trịnh Xuân Thuận sinh năm 1948 tại Hà Nội. Ở bậc trung học, ông theo học các trường Yersin ở Đà Lạt và trường Jean Jacques Rousseau ở Sài Gòn (nay là trường PTTH Lê Quý Đôn - TP. HCM). Những năm1965 - 1966, ông du học tại Thuỵ Sỹ. Năm 1967, ông giành được học bổng lên thẳng năm thứ hai của ba trường đại học danh tiếng của Mỹ. Ông chọn Học viện Công nghệ Caltech (California) vì nơi đây cónhững giáo sư giỏi nhất thế giới, nhiều người trong số họ đã từng đoạt giải Nobel. Tại đây, ông được tiếp xúc với kính thiên văn Palomar (đường kính 5m) -kính thiên văn lớn nhất thế giới lúc bấy giờ- thêm vào đó, năm 1967 cũng là thời điểm “thăng hoa”của ngành vật lý thiên văn với vô số những kiến thức mới mẻ như việc phát hiện ra nhiều thiên hà, thuyết giãn nở vũ trụ, vụ nổ tia X, tia gamma…,đã đưa ông đến bước ngoặt quyết định thôi không nghiên cứu vật lý lý thuyết như dự định ban đầu mà chuyển hẳn sang nghiên cứu vật lý thiên văn. Từ năm 1976 đến nay ông là giáo sư chuyên về thiên vănhọc của trường ĐH Virginia. Ông đã viết khoảng 200 bài tiểu luận về sự hình thành các yếu tố trong Big Bang và Thiên hà cùng sự tiến triển của chúng.

Nghiên cứu vật lý thiên văn là sự nghiệp của đời ông nhưng đích đến của sự nghiên cứu này, theo ông: “Cuối cùng, cái mà tôi chú ý không phải chỉ nói rằng Trái đất quay quanh Mặt trời hay Mặt trờiquay quanh Trái đất , mà là việc con người xác định vị trí mình ở trong vũ trụ đó như thế nào. Chung quy lại, chính nhân loại là vấn đề mà tôi lưu tâm”. Với mục đích mang tính nhân văn là con ngườinên trong lần về thăm quê hương này, GS Trịnh Xuân Thuận mong muốn đóng góp được một điều gì đấy cho nền giáo dục Việt Nam. Trong khoảng thời gian 1 tháng ông dự định gặp hiệu trưởng các trường đạihọc ở TP. HCM và Hà Nội với chủ đề chính là trao đổi về các chương trình hợp tác nghiên cứu khoa học, giáo dục giữa các đại học Việt Nam và Mỹ; tổ chức một buổi nói chuyện về vũ trụ với người dân HàNội bởi ông nhận thấy buổi nói chuyện mới đây tại TP. HCM về lý thuyết “Vụ nổ lớn Big Bang” tại trường ĐH Dân lập Ngoại ngữ và Tin học TP. HCM của ông không chỉ thu hút đối tượng sinh viên mà cònđược cả người dân TP. HCM, những người không làm công tác khoa học, quan tâm.

Các nước Châu Á, đặc biệt là hai nước Hàn Quốc và Nhật Bản, những quốc gia hầu như không có tài nguyên nào đáng kể và đều bị chiến tranh tàn phá đến kiệt quệ. Ngay khi chiến tranh vừa kết thúc, họlập tức bắt tay vào xây dựng đội ngũ khoa học- kỹ thuật bằng cách gửi sinh viên ra nước ngoài học tập. Ban đầu chỉ là học hỏi những điều chưa biết để làm theo, dần dần họ đã phát huy được tinh thầnsáng tạo, biến kiến thức thành nội lực của đất nước để rồi khi trở về, lực lượng này đã đưa Nhật Bản trở thành nước giàu thứ hai trên thế giới sau Mỹ, hay biến “sỏi đá” Hàn Quốc thành ti-vi màn hìnhphẳng, điện thoại di động kỹ thuật cao… GS rất tâm đắc với những bài học tự đi lên bằng khoa học, công nghệ của họ. Ông muốn rằng qua những công việc và những buổi nói chuyện về khoa học của mình vớiđối tượng chủ yếu là đại chúng và những người làm công tác khoa học ông sẽ “ truyền cho họ niềm đam mê đối với khoa học - kỹ thuật và nuôi dưỡng ước mơ ra nước ngoài học tập”, bởi theo ông “Sống ởđời, phải có đam mê. Hãy đưa thật nhiều người đi du học, và chỉ cần 1% trong số họ học thành tài trở về xây dựng đất nước thì chúng ta cũng đã có cơ hội phát triển và nâng cao chất lượng cuộc sốngrồi.”

Với những đóng góp của GS Trịnh Xuân Thuận cho khoa học và cho cuộc sống, ông được coi là nhà thiên văn đại chúng hay nói như TS. Patterson “Đối với nhà thiên văn bậc thầy Trịnh Xuân Thuận, có mộtđiều rất rõ ràng là: Vũ trụ này sẽ không có nghĩa lý gì nếu không có con người để đánh giá vẻ đẹp và sự hài hoà của nó.”

----------------------------------------------------------------------------------------------

Các tác phẩm của GS Trịnh Xuân Thuận bao gồm:
Giai điệu bí ẩn (1988); Khám phá: Khai sinh vũ trụ; Big Bang và sau đó (1992); Hỗn độn và hài hoà (1998); Cái vô hạn trong lòng bàn tay (2000); Nguồn gốc và nỗi buồn (2003);Lượng tử và hoa sen (2004)…
(Trong số đó, cuốn Hỗn độn và hài hoàlà cuốn bán chạy nhất nước Pháp năm 2000.

Ba cuốn đã được dịch sang tiếng Việt là Giai điệu bí ẩn; Hỗn độn và hài hoàTrò chuyện với Trịnh Xuân Thuận.

Sắp tới, bản dịch tiếng Việt cuốn Lượng tử và hoa sensẽ ra mắt bạn đọc ở Việt Nam.)

Băng Tâm
Tổng hợp từ các nguồn trên internet

Xem Thêm

TSKH Phan Xuân Dũng: Sự ghi nhận, tin tưởng của Đảng, Nhà nước, Nhân dân là điểm tựa để đội ngũ trí thức KH&CN cống hiến
TSKH Phan Xuân Dũng - Chủ tịch VUSTA là một trí thức dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp KH&CN, với nhiều dấu ấn đậm nét cho sự phát triển KH&CN nước nhà. Chào mừng Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam 18/5, TSKH Phan Xuân Dũng đã có những chia sẻ cùng trang tin Vusta.vn về cuộc đời cống hiến cho KH&CN, những mong mỏi với đội ngũ trí thức KH&CN và sự phát triển của KH&CN nước nhà trong bối cảnh mới.
Những trí thức đã góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ
Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc bằng chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Đó là thắng lợi của sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Bác Hồ. Làm nên thắng lợi đó, có những đóng góp tâm sức và trí tuệ quý báu của đội ngũ trí thức, của các nhà khoa học ở nhiều lĩnh vực chuyên môn khác nhau.
Những bác sĩ phẫu thuật Việt Nam nổi tiếng thế giới
Việt Nam không chỉ nổi tiếng với văn hóa, ẩm thực mà còn ngày càng chứng minh sự tiến bộ trong lĩnh vực y học và phẫu thuật. Dưới đây là danh sách những bác sĩ phẫu thuật nổi tiếng của Việt Nam được thế giới ghi nhận.

Tin mới

VNCOLD và những đóng góp trong việc bảo đảm an ninh nguồn nước
Trong nhiều năm qua, Hội Đập lớn và phát triển nguồn nước Việt Nam (VNCOLD) đã khẳng định được vị trí, vai trò quan trọng trong các hoạt động tư vấn phản biện, đóng góp ý kiến cho việc xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách liên quan đến thủy lợi, thủy điện, tài nguyên nước, an ninh nguồn nước và an toàn đập, TS Hoàng Văn Thắng, Chủ tịch Hội Đập lớn và phát triển nguồn nước cho biết.
Chi hội Nhà báo Tạp chí Việt Nam hội nhập thực tiễn nghiệp vụ tại Thái Nguyên
Thực hiện chương trình hoạt động năm 2024, trong 2 ngày 16,17/ 7, Chi hội nhà báo tạp chí Việt Nam hội nhập (là Chi hội trực thuộc Trung ương Hội Nhà báo Việt Nam) đã thực hiện chuyến đi thực tế tại 2 huyện Phú Lương, Đồng Hỷ và Khu di tích đặc biệt cấp quốc gia An toàn khu (ATK) Định Hóa (Thái Nguyên).
Quảng Trị: Triển khai kế hoạch Đại hội đại biểu Liên hiệp hội tỉnh lần thứ V
Sáng ngày 17/7, Liên hiệp hội tỉnh Quảng Trị đã tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành lần thứ VIII, nhiệm kỳ 2019 - 2024 để đánh giá kết quả hoạt động 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2024 và thông qua Kế hoạch tổ chức Đại hội đại biểu Liên hiệp hội tỉnh lần thứ V, nhiệm kỳ 2025 - 2030.
Quán triệt, triển khai Quy định số 162-QĐ/TW của Ban Bí thư
Chiều ngày 16/7 tại Hà Nội, Liện hiệp hội Việt Nam (Vusta), Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương đã tổ chức hội nghị quán triệt, triển khai Quy định số 162-QĐ/TW, ngày 29/5/2024 của Ban Bí thư về chức năng, nhiệm vụ, mối quan hệ công tác của đảng bộ, chi bộ cơ sở cơ quan hội quần chúng.
Trà Vinh: 8 giải pháp cho phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ
Nguồn nhân lực khoa học - công nghệ là lực lượng trí thức tham gia vào các hoạt động khoa học, công nghệ, là nguồn nhân lực chất lượng cao có trình độ chuyên môn kỹ thuật, có năng lực nghiên cứu, tiếp cận, chuyển giao và đề xuất các giải pháp khoa học công nghệ, giải quyết những vấn đề kinh tế - xã hội phù hợp với xu hướng phát triển.
Phú Thọ: Tìm giải pháp bảo tồn và phát triển các làng nghề trong tỉnh
Ngày 17/7, Liên hiệp hội tỉnh đã phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc tỉnh Phú Thọ tổ chức hội thảo tư vấn, phản biện và giám định xã hội về: Giải pháp bảo tồn và phát triển các làng nghề làm bánh truyền thống trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, góp phần phát triển du lịch về với cội nguồn dân tộc Việt Nam.
Tiền Giang: Liên hiệp Hội sơ kết hoạt động 6 tháng đầu năm
Ngày 12/7/2024, Ban Chấp hành Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Tiền Giang (Liên hiệp Hội) tổ chức Hội nghị sơ kết hoạt động 6 tháng đầu năm, triển khai phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2024. Ông Nguyễn Văn Khang, Bí thư Đảng đoàn, Chủ tịch Liên hiệp Hội chủ trì Hội nghị.
Đắk Lắk: Góp ý Dự thảo Tờ trình và Dự thảo Nghị định về đăng ký doanh nghiệp
Ngày 12/7/2024, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức họp Hội đồng tư vấn, phản biện, góp ý về Dự thảo Tờ trình và Nghị định thay thế Nghị định số 01/2021/NĐ-CP của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp. TS. Vương Hữu Nhi, Chủ tịch Liên hiệp hội tỉnh, làm Chủ tịch Hội đồng.
Phú Thọ: Tìm giải pháp cho phong trào xây dựng xã hội học tập suốt đời
Ngày 15/7, Liên hiệp hội tỉnh đã phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, Hội Khuyến học và Trường Đại học Hùng Vương tổ chức tọa đàm: “Giải pháp tích cực đẩy mạnh phong trào “Cả nước thi đua xây dựng xã hội học tập, đẩy mạnh học tập suốt đời giai đoạn 2023 - 2030” trên địa bàn tỉnh”.
Đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của các hội trí thức từ Trung ương tới địa phương
Đây là nhiệm vụ do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam chủ trì thực hiện nhằm triển khai thực hiện Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24 tháng 11 năm 2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
Thanh Hoá: Kiểm tra dự án quản lý rừng ngập mặn
Ngày 11/7/2024, Đoàn công tác Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thanh Hóa (Liên hiệp hội) do đồng chí Nguyễn Văn Phát - Chủ tịch làm trưởng đoàn cùng các thành viên Ban Thường vụ, cơ quan Liên hiệp hội đến thăm và kiểm tra kết quả thực hiện dự án “Quản lý rừng ngập mặn dựa vào cộng đồng để tăng cường khả năng chống chịu với rủi ro biến đổi khí hậu ở tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam”.