Gạch men có phóng xạ: Chưa được kiểm chứng! Lời cảnh báo quá sớm (!?)

“Các tính toán của TS Luyến là nhầm lẫn”

Sáng ngày 16/6, cuộc họp Hội đồng khoa học mở rộng của Trung tâm được tổ chức. Trong phần trình bày của mình, TS Luyến khẳng định những thông tin ông đưa là chính xác. Ông sẵn sàng chịu hoàn toàn trách nhiệm với những công bố của mình.

Thế nhưng, khi hội đồng yêu cầu ông đưa ra các thông tin cụ thể về mặt khoa học như: Mẫu là loại nào? Lấy ở đơn vị nào? Sử dụng thiết bị phân tích nào...thì TS Luyến không cung cấp được. Lý do ông không còn nhớ tên cửa hàng cũng như không biết rõ nguồn gốc của các loại vật liệu.

TS Trần Văn Luyến cũng không cung cấp các phương pháp thực hiện trong quá trình nghiên cứu. Ông lý giải là do không có kinh phí nên không thể lấy nhiều mẫu thống kê cụ thể mà chỉ lấy ngẫu nhiên từ 20 mẫu (mỗi mẫu một thứ) có bán trên thị trường để phân tích. Các mẫu còn lại là bột đã nghiền vụn!

Về các phương pháp lấy mẫu và cách quy đổi ra liều tương đương, TS Luyến cũng chưa giải thích được.

PGS.TS Ngô Quang Huy, thành viên của hội đồng khoa học đồng thời cũng là người gợi ý cho TS Luyến thực hiện đề tài này đã khẳng định: Các tính toán của TS Luyến là nhầm lẫn. Vì phương pháp tiến hành đo mẫu cho từng loại vật liệu là khác nhau và cách tính cũng khác nhau. Nghĩa là mỗi vật liệu xây dựng khác với phông của đất về mặt phóng xạ. Theo PGS.TS Ngô Quang Huy, nước ta chưa có tiêu chuẩn về phóng xạ trong vật liệu xây dựng nên khi nêu ra thông tin cần phải hết sức thận trọng . Không thể suy luận từ các phương pháp đo khác nhau để đưa ra tiêu chuẩn mà chỉ nên đo đạc và đưa ra các số liệu để đề nghị xây dựng tiêu chuẩn.

Cảnh báo quá sớm!

Mặc dù TS Luyến đã khẳng định sẵn sàng chịu hoàn toàn trách nhiệm trước những thông tin công bố, nhưng hội đồng kết luận rằng: Thí nghiệm được TS Luyến thực hiện từ phòng thí nghiệm của trung tâm nên không thể nói chỉ bản thân TS Luyến chịu trách nhiệm là xong, mà trung tâm cần phải có trách nhiệm xem xét nghiêm túc để trả lời công luận và các cơ quan hữu quan. Những thí nghiệm TS Luyến thực hiện chưa có độ tin cậy nhưng đã đưa ra thông tin cảnh báo là quá sớm. Đây cũng là thông tin không nhỏ liên quan trực tiếp đến cộng đồng nên cần giải quyết thỏa đáng và chính xác vấn đề. Vì thế, TS Luyến phải trả lời rõ ý kiến của hội đồng như cung cấp mẫu, tên cửa hàng và công thức tính toán, thiết bị đo và các số liệu ...Qua đó, trung tâm sẽ tổ chức mời các chuyên gia về lĩnh vực này để thẩm định lại ngay và có những kết luận chính xác, làm rõ tính chất của những thông tin đã công bố và có trách nhiệm trả lời với các cơ quan và các cơ quan hữu quan về các công bố của TS Luyến trong thời gian sớm nhất.

Theo lịch sáng ngày 19/6, TS. Trần Văn Luyến phải giải trình tiếp trước Hội đồng khoa học của Trung tâm hạt nhân TPHCM về những thông tin còn thiếu. Nhưng TS Luyến đã không có mặt. Lãnh đạo trung tâm cũng không biết ông đi đâu. Khi phóng viên Khoa học và Đời sống gọi điện về nhà riêng TS Luyến, người nhà trả lời ông đang nằm viện và không cho biết đó là bệnh viện nào.

Trước động thái này của TS Luyến, Trung tâm Trung tâm hạt nhân TPHCM đã quyết định thành lập nhóm các nhà khoa học có nhiệm vụ thẩm định lại những nghiên cứu của TS Trần Văn Luyến để có những thông tin khách quan cho công luận.

“Tôi đang công tác ở Huế thì được yêu cầu trở về ngay cơ quan để giải trình sự việc và vừa về đến TPHCM 5 giờ sáng thì đã phải lao vào giải trình cho hội đồng khoa học ngay trong buổi sáng 16/6. Cuộc họp của hội đồng khoa học với các ý kiến đưa ra gần như là một cuộc kiểm điểm tôi, vì thế tôi không ký vào biên bản cuộc họp…”

TS Trần Văn Luyến:“Nếu không nói thì tôi không an tâm”

Phóng viên Báo KH&ĐS đã có cuộc phỏng vấn TS Luyến sau khi ông vừa xong giải trình trước hội đồng khoa học về các thông tin đã công bố của mình…

PV:Dư luận mấy ngày nay xôn xao về thông tin “gạch men có phóng xạ” được TS công bố. Dựa vào những nghiên cứu nào TS lại đưa ra những thông tin nhạy cảm này?

TS Trần Văn Luyến: Những thông tin tôi công bố là kết quả bước đầu của một đề tài được tôi và một số sinh viên của Trường đại học Khoa học Tự nhiên TPHCM thực hiện từ tháng 9/2005 đến tháng 5/2006. Đây là kết quả thăm dò trước khi xin thực hiện đề tài về chất phóng xạ trong vật liệu xây dựng ở TPHCM mà chúng tôi dự tính sẽ thực hiện. Đề cương của đề tài chúng tôi đã gửi của Sở Khoa học và công nghệ TPHCM nhưng chưa được duyệt. Theo trả lời của phòng Quản lý khoa học của Sở, đề tài chưa được duyệt vì họ lo ngại đây là thông tin “nhạy cảm” nếu đồng ý cho thực hiện sẽ ảnh hưởng không tốt đến việc phát triển của ngành vật liệu xây dựng.

Mục đích của tôi khi cung cấp thông tin là nhằm cảnh báo cho mọi người sử dụng về các thông tin cần thiết nhằm tránh thiệt hại cho người dân. Việc công bố này không hoàn toàn vi phạm luật công chức và các quy định đã có của cơ quan. Tôi biết khi tôi cung cấp thông tin sẽ có nhiều phản ứng khác nhau, nhưng nếu không nói thì tôi không an tâm!

- Các vật liệu TS cho là “có liều hiệu dụng cao hơn so với trung bình của thế giới” là loại nào mẫu thu thập ở đâu?

-Những thông tin đã công bố là kết quả tôi đo đạc được từ mẫu của 20 loại vật liệu (mỗi thứ 1 mẫu) được chọn lấy một cách ngẫu nhiên tại các cửa hàng vật liệu xây dựng trên thị trường. Và tôi hiện nay cũng không còn nhớ tên các cửa hàng hàng bán vật liệu này nữa...

- Nhưng trong thông tin cung cấp cho báo chí TS đã chỉ rõ là gạch men Đà Nẵng và gốm Hạ Long?

- Khi tôi mua vật liệu, chủ cửa hàng nói nguồn gốc của vật liệu như thế thì tôi ghi vậy(!?). Nhưng thật sự về nguồn gốc của chúng, tôi cũng không biết. Còn việc khẳng định tên chính thức về nguồn gốc nguyên vật liệu trên báo có thể là do sơ sót của phóng viên thực hiện…

- Một nguyên tắc cơ bản của công tác nghiên cứu khoa học là lưu mẫu và ghi rõ xuất xứ.Thế nhưng trong quá trình thực hiện của mình TS đã bỏ qua khâu này và thậm chí những kết quả của TS đưa ra đều chưa được hội đồng kiểm định?

- Đây là những nghiên cứu chúng tôi thực hiện độc lập với kinh phí hoàn toàn tự túc không nằm trong kế hoạch của trung tâm và cũng không hề có kinh phí của trung tâm hỗ trợ. Nên chúng tôi chưa thông qua trung tâm. Còn nếu không tin, trung tâm hãy cấp kinh phí chúng tôi sẽ tiến hành làm lại…

Nguồn: KH&ĐS Số 50 Thứ Sáu 23/6/2006