Để người cao tuổi uống thuốc an toàn

Tai biến do thuốc xảy ở người 60 - 70 tuổi thường cao gấp đôi so với những người ở độ tuổi 30 - 40, không chỉ là do những thay đổi về chức năng tại các cơ quan làm thay đổi được động học hay dược lực học của thuốc mà còn do cách dùng thuốc.

Đa phần người cao tuổi có mang một bệnh mãn tính như cao huyết áp, đái tháo đường, giãn tĩnh mạch, phì đại tiền liệt tuyến… phải uống thuốc thường xuyên. Khi bất ngờ bị một bệnh cấp tính nào đó, cần thông báo cho bác sĩ khám bệnh hoặc người bán thuốc biết bệnh trạng của mình hoặc loại thuốc mình đang uống để tránh tình trạng tương tác giữa các thuốc với nhau, có thể ảnh hưởng đến sức khỏe; và tránh chống chỉ định của thuốc với một số trường hợp bệnh lý mà người cao tuổi đang mắc. Ví dụ: người bị phì đại tiền liệt tuyến không nên dùng các loại thuốc kháng histamin H1, do thuốc làm tăng tình trạng bí tiểu, những người bị cao nhãn áp cũng không nên dùng loại thuốc này.

Cùng một loại hoạt chất có thể có nhiều tên biệt dược khác nhau, như vậy, những thuốc đó sẽ cũng có cùng một tác dụng điều trị nhau. Chẳng hạn nifedipin có thể mang các tên Adalat, Nifehexal…Nếu vì một lí do nào đó không tìm được cho các cụ loại thuốc vẫn thường dùng, người cung cấp hoặc người nhà cần giải thích tường tận để các cụ hiểu và vui vẻ dùng thuốc, bởi có nhiều cụ cho rằng đổi thuốc nên không bớt bệnh, sinh ra tâm lý mệt mỏi, mất tin tưởng vào thuốc.

Tuổi càng cao càng dễ quên uống thuốc và có khi uống rồi lại uống thêm lần nữa, làm nồng độ thuốc không ổn định, ảnh hưởng đến kết quả điều trị đã đành mà còn gây ra những tai biến do quá liều hoặc do nồng độ thuốc trong mắt giảm xuống. Có thể gắn việc uống thuốc với một công việc thường xuyên trong ngày để khỏi quên, như uống thuốc trước khi đi tập thể dục… tiện nhất là chia thuốc thành từng liều trong một ngày hoặc trong vài ngày, chỉ cần nhìn vào số liều thuốc còn lại là biết mình có quên thuốc hay không. Đối với những cụ đã yếu, tốt nhất, người nhà nên đưa thuốc theo từng cữ, nhớ lấy viên thuốc ra khỏi vỉ, bởi đã có trường hợp các cụ uống luôn cả viên thuốc còn trong vỉ; với các thuốc dạng nước nên phân liều sẵn giúp các cụ.

Khi uống thuốc, trừ lúc bệnh nặng không thể ngồi dậy được, nên uống thuốc ở tư thế đứng hay ngồi thẳng và uống thuốc với nhiều nước, để đảm bảo viên thuốc xuống đến được dạ dày, không còn vương dính lại tại thực quản. Không nên nuốt trộng cả một vốc thuốc và uống thuốc xong là nằm ngay. Một số người khi thấy viên con nhộng trơn láng thường chủ quan cho rằng nó sẽ dễ trôi, nhưng thật ra, đây là loại viên rất dễ dính khi gặp ẩm, nên nếu nuốt thuốc với ít nước hay không dùng nước, viên thuốc có thể dính tại thực quản và rã ra, giải phóng hoạt chất, dẫn đến kích ứng hoặc gây loét niêm mạc tại đó. Các thuốc gây kích ứng niêm mạc gồm có: kháng sinh tetracyclin, muối kali, chế phẩm sắt, aspirin, kháng viêm không steroid…

Có một điểm cần tránh là các cụ hay dùng thuốc theo sự mách bảo, thấy người bạn có bệnh giống mình uống loại thuốc nào là tự ý mua thuốc đó về dùng. Đây là một việc làm không nên, do đặc điểm và tình trạng bệnh mỗi người mỗi khác, nên chỉ có bác sĩ, sau khi thăm khám mới quyết định dùng loại thuốc nào là tốt nhất với người bệnh. Ngay cả với loại cây thuốc cũng vậy, do có ý nghĩ dược liệu thì không có độc, dùng sao cũng được theo kiểu “không bổ bề ngang thì bổ dể dọc”. Thật ra, một số cây thuốc cũng có chứa chất độc, thậm chí rất độc, không thể dùng tùy tiện, nhất là dùng dài ngày.