Giải pháp phòng chống ung thư

* Các loại ung thư thường gặp hiện nay là gì, thưa giáo sư?

Theo thống kê năm 2003 tại TP.HCM, 10 loại ung thư thường gặp nhất ở nam giới là phổi, gan, dạ dày, đại - trực tràng, thanh quản, lymphôm không - Hodgkin (KH), vòm hầu, thực quản, da, tiền liệt tuyến. Trong đó các loại ung thư phổi, gan, dạ dày, đại - trực tràng, vòm hầu và lymphôm KH có xu hướng tăng.

Ở nữ giới:vú, cổ tử cung, ung thư phổi, gan, đại trực tràng, dạ dày, buồng trứng, tuyến giáp, lymphôm KH, ung thư da. Trong đó các loại ung thư đang có xu hướng gia tăng là ung thư vú, kế đến là cổ tử cung, phổi, gan, lymphôm KH, dạ dày, đại trực tràng, tuyến giáp.

* Thống kê này có nói lên điều gì?

Tầm soát ung thư vú

- Ung thư vú:Ung thư vú đã vượt qua ung thư cổ tử cung để chiếm vị trí đầu tiên ở nữ giới. Dự đoán tại Việt Nam , ung thư vú sẽ ngày càng gia tăng cùng với sự phát triển kinh tế xã hội, chế độ ăn dư thừa nhiều chất béo, ít rau xanh và trái cây, ít vận động làm tăng tình trạng béo phì. Béo phì chính là yếu tố nguy cơ gây ung thư vú đã được xác định.

- Ung thư cổ tử cung:Hiện là loại ung thư đứng hàng thứ hai sau vú. Mặc dù xuất độ trong các năm qua có xu hướng giảm dần, tuy nhiên, Việt Nam vẫn nằm trong khu vực có xuất độ ung thư cổ tử cung cao.

- Ung thư đại - trực tràng:Sự gia tăng xuất độ ung thư đại trực tràng phản ánh mối liên hệ với sự thay đổi lối sống và chế độ ăn ở.

- Lymphôm KH:Có khuynh hướng gia tăng ở cả 2 giới.

- Ung thư gan:Ung thư gan tại TP.HCM cao hơn Hà Nội. Viêm gan siêu vi B, C được quy kết là gây ung thư gan. Chủng ngừa viêm gan siêu vi B được xem là biện pháp hữu hiệu phòng ngừa ung thư gan.

- Ung thư dạ dày:Đang có khuynh hướng giảm dần tại nhiều vùng trên thế giới. Tại Thụy Sĩ và nhiều quốc gia châu Âu, người ta dự báo ung thư dạ dày sẽ trở thành loại ung thư hiếm gặp trong vòng 30 năm tới. Lý do quan trọng là người ta từ bỏ thói quen lưu trữ thịt, cá bằng phương pháp ướp muối thay bằng lưu trữ lạnh nhờ vậy tránh được các tác nhân sinh ung thư như nitrosamin. Mặt khác, nhiễm Helicobacter pyloriđược xem là yếu tố nguy cơ quan trọng hàng đầu gây ung thư dạ dày, vì vậy phát hiện sớm và chữa trị tích cực nhiễm H. pylorilà biện pháp phòng tránh loại ung thư này.

* Phòng ngừa ung thư như thế nào?

Phòng ngừa bằng cách giảm thiểu các yếu tố nguy cơ gây ung thư:

- Các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi:hút thuốc lá, chế độ dinh dưỡng, nhiễm trùng, tia tử ngoại, ít hoạt động thể chất, uống rượu, nghề nghiệp, ô nhiễm môi trường, béo phì, vệ sinh an toàn thực phẩm, tia bức xạ.

- Các yếu tố nguy cơ không thể thay đổi:tuổi, chủng tộc, di truyền, giới tính, các yếu tố sinh sản, nội tiết, ức chế miễn dịch...

Trong các loại ung thư đang có xu hướng gia tăng và trở thành gánh nặng cho ngành y tế thì ung thư phổi là loại có thể phòng ngừa bằng chiến lược phòng chống thuốc lá. Ung thư vú phòng ngừa bằng thay đổi lối sống, tránh béo phì, ăn nhiều rau, trái cây, nhất là phát hiện sớm và điều trị tốt. Ung thư đại trực tràng có thể phòng tránh bằng chế độ ăn hợp lý nhiều rau xanh và trái cây, ít béo. Ung thư cổ tử cung có thể tầm soát phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư qua xét nghiệm Pap, yếu tố nguy cơ gây ung thư cổ tử cung là HPV đã có thuốc chủng ngừa, tuy nhiên cần có những nghiên cứu nghiêm túc về xuất độ lưu hành các týp HPV ở phụ nữ Việt Nam trước khi áp dụng. Ung thư gan : chủng ngừa viêm gan siêu vi B.

* Chúng ta đã có giải pháp để giảm xuất độ ung thư chưa, thưa giáo sư?

Tại cuộc họp toàn thể của Tổ chức y tế thế giới (WHO) vào tháng 5/2005, 192 thành viên các quốc gia đã thống nhất giải pháp toàn cầu gọi là “Phòng ngừa và kiểm soát ung thư”.

Tháng 7/2006, Hiệp hội phòng chống ung thư quốc tế (UICC) đặt ra mục tiêu trong vòng 10 năm tới mỗi quốc gia phải có một kế hoạch phòng chống ung thư cho riêng mình và phải đạt được các nội dung theo quy định.

TP.HCM đã có chiến lược phòng chống ung thư từ năm 1996, đã và đang nỗ lực thực hiện theo các nội dung quy định của tổ chức này bao gồm:

- Đã và đang thực hiện công tác ghi nhận ung thư tại TP.HCM.

- Phòng ngừa là điều bức thiết. Ưu tiên hàng đầu là phòng chống thuốc lá, chủng ngừa HBV, chủng ngừa HPV.

- Chế độ dinh dưỡng hợp lý.

- Chương trình tầm soát phát hiện sớm ung thư vú và cổ tử cung.

- Nâng cao chất lượng điều trị, áp dụng các tiến bộ trong điều trị (điều trị bảo tồn, xạ trị bằng máy gia tốc, máy xạ trị trong suất liều cao nạp nguồn sau, sử dụng các thuốc mới hợp lý).

- Chuyển giao kiến thức và nghiên cứu khoa học.