Đưa KH-CN về quận, huyện: Vướng mắc từ nguồn nhân lực

Cần nhưng chưa đủ

Theo Giám đốc Sở KHCN TP.HCM, TS Phan Minh Tân, việc triển khai Chỉ thị 30 (do UBND TP.HCM triển khai) vô cùng cần thiết. Chỉ thị có mục đích từng bước hình thành hệ thống quản lý nhà nước về KHCN từ thành phố tới cấp quận, huyện, xác định nhiệm vụ cho UBND các quận huyện trong vai trò đầu mối quản lý nhà nước về các mặt ở địa phương, trong đó có quản lý KHCN.  

Lĩnh vực tiêu chuẩn - đo lường - chất lượng, thanh tra khoa học và công nghệ, sở hữu trí tuệ, an toàn bức xạ và chuyển giao công nghệ là 4 lĩnh vực thuộc nội dung phân cấp quản lý nhà nước về hoạt động KHCN ở các quận huyện, gắn với chức năng thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử phạt hành chính. Những lĩnh vực này theo đại biểu quận Tân Phú, không phải quận, huyện nào cũng cần triển khai do tính chất từng quận huyện khác nhau.

Đại biểu này cũng cho rằng, việc triển khai Chỉ thị 30 là rất cần thiết (dù khi được mời họp ông không biết nội dung Chỉ thị 30 là gì, chỉ biết trong buổi họp do sở triển khai). Trước vấn đề hoàn toàn mới mà Chỉ thị 30 nêu, từ việc nắm vấn đề đến triển khai sẽ rất khó khăn vì UBND các quận chưa có sự chuẩn bị đầy đủ, vì thế chắc chắn sẽ khó khả thi.

Đại biểu quận 5 đồng tình với việc triển khai Chỉ thị 30 vì nội dung tổ chức triển khai ứng dụng các thành tựu KHCN vào sản xuất và nâng cao đời sống nhân dân trên địa bàn quận huyện rất thiết thực. Việc phối hợp tổ chức các khoá tập huấn, bồi dưỡng cho các doanh nghiệp, hiệp hội, cơ quan nhà nước trên địa bàn quận huyện theo nội dung, chương trình triển khai của Sở KH-CN cũng cần thiết. Vì thực chất, khi sở và các quận huyện chưa có sự phối hợp, nhiều thông tin thiết thực, hỗ trợ không đến được tới cơ sở, ví dụ những thông tin hỗ trợ doanh nghiệp, thông tin hỗ trợ về vấn đề tiết kiệm năng lượng, hỗ trợ cung cấp trang thiết bị KH-CN…

Đại biểu quận Tân Phú khẳng định: Đúng là KH-CN muốn đi vào thực tiễn cần có sự phối hợp nhuần nhuyễn từ trên xuống dưới nhưng sẽ khó thực hiện nếu không có sự chuẩn bị đầy đủ về nhân lực. Bên cạnh đó, có nội dung chỉ thị nhưng chưa thấy nói về thời gian và lộ trình cụ thể sẽ thực hiện như thế nào.

Giải bài toán về nguồn nhân lực

TS Phan Minh Tân cho biết, dư luận vẫn cho rằng nghiên cứu KHCN xong bỏ tủ cất chứ không triển khai xuống được cơ sở; chúng tôi ghi nhận có phần đúng nhưng cũng cần nhìn nhận so với nhiều sở ban ngành khác thì trong khâu tổ chức Sở KH-CN TP.HCM gặp nhiều khó khăn ảnh hưởng tới vấn đề này. So với Sở Y tế, Sở Giáo dục đều triển khai được phòng giáo dục, phòng y tế xuống tới quận huyện thì Sở KH-CN TP.HCM không có, chỉ dừng lại ở cấp sở của TP.

Vì thế, triển khai những vấn đề liên quan xuống quận huyện sẽ gặp nhiều khó khăn.

Ông Tân đặt vấn đề, nên chăng trong thành phần lãnh đạo các quận huyện nên có một vị được phân công nhiệm vụ phụ trách quản lí KH-CN trên địa bàn, trong các phòng chuyên trách cần có thêm nhân lực phụ trách KHCN.

Theo ông Tân, tất nhiên không phải là phình bộ máy ra nhưng ít nhất cần có sự phân cấp quản lý KH-CN về các quận huyện, cần có cán bộ chuyên trách KH-CN thêm ở nhiều cơ sở. Đây là vấn đề chuyên môn. Ở một số tỉnh thành trong nước đã thực hiện được, TP.HCM đông dân hơn, rộng hơn lại chưa có.

Vấn đề cấp thiết là thiếu nguồn nhân lực có chuyên môn KH-CN đề triển khai. Phát triển nguồn nhân lực này gặp khó khăn ở chỗ, phía trên không thể “thò tay quá sâu” vào mà phía dưới thì chưa có sự chủ động.

Đại biểu huyện Củ Chi đưa ra một khía cạnh khác trong vấn đề thiếu hụt nhân lực chuyên môn KH-CN: nếu thành lập phòng KH-CN ở quận huyện như sở có ý định là việc rất khó vì sẽ cần hình thành bộ máy tổ chức mà vấn đề thiếu hụt lại là con người có chuyên môn kỹ thuật cao ở các phòng, ban quận huyện.

Với nhiều khó khăn, đặc biệt khó khăn về nhân lực, Giám đốc Sở KH-CN TP.HCM Sở Phan Minh Tân cho biết sẽ kéo dài 1 năm thử nghiệm các mô hình thử nghiệm Chỉ thị 30 này. Những nội dung mà chỉ thị triển khai sẽ linh hoạt có thể không hoàn toàn giống nhau giữa 24 quận huyện vì tính chất KH-CN, đặc điểm ngành nghề, phát triển từng nơi khác nhau.