“Gạch men có phóng xạ”: Chưa được kiểm chứng

Thích thì …nói!

Thông tin do TS Luyến cung cấp, qua đo đạc, kết quả cho thấy, các vật liệu xây dựng nhưgạch Đà Nẵng, gạch men trắng, gạch men nâu, đá granite nâu có hàm lượng phóng xạ cao hơn bình thường. Nếu tính ra liều hiệu dụng trung bình hàng năm thì một số loại vật liệu xây dựng nhưgạch men nâu, đá Đà Nẵng, gạch men trắng, gốm giả đá, gốm Hạ Long và một vài loại vật liệu khác gây ra liều hiệu dụng cao hơn so với trung bình của thế giới. Cụ thể, gạch Đà Nẵng có hàm lượng phóng xạlà 1,16 mSv/năm; gạch men trắng: 1,22 mSv/năm; gạch men nâu: 1,66mSv/năm; granite nâu: 0.61 mSv/năm. Trong khi đó, giá trị liều giới hạn theo quy định chung trên thế giới là 1mSv/năm.

Thông tin này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh của họ mà còn khiến cho người tiêu dùng không còn tin dùng đến các sản phẩm của các vùng miền đã được nêu tên, tạo ra một cách cạnh tranh không lành mạnh cho các đối thủ kinh doanh cùng chủng loại. Riêng các nhà khoa học thì khá “ngạc nhiên” và cho rằng “khá nhạy cảm” thông tin chưa xác định rõ ràng mà đưa ra thì có tác dụng nguy hiểm vô cùng.

TS Phan Phước Hiền, Phó trưởng Phòng hợp tác khoa học quốc tế của trường Đại học nông lâm TP.HCM đơn vị đang xúc tiến với Viện năng lượng nguyên tử Nhật Bản thành lập một trung tâm an toàn bức xạ tại trường đã cho biết : Không đủ độ tin cậy để nói rằng trong gạch men có phóng xạ. Chưa nói là các trang thiết bịvà cách đo cũng nhưtrình độ thực hiện của cán bộ hiện nay chưa đáp ứng được yêu cầu. Còn nếu nói chung chung là trong gạch có phóng xạ thì càng vô lý vì thậm chí trong …môi trường không khí cũng đã có phóng xạ rồi! Thông tin này cần được kiểm nghiệm nghiêm túc và phải có lý giải đầy đủ.

PGS.TS Nguyễn Lê Ninh, Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật TPHCM cho rằng thông tin này hết sức mù mờ, cần phải lý giải rõ ràng chứ không chỉ thích …thì nói! Tung thông tin ra nhưvậy người dân và doanh nghiệp không biết bấu víu vào ai!

“Ngạc nhiên chưa?”

Chúng tôi đã liên lạc với TS Trần Văn Luyến và ông cho biết hiện đang công tác ở Huế. Khi chúng tôi đề nghị ông cho biết nguồn gốc cụ thể của những vật liệu đã được chọn đo thì qua điện thoại ông cho biết rằng: Đây là những loại vật liệu xây dựng được thu thập ngẫu nhiên để làm mẫu đo, nên ông không quan tâm đến xuất xứ . Ông Luyến giải thích ở nước ta, chưa có một quy định cụ thể nào về việc sử dụng các loại vật liệu làm vật liệu xây dựng và trang trí nên một số loại vật liệu có hàm lượng phóng xạ khá cao vẫn được sử dụng phổ biến!?”

Tuy nhiên khi phóng viên KH&ĐS đề nghịđi vào những chi tiết cụ thể của những thực nghiệm mà ông đã làm, lúc đầu ông hứa sẽ gửi e -mail chi tiết cho phóng viên ngay, nhưng sau một đêm chờ đợi không thấy, phóng viên liên lạc lại thì ông cho rằng do ở Huế không có Internet nên ông không gửi được thông tin . Sau đó, chúng tôi đã nhờ ông Fax về tòa sọan những nội dung ông đã công bố thì ông lại bảo rằng tất cả những thông tin ông để ở trong máy tính ở TPHCM nên chờ ông công tác về sẽ gặp để cung cấp. Thế nhưng khi chúng tôi nhờ ông có thể nhờ các cộng sự cung cấp giúp thông tin thì ông cho rằng thông tin trên máy tính ở TPHCM ông đã mã hóa hết nên người khác cũng không biết và những thông tin cung cấp cho báo chí cũng cần phải có chữ ký của ông. Sau một hồi “năn nỉ”, thì ông có hẹn là sẽ nhờ vợ ở TPHCM mở máy tính lấy số liệu và gửi ra để ông cung cấp lại cho phóng viên. Thế nhưng, khi bài báo này lên khuôn chúng tôi vẫn chưa nhận được một thông tin nào…!

TS Trần Quốc Dũng, Trưởng phòng quản lý khoa học của Trung tâm hạt nhân TPHCM cũng cho biết rằng ôâng cũng chỉ hoàn toàn biết thông tin sau khi báo chí đăng tải và vô cùng “ngạc nhiên” vì hiện nay Viện năng lượng Nguyên tử Việt Nam nói chung và Trung tâm hạt nhân TPHCM đều chưa hề có kế hoạch thực hiện những kết quả nghiên cứu có tính chất “nhạy cảm” nhưthế này!

Ông Võ Quốc Thắng, Tổng giám đốc Công ty Gạch Đồng Tâm- Long An:

“Thông tin mù mờ này có thể giết chết một ngành công nghiệp đang phát triển…!”

Đã bao lâu nay trên thế giới sử dụng gạch men nhưng có ai nói gì về việc này đâu, nhất là các cơsở y tế đều có sử dụng gạch nếu lâu nay có chất phóng xạ thì sao họ lại dám dùng? Thông tin này rất nghiêm trọng có thể giết chết một ngành công nghiệp đang phát triển của đất nước. Nếu người cung cấp thông tin không đưa ra được chứng cứ cụ thể, các doanh nghiệp sản xuất có thể kiện người cung cấp thông tin ra tòa về việc này, vì các sản phẩm khi đưa ra thị trường điều được các cơquan kiểm định kiểm tra và cho phép xuất xưởng”. Và trước khi cúp máy vào họp quốc hội điều cuối cùng ông nói thêm là: Mọi người chẳng lẽ ra đường nghe có người nói “trời sập” thì vội tin ngayư, vì vậy mong Báo khoa học và Đời sống nên sớm có kết luận cụ thể về vấn đề này chứ để “nhiễu” thông tin nhưhiện nay thì rất khổ cho người tiêu dùng và cho cả doanh nghiệp !

Những phát hiện gạch men có chứa phóng xạ tại TT Hạt nhân TP.HCM được chúng tôi chuyển tớùi rất nhiều cơquan quản lý vật liệu xây dựng. Tại Hà Nội, các nhà quản lý rất ngạc nhiên, nhiều người nói, lần đầu tiên nghe được thông tin nhưvậy.

Ông Trần Văn Cần, Giám đốc TT Gốm sứ- thủy tinh và vật liệu chịu lửa, Viện Vật liệu xây dựng- một viện chuyên quản lý vật liệu xây dựng, từ đầu vào đến đầu ra cho hay, trong tiêu chuẩn gạch ốp lát, sứ xây dựng, không có chỉtiêu đánh giá về phóng xạ. Theo ông, VN không xây dựng tiêu chuẩn này mà thế giới cũng không xây dựng nhưng nếu có ảnh hưởng tới sức khỏe con người thật thì nó sẽ phải tuân theo các quy định của Bộ Y tế.

Trong cả quá trình làm gạch người ta không sử dụng yếu tố phóng xạ nào, ngoại trừ cơsở làm gạch đó khai thác đất ở nơi có chiến tranh, có vũ khí phóng xạ (điều này rất khó xảy ra vì chúng ta đã xử lý môi trường ở vùng này). Tuy nhiên, ông Cần cũng cho biết, bát đĩa chúng ta ăn hằng ngày có hình cá, hoa rất đẹp nhưng lại rất nguy hiểm với con người. Các chất màu là nguyên tố hiếm, chất chảy để gắn con cá vào, sau đó hấp và nung lên cho dính chặt vào đĩa. Chất chảy rất dễ chảy, chỉ khoảng 800oC là chảy rồi. Trong chất chảy có chì và kẽm rất độc hại. Các sản phẩm sau khi nung nếu còn vết sần, tức chất chảy chưa chảy hết, chưa chuyển sang pha thủy tinh thì càng nguy hiểm. Các chất độc hại này chưa chắc đã là chất phóng xạ nhưng chắc chắn nó là nguyên tố nặng, ăn vào sẽ không tốt.

Đối với gạch men ta phải xem xét các yếu tố ngoại lai. Ví dụ, men có nguyên tố hiếm, nguyên tố nặng không ? Màu cũng vậy. Men kim loại có màu óng ánh rất dễ có chất độc hại. Còn gạch cotto đỏ, không phủ men, gốm granit phủ màu bản chất là đất đá, chắc chắn không có phóng xạ.

Các chất phóng xạ (nếu có) trong gạch, sau khi nung sẽ chuyển từ pha rắn sang pha lỏng, rất khó xảy ra phóng xạ. Theo ông Cần, thông tin về gạch men có phóng xạ cần phải xem xét lại.

Vềcác tiêu chí đánh giá đối với gạch men, các chuyên gia về vật liệu xây dựng hiện đang tuân theo chỉtiêu đánh giá chất lượng nhưTCVN 6415-2005 trên nền ISO. Tiêu chuẩn này cũng rất hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế. Khi kiểm tra các chỉ tiêu, người ta đo cường độ, màu sắc, độ hút nước, độ cứng, sai lệch kích thước, cường độ va đập, độ bền axit của gạch. Đối với màu, men, đa số phải nhập từ nước ngoài, chủ yếu là châu Âu, và các nước này đã đánh giá độan toàn đối với con người rồi nên ta không đánh giá nữa. Nếu thông tin trên là có thật thì lần đầu tiên VN ta sẽ đặt vấn đề cho thêm tiêu chuẩn phóng xạ vào vật liệu xây dựng, và nhưvậy tiêu chuẩn của ta sẽ vượt tầm tiêu chuẩn thế giới (!).

Ông Nguyễn Phi Hùng- Phó vụ trưởng Vụ Vật liệu, Bộ Xây dựng cũng rất ngỡ ngàng khi chúng tôi mang thông tin về gạch có chứa chất phóng xạ đến. Ông Hùng cho biết, từ xưa đến nay chưa bao giờ xảy ra chuyện này. Cả nước ta ngoài hai vùng có chứa chất phóng xạ là Lào Cai và Lai Châu thì còn lại chưa thấy ai công bố bản đồø phóng xạ cả. Đối với cả hai loại gạch là Đà Nẵng và gốm Hạ Long thì nguồn đất khai thác cũng không có phóng xạ. Trên thế giới chưa có tiền lệ này nên trong tiêu chuẩn chẳng ai đặt ra tiêu chuẩn riêng về phóng xạ.

Tóm lại, các thông tin chúng tôi nhận được đều khẳng định một quy trình từ đầu vào đến đầu ra của sản xuất gạch men của ta hiện nay đều không có phóng xạ. Vì vậy, nếu một ai đó đưa ra thông tin này thì cần phải công bố số liệu thật chính xác, tránh hiện tượng phóng đại, cố ý gây xì căng đan làm người tiêu dùng và nhà sản xuất thua thiệt.

Phường Bạch đằng (Hà Nội) Trên 170 người đăng ký đi khám phóng xạ

Tại phường Bạch Đằng, Hà Nội, 8 cháu bé tiếp xúc với phóng xạ gần nhất đã được đưa đi khám đợt một, 32 người tiếp theo được đưa đi khám đợt hai. Kết quả khám của đợt 1 không phát hiện được phóng xạ. Kết quả khám đợt hai cho đến nay (15/6) chưa có. Tất cả những người được đưa đi khám đều được kiểm tra tim phổi, xét nghiệm máu, điện tim, xạ hình. Những người được đưa đi khám đợt 1 và 2 chủ yếu là trẻ vị thành niên. Ngoài ra có một vài người lớn ở hai nhà xung quanh số nhà 628 (ngôi nhà bị ô nhiễm phóng xạ). Ngôi nhà 628 vẫn chưa ai dám ở. Vợ chồng chị Hoa, anh Luận đã trở về quê. Hiện nay, Viện Năng lượng nguyên tử hứa sẽ đưa bà con đi khám định kỳ nếu thấy cần thiết. Viện sẽ tiếp tục lấy mẫu đất, nước đem đi xét nghiệm. Nguyện vọng của nhân dân trong phường là, cơquan gây thất thoát phóng xạ cần lập cho mỗi người một sổ theo dõi sức khỏe lâu dài. Khi nhân dân thấy sức khỏe bất thường có thể cầm sổ đến khám tại bất kỳ viện nào. Mặt khác, về lâu dài chẳng may ai đó phát tác bệnh phóng xạ thì cần được quỹ hỗ trợ cứu giúp. Quỹ này do chính cơquan gây hậu quả chủ trì lập ra.

TS Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Hạt nhân TPHCM:

“Đây là số liệu có tính chất cá nhân, chưa được kiểm tra tính chính xác…”

Ngay khi thông tin “Gạch men có phóng xạ” được công bố trên các cơquan truyền thông, Ban giám đốc Trung tâm hạt nhân TPHCM đã có cuộc họp khẩn và ngay sau đó TS Nguyễn Đức Thành, giám đốc Trung tâm hạt nhân TPHCM đã dành cho PV Báo KH&ĐS cuộc trao đổi

- PV: Dưluận khá quan tâm về thông tin “Gạch men có phóng xạ” của TS Trần Văn Luyến cung cấp cho báo chí. Thông tin được đánh giá là khá “nhạy cảm”, xin giám đốc cho biết ý kiến của lãnh đạo Trung tâm về vấn đề này.

- Trung tâm…không biết, nhưng các kết quả của TS Luyến được thông báo là đã qua kiểm nghiệm và có các số liệu đo đạc rất cụ thể?

- Vấn đề kiểm xạ môi trường là vấn đề rất quan trọng, vì thế các kết quả công bố cần có hội đồng khoa học xác định đầy đủ, các kết quả cần một cách định lượng rõ ràng. Hiện chưa có được báo cáo cụ thể nên tôi không bình luận chi tiết về kết quả của TS Luyến đã công bố. Nhưng nếu cần thiết chúng tôi sẽ thành lập hội đồng khoa học đánh giá kết quả đo đạc của TS Luyến từ đó sẽ có ý kiến xử lý vấn đề đặt ra một cách cụ thể.

- Một thông tin có tính chất nghiêm trọng nhưvậy lại được công bố trên báo chí mà trung tâm không biết, liệu có xem lại quy trình quản lý cán bộ và quản lý khoa học của trung tâm?

- Trung tâm hoàn toàn khuyến khích các hoạt động khoa học có tính đột phá mang lại hiệu quả cao nhưng không vì thế mà bỏ qua khâu quan trọng là hội đồng khoa học sẽ kiểm định các kết quả trước khi cung cấp ra cơquan thông tin đại chúng. Việc xảy ra thông tin đáng tiếc này là hoàn toàn do cá nhân TS Trần Văn Luyến và TS Luyến phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về những công bố của mình.Về nguyên tắc các kết quả nghiên cứu khoa học của trung tâm từ trước đến nay, trước khi công bố điều được xác định độ tin cậy.

- Phản ứng của một số nhà kinh doanh gạch men cho rằng thông tin của TS Luyến ảnh hưởng nghiêm trọng đến các lợi ích kinh tế của họ. Về mặt quản lý trung tâm, ông đã có cách gì để giải quyết sự việc đáng tiếc này?

- Sau khi có thông tin, Ban giám đốc đã tổ chức họp khẩn và tôi đã có chỉ đạo thành lập ngay hội đồng để nghe anh Luyến giải trình và hội đồng có trách nhiệm kiểm tra sự chính thực của các số liệu và thông tin anh Luyến đưa ra, từ đó có kết luận cụ thể để công bố trước công chúng và có cách xử lý tiếp theo. Dù anh Luyến hiện đang công tác ở Huế nhưng tôi đã yêu cầu anh Luyến về ngay để giải trình sự việc. Ngay sau khi hội đồng làm việc, chúng tôi sẽ có thông cáo gửi các cơquan thông tin đại chúng về việc này.

- Trong lúc chờ... “giải trình”, trung tâm phải có ý kiến chính thức để người dân an tâm?

- Đây là số liệu đo đạc có tính chất cá nhân chưa được kiểm tra tính chính xác nên người dân an tâm. Chúng tôi sẽ có thông báo ngay sau khi có kết quả sự việc.

- Xin cảmơn TS!

Nguồn: KH&ĐS Số 49 Thứ Hai 19/6/2006