Dùng người làm vật thí nghiệm: Xem lại đạo đức y sinh

Các phóng viên của hãng thông tấn AP đã xem lại những tạp chí y học trong các thập kỉ trên  và đã phát hiện ra 40 nghiên cứu bị xem là vô đạo đức.

Vụ giang mai Tuskegeelà nổi tiếng nhất

Thí nghiệm vượt qua giới hạn đạo đức nổi tiếng nhất là nghiên cứu giang mai Tuskegee . Năm 1930, cơ quan Dịch vụ y tế Mỹ tiến hành  một cuộc điều tra về bệnh giang mai, một căn bệnh lây nhiễm qua đường tình dục. Những quảng cáo được phân tán rộng rãi khắp Macon County, Alabama, hứa hẹn "điều trị đặc biệt" cho những người "xấu máu". Cộng đồng da đen nghèo đã rất sung sướng được nhận điều trị y tế miễn phí và hàng trăm người đã đăng ký tham gia.

Năm 1947, khi tính năng điều trị hiệu quả bệnh giang mai của "thần dược" penicillin được phát hiện, các bác sỹ cố tình không cho những người tham gia được điều trị bằng thuốc này.

Mặc dù ban đầu chỉ dự kiến kéo dài trong sáu tháng, cuộc nghiên cứu thực tế đã kéo dài 40 năm và được giữ bí mật đến tận năm 1972, khi một cựu nhân viên của Cơ quan Dịch vụ Y tế Mỹ rò rỉ tin này cho giới truyền thông. Tổng thống Mỹ lúc đó là Bill Clinton đã thay mặt nhân dân Mỹ chính thức lên tiếng xin lỗi năm 1997: "Điều chính phủ Mỹ đã làm thật đáng xấu hổ, tôi thật sự xin lỗi."

Bác sỹ thí nghiệm trên những người không có đủ quyền

Trong vụ Guatemala, một đất nước nhỏ ở Trung Mỹ, các thí nghiệm tồi tệ bởi vì họ đã cố tình nhiễm bệnh giang mai cho những người khỏe mạnh nhằm mục đích nghiên cứu.

Những thí nghiệm tương tự thời điểm đó thậm chí không che giấu báo giới, chỉ tập trung vào khả năng tìm được phương thuốc chữa bệnh mới.

Trên thực tế, các nhà nghiên cứu trước đây cho rằng thí nghiệm trên những người không có đủ quyền trong xã hội là chấp nhận được - những người tù, bệnh nhân thần kinh, và người nghèo.

Trong một nghiên cứu của chính phủ, các bác sỹ tiêm thuốc chống bệnh cúm thử nghiệm cho các bệnh nhân ở bệnh viện thần kinh Michigan sau đó cho họ nhiễm virus cúm. Nghiên cứu được đồng  thực hiện bởi TS. Jonas Salk, người phát minh ra vaccine chống bại liệt 10 năm sau đó.

Trong một nghiên cứu gây tranh cãi khác thực hiện tại Trường Bang Willowbrook, Mỹ, cho trẻ em thiểu năng, trẻ em bị cho nhiễm bệnh viêm gan một cách cố ý để nghiên cứu hệ thống miễn dịch.

Hội đồng đạo đức y sinh Obama sẽ đặt ra những luật mới chonghiên cứu y khoa

Mãi đến những năm 70 khi những vụ thử nghiệm cấp cao bị tiết lộ, các cơ quan truyền thông và cộng đồng mới lên tiếng kịch liệt phản đối. Chính phủ Mỹ phản ứng bằng cách cải cách và cấm toàn bộ các nghiên cứu bởi các công ty thuốc và các trụ sở bên ngoài của nhà tù liên bang. 

Tuy nhiên, thay vì chấm dứt hoàn toàn những thử nghiệm này, các nhà nghiên cứu hướng tới các quốc gia khác. Trong một nghiên cứu ở Uganda , những bác sỹ được Mỹ cấp vốn đã từ chối cung cấp thuốc cho các bà mẹ bị nhiễm HIV mặc dù điều đó sẽ giúp bảo vệ những đứa con sơ sinh của họ.

Không dễ có được thông tin từ các vụ thử nghiệm quốc tế, nhưng Tổng thống Obama yêu cầu Hội đồng đạo đức y sinh của ông xem xét vụ Guatemala để đưa ra những hướng dẫn cơ bản cho tất cả các nghiên cứu y khoa. Hội đồng sẽ báo cáo tổng thống vào tháng 9 tới và cố vấn phương pháp xử lý những vấn đề đạo đức trong quá khứ và tương lai của nghiên cứu y khoa.

Các nước đang phát triển cần xúc tiến luật về nghiên cứu y khoa 

Nghiên cứu y khoa đang có xu hướng diễn ra nhiều hơn ở những nước đang phát triển, bởi hệ thống luật ở các nước này còn lỏng lẻo.

Các công ty sản xuất thuốc không ngần ngại lách luật bởi ở những nước này, chi phí thực hiện giảm từ 50% đến 75%, theo TS. Amar Jesani người Ấn Độ. Cũng theo ông, hai phần ba số thử nghiệm y khoa sẽ diễn ra ở Ấn Độ trong mười năm tới.

Tại Việt Nam , năm 2003, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 2488/2003/QĐ-BYT về việc thành lập Hội đồng Đạo đức trong nghiên cứu y sinh học. Hội đồng này tập hợp các thành viên là những chuyên gia, thầy thuốc, nhà quản lý giỏi và thành viên của các vụ liên quan nhằm cố vấn cho Bộ Y tế về những vấn đề liên quan đến đạo đức trong hoạt động và nghiên cứu y sinh học.