Dậy thì sớm - Lợi hay hại?

Dậy thì ở trẻ trai muộn hơn khoảng 13 - 15 tuổi. Dấu hiệu đầu tiên là tăng kích thước tinh hoàn, vài tháng sau bắt đầu phát triển lông mu, dương vật lớn dần, mọc lông nách, bàn tay bàn chân to lên, sau đó là sự nở to của cánh tay, chân, thân người và lồng ngực. Giọng nói trở nên trầm hơn, gia tăng khối cơ, có khả năng xuất tinh hay mộng tinh. Giai đoạn này kéo dài khoảng 3 - 4 năm là kết thúc và trẻ bắt đầu mọc râu, nổi mụn và bị hôi nách.

Khi nào gọi là dậy thì sớm?

Khi các dấu hiệu dậy thì xuất hiện sớm hơn độ tuổi bình thường, là khi trẻ gái dậy thì trước 8 tuổi hoặc trẻ trai trước 9,5 tuổi thì gọi là dậy thì sớm.

Dậy thì (puberty) khác biệt với vị thành niên (adolescence) ở chỗ vị thành niên là giai đoạn chuyển tiếp giữa dậy thì và người trưởng thành.

Nguyên nhân dậy thì sớm?

Hầu hết các trường hợp dậy thì sớm đều không rõ nguyên nhân. Tuy nhiên, trong một số trường hợp người ta thấy có bất thường ở tuyến yên tiết ra nội tiết tố làm tuyến vú và tinh hoàn phát triển hoặc có sự bất thường của tuyến vú hay tinh hoàn, não úng thủy với tật nứt đốt sống lộ tủy sống và màng tủy, suy giáp, u não, u buồng trứng... Một số nguyên nhân tiềm ẩn gây dậy thì sớm được quy cho béo phì, yếu tố xã hội và môi trường “độc hại”. Tình trạng phim ảnh, sách báo, Internet tràn ngập hình ảnh “tươi mát” liên quan giới tính tiếp cận với trẻ sớm hơn trước đây rất nhiều. Điều này đã tác động lên não bộ của trẻ, kích thích tìm hiểu... dẫn đến sự phát triển cả thể chất (thông qua hoạt động các hormon) lẫn tinh thần.

Dậy thì sớm lợi hay hại?

Hầu hết các trường hợp dậy thì sớm vẫn là bình thường. Những nghiên cứu gần đây cho biết số lượng trẻ gái dậy thì sớm ngày càng tăng cao.

Trẻ trai lẫn trẻ gái sẽ có một thời gian khó khăn khi trải qua những thay đổi lúc dậy thì đến sớm. Trẻ có sự khác biệt với các bạn đồng lứa ở hình dáng người lớn, sẽ gây ra nhiều áp lực cho trẻ. Trẻ chưa sẵn sàng với những thay đổi của cơ thể nên dễ bị mặc cảm với vẻ bề ngoài của mình, bối rối với những điều xảy ra trong cơ thể mình và có thể nảy sinh những xúc cảm bất thường. Trẻ gái trưởng thành sớm sẽ gặp nhiều vấn đề về hành vi cư xử, dễ sinh hoạt tình dục sớm, thậm chí lấy chồng sớm hơn, dễ bị quấy rối và tự tử.

Điều đáng lưu ý là trẻ dậy thì sớm sẽ nhanh chóng bị cốt hóa các đầu xương dài dẫn đến việc ngưng tăng trưởng chiều cao, làm cho trẻ bị thấp lùn hơn khả năng di truyền cho phép. Đối với trẻ béo phì, trẻ có thể cao hơn chúng bạn nhưng thường bị dậy thì sớm và ngưng phát triển chiều cao sớm hơn.

Làm gì để hỗ trợ cho trẻ dậy thì sớm?

Cha mẹ, người thân của trẻ cần có sự hiểu biết và kỹ năng tốt để giúp trẻ vượt qua giai đoạn này, hoặc có thể tư vấn với các chuyên gia sức khỏe, tâm lý.

Nhiều bậc cha mẹ rất phân vân liệu có nên làm chậm lại quá trình dậy thì sớm của con không và phải làm gì? Thực tế cho thấy, khó can thiệp được vào quá trình này, trừ những trường hợp có bệnh lý thực thể. Điều quan trọng là luôn ở bên cạnh trẻ để sẵn sàng hỗ trợ khi cần thiết.

Hãy nói cho trẻ biết rằng ai cũng phải trải qua những thay đổi này, nhưng có người sớm hơn, có người muộn hơn. Thông báo với trẻ về sự phát triển của cơ thể sẽ xảy ra như thế nào đồng thời giải thích những điều trẻ đang lo lắng, quan tâm. Khuyến khích trẻ tham gia thể dục thể thao đều đặn, các hoạt động xã hội cũng là những biện pháp giúp trẻ nhanh chóng vượt qua khó khăn về mặt tâm lý trong giai đoạn này.

Nguồn: Khoa học phổ thông4/10/2006