Để chăn nuôi heo nái có hiệu quả

I.QUẢN LÝ HEO Ở GIAI ĐOẠN HẬU BỊ & PHỐI GIỐNG

1.Khâu chọn heo cái hậu bị:Việc chọn heo cái hậu bị để chuẩn bị làm nái sinh sản rất quan trọng, đây là khâu đầu tiên quyết định sự thành công trong việc nuôi heo nái. Do đó phải chọn lọc heo hậu bị theo các tiêu chuẩn cơ bản sau: biết được lý lịch bố mẹ của nó; con của những con heo nái đẻ sai (trên 8 con/lứa), nuôi con giỏi (cai sữa cùng bầy từ 7 con trở lên); con của nái đẻ từ lứa 2 đến lứa 6; trọng lượng cai sữa (28-30 ngày) đạt 6-7kg, hoặc con trội nhất trong bầy; ngoại hình đúng tiêu chuẩn giống; vú đều và số vú > 12; không có tiền sử bệnh nguy hiểm.

2.Tuổi động dục lần đầu tiên: Đối với giống heo có máu ngoại sẽ lên giống lần đầu từ hơn 6 tháng tuổi và chỉ nên phối ở lần lên giống thứ 2 trở đi. Những heo hơn 12 tháng tuổi mà không có biểu hiện lên giống thì không nên để sinh sản.

3. Phát hiện động dục và phối giống:Động dục là thời gian heo cái ưng thuận cho con đực giao phối, nó có những biểu hiện như âm hộ sưng bóng ở giai đoạn đầu, có thể cắn phá chuồng, ủi hất những vật dụng xung quanh, về sau là giai đoạn yên tĩnh, âm hộ bắt đầu teo lại và chảy ra nước nhờn, đa số heo cái động dục ở giai đoạn này sẽ đứng ì ra và dựng tai lên nhất là khi người chăn nuôi có động tác ấn lên lưng nó. Đây là thời gian phối giống thích hợp.

Yếu tố quan trọng để đạt được tỉ lệ thụ thai cao và số con sinh ra nhiều là việc tinh trùng có mặt ở đường sinh dục của con cái đúng thời điểm, điều đó có nghĩa là thời điểm phối giống sẽ ảnh hưởng đến số con sinh ra được tối đa. Điều này hoàn toàn phụ thuộc vào kinh nghiệm của dẫn tinh viên (nếu là gieo tinh nhân tạo), dựa trên khuyến cáo: phát hiện lên giống 2 lần trong ngày và thời điểm phối giống là: 0 - 12 - 24 giờ (đối với cái hậu bị); 0 - 24 – 36 giờ (đối với cái rạ). Trong đó: 0 là thời điểm heo cái bắt đầu đứng yên cho phối.

II.KỸ THUẬT NUÔI DƯỠNG & CHĂM SÓC HEO NÁI

1.Giai đoạn sau phối giống: Giai đoạn kiểm tra:từ ngày thứ 1 – 28 sau phối

Chỉ cung cấp thức ăn với lượng vừa đủ (nếu là thức ăn hỗn hợp chỉ cho ăn khoảng 1.8– 2kg/con/ngày). Luôn giữ cho chuồng nuôi thoáng mát, yên tĩnh, tránh di chuyển và các yếu tố gây stress, vì giai đoạn này thai chưa bám chặt vào tử cung nên có một yếu tố bất lợi nào trong giai đoạn này heo đều dễ bị sẩy thai. Nếu không thụ thai thì sau phối 21-28 ngày heo sẽ lên giống lại.

- Giai đoạn chữa kỳ I:từ ngày 31 - 85 ngày sau phối. Đây là giai đoạn phát triển của bào thai và tăng trọng của nái. Vì vậy việc cho ăn phải tùy thuộc mỗi cá thể mà tăng giảm khác nhau (nái mập cho ăn 1.8kg, nái trung bình 2kg, nái ốm 2.2 - 2.5kg/ngày) không để heo quá mập hoặc quá ốm (cho ăn loại thức ăn dành cho nái mang thai). Giai đoạn này cần tiêm phòng đầy đủ các loại vaccin để nái có kháng thể truyền qua sữa đầu bảo hộ cho heo con (chỉ dùng các loại vaccin an toàn trong giai đọn mang thai)

- Giai đoạn chữa kỳ II:85 – 115 ngày. Giai đoạn này cần phải cho heo nái ăn nhiều để heo con có trọng lượng sơ sinh cao, đồng thời phải tính đến nguồn dự trữ cho nái để nuôi con (cho ăn loại thức ăn dành cho nái nuôi con). Tẩy nội ngoại ký sinh trùng vào ngày 100-105. Trước ngày đẻ dự kiến 3 ngày giảm lượng thức ăn xuống và ngày dự kiến đẻ không nên cho heo ăn để đề phòng viêm vú do căng sữa sau khi đẻ.

2. Giai đoạn đẻ:- Giai đoạn chuẩn bị: Thời gian mang thai trung bình của heo là 112 – 115 ngày. Cần tính được ngày đẻ dự kiến để chuẩn bị đỡ đẻ cho heo, các dụng cụ để chuẩn bị cho heo đẻ bao gồm: thuốc kháng sinh, thuốc khỏe, thuốc cầm máu, thuốc kích rặn oxytocin (chú ý không dùng loại thuốc này khi heo không có dấu hiệu rặn, chỉ dùng khi heo rặn yếu hoặc thời gian đẻ kéo dài vì để heo đẻ lâu heo mẹ dễ bị mất sức hoặc heo con sẽ bị ngộp),ổ úm, đèn úm, cồn, dụng cụ cắt răng cột rún…

- Giai đoạn đỡ đẻ: Phải túc trực ở bên heo khi thấy có các dấu hiệu chuyển dạ đẻ như vú căng và sữa bắn thành tia đã hơn 2 giờ, heo đã nằm xuống chứ không còn đứng lên nằm xuống liên tục, âm hộ ra cứt xu và dịch màu hồng…Điều cần chú ý trong giai đoạn này là chỉ can thiệp khi cần thiết, để cho heo được đẻ tự nhiên càng thoải mái càng tốt. Thường mỗi heo con được đẻ ra cách nhau khoảng 15-20 phút, mỗi ổ heo đẻ hoàn tất khoảng 2 giờ và ra nhau khoảng 2 giờ sau khi đẻ con cuối cùng (hoặc cũng có nái vừa đẻ vừa ra nhau). Điều cần thiết để can thiệp đối với heo con là chúng phải được lau khô và giữ ấm và bú sữa đầu càng sớm càng tốt. Kế đến phải cắt răng cột rún và phải sát trùng cuống rún cẩn thận. Giữ ấm ngay bởi vì sự thay đổi nhiệt độ đột ngột từ trong bụng mẹ và môi trường bên ngoài sẽ làm cho chúng bị lạnh, điều đó làm heo con giảm khả năng sống và dễ bị tiêu chảy; còn việc cho bú càng sớm là để chúng tiếp nhận một lượng kháng thể chỉ có trong sữa đầu để chống chọi với bệnh tật sau này.

3. Giai đoạn nuôi con:Ngày đẻ không cho heo nái ăn chỉ cung cấp đủ nước sạch, sau đó tăng dần lượng thức ăn lên với tiêu chuẩn là ăn tự do, heo nái ăn được càng nhiều càng tốt để sản xuất tối đa lượng sữa cho con bú. Thường cho nái ăn 3- 4 lần trong ngày với số lượng tăng dần để đạt được thức ăn tối đa vào ngày thứ 7. Có thể tính lượng thức ăn cần thiết mỗi ngày cho nái trong giai đoạn nuôi con trên nguyên tắc: cứ mỗi heo con cần cho heo mẹ ăn tối thiểu 0.5kg và cho ăn thêm 2-3 kg để duy trì cơ thể nái. Như vậy nếu heo nái nuôi 10 con thì mỗi ngày cần ăn khoảng 7-8 kg thức ăn hỗn hợp.

Điều cần chú ý là trong giai đoạn nuôi con phải giữ chuồng luôn khô ráo, ấm áp. Hạn chế tối đa việc tắm heo nái trong những ngày đầu sau khi đẻ, vào tuần thứ 2 nếu tắm heo nái thì nên nhốt riêng heo con để heo con không bị ướt. Đối với heo con, tốt nhất không nên tắm ít nhất trong 21 ngày đầu. Chích bổ sung sắt cho heo con trong tuần đầu. Tập ăn cho heo con vào ngày thứ 7 với loại thức ăn dễ tiêu hóa (có bán trên thị trường với dạng thức ăn viên dành cho heo con tập ăn).Thiến heo đực vào tuần thứ 2. Cai sữa vào khoảng 28-30 ngày tuổi, khi thời tiết ấm áp khô ráo và nên cai sữa lúc chiều tối.

III.GHI CHÉP:Các số liệu cần ghi chép cho một heo nái; Số hiệu heo nái; Số hiệu heo đực phối; Ngày phối giống; Ngày đẻ; Số lượng con sơ sinh: đẻ ra, còn sống; Trọng lượng sơ sinh toàn ổ; Ngày cai sữa; Số con cai sữa; Trọng lượng cai sữa toàn ổ. Việc ghi chép trong chăn nuôi heo nái đẻ là rất cần thiết, dù không cần phải ghi chép chi tiết và tỉ mỉ như một trại giống nhưng những số liệu tóm tắt liên quan đến sinh sản của heo nái có thể xem như là sơ yếu lý lịch của chúng, điều này rất tiện ích trong việc chọn giống về sau của heo, đồng thời có thể dựa vào đây mà đánh giá được thành tích sinh sản của chúng.