Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 19/05/2025 13:46 (GMT+7)

Đầu tư không “cào bằng”, tạo sức bật cho khoa học công nghệ

Nhiều Đại biểu Quốc hội cho rằng, không thể để tình trạng doanh nghiệp nào cũng tự nhận là "doanh nghiệp khoa học công nghệ" để được hưởng ưu đãi.

Trao đổi bên hành lang Quốc hội về Dự thảo Luật Khoa học, công nghệ và Đổi mới sáng tạo, nhiều đại biểu đã chỉ ra những điểm cần hoàn thiện, đặc biệt là về cơ chế tài chính, chính sách ưu đãi và hoạt động của các quỹ hỗ trợ. Trong đó, nhấn mạnh về chính sách tránh "cào bằng", tập trung nguồn lực cho các doanh nghiệp KHCN thực sự có tiềm năng, đồng thời siết chặt quản lý để không còn tình trạng "mạo danh" hưởng lợi.

"Tránh tình trạng mạo "doanh nghiệp khoa học công nghệ"để hưởngưu đãi

Đại biểu Quốc hội Trịnh Xuân An cho rằng, trong dự thảo Luật Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo, có một điểm rất quan trọng cần làm rõ hơn, đó là cơ chế tài chính, chính sách ưu đãi thông qua các quỹ hỗ trợ cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

tm-img-alt

Đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) trao đổi với PV bên hành lang Quốc hội. Ảnh: Mai Loan.

“Hiện nay, chúng ta chủ trương khuyến khích mạnh mẽ phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhưng không nên thực hiện các chính sách theo kiểu "cào bằng". Theo tôi, cần phân loại rõ ràng doanh nghiệp nào có hàm lượng khoa học công nghệ cao, doanh nghiệp nào có tỷ trọng đầu tư vào nghiên cứu, phát triển lớn, có đóng góp doanh thu đáng kể từ kết quả nghiên cứu thì mới thực sự xứng đáng được hưởng các chính sách ưu đãi đặc thù”, đại biểu Trinh Xuân An cho hay.

Điều đó, theo đại biểu Trịnh Xuân An là để tránh tình trạng doanh nghiệp nào cũng tự nhận là "doanh nghiệp khoa học công nghệ" để được hưởng ưu đãi. Nếu không có sự phân định cụ thể, chúng ta sẽ rất dễ rơi vào tình trạng dàn trải nguồn lực, không tạo được sức bật thực sự cho nền khoa học và công nghệ quốc gia.

Chỉ cần xác định rõ khoảng 10 - 15 doanh nghiệp trọng điểm về khoa học công nghệ, những đơn vị đi đầu, làm thực chất, có đóng góp rõ ràng. Đây là những doanh nghiệp xứng đáng được hưởng các cơ chế ưu đãi nổi trội về tài chính, vốn, thuế… để họ có thể tiếp tục đầu tư sâu, phát triển mạnh mẽ hơn. Khi tạo điều kiện cho nhóm doanh nghiệp trọng điểm phát triển đột phá, chúng ta mới có thể tạo ra sức lan tỏa, dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Về phần quy định về đổi mới sáng tạo (Chương 4), đại biểu Trịnh Xuân An cho hay, Dự thảo Luật đã đề cập đến mục tiêu, chu trình và phương pháp, tuy nhiên, vẫn chưa thể hiện rõ ràng nội hàm đổi mới sáng tạo trong từng cấp độ. Bản thân khoa học công nghệ đã bao hàm đổi mới sáng tạo, nhưng luật cần cụ thể hóa rõ hơn để tránh tình trạng chung chung, mơ hồ.

“Chẳng hạn, "đổi mới sáng tạo trong nền kinh tế" còn mập mờ, chưa phân định rõ giữa các cấp độ: quốc gia, vùng, địa phương và doanh nghiệp. Trong khi đó, đổi mới sáng tạo ở doanh nghiệp là yêu cầu nội tại, họ buộc phải tự triển khai. Nếu luật không làm rõ được phần này thì sẽ thiếu dấu ấn và khó triển khai vào thực tiễn”, đại biểu Trịnh Xuân An cho hay.

Đối với chuyển đổi số, đại biểu cho rằng cần xác định đây không chỉ là một nhiệm vụ đơn lẻ, mà phải được lồng ghép xuyên suốt trong toàn bộ chu trình khoa học và công nghệ. Điều này cũng cần được quy định cụ thể hơn trong luật.

Lồng ghép cơ chế hỗ trợ vào các quỹ khoa học công nghệ hiện hành

Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) đánh giá, Dự thảo Luật Khoa học Công nghệ (KHCN) và Đổi mới sáng tạo đã có quy định về Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và Quỹ đầu tư mạo hiểm của địa phương. Theo ông, đầu tư mạo hiểm, hay còn gọi là đầu tư có rủi ro, đòi hỏi sự thận trọng và việc lựa chọn nhân lực có chuyên môn cao để quyết định việc đầu tư.

tm-img-alt

Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM) trao đổi bên hành lang Quốc hội. Ảnh: Mai Loan.

Đại biểu lo ngại, nếu thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và Quỹ đầu tư mạo hiểm của địa phương rồi giao cho những cơ sở, bộ phận không chuyên trách, thì rủi ro thất bại sẽ là rất lớn. Do đó, thay vì thành lập các quỹ nhà nước này, nên tạo cơ chế để các quỹ đầu tư mạo hiểm tư nhân hiện có hoạt động hiệu quả hơn.

Thực tế, hiện có gần chục quỹ đầu tư mạo hiểm lớn đang hiện diện trên thị trường tài chính Việt Nam, sở hữu đầy đủ kinh nghiệm và thực lực. Khi đầu tư vào các doanh nghiệp trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, các quỹ này không chỉ sẵn sàng chia sẻ về vốn mà còn cả kinh nghiệm quản lý, đồng thời hỗ trợ kênh phân phối cho các dự án thử nghiệm để đạt được thành công cao hơn.

“Vì vậy, tôi cho rằng nên cân nhắc việc lồng ghép cơ chế hỗ trợ này vào dự thảo Luật, cụ thể là liên quan đến Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia và các Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của các bộ, ngành, địa phương”, đại biểu Trần Hoàng Ngân kiến nghị.

nguyen-thi-suu-5437.jpg
Đại biểu Nguyễn Thị Sửu (đoàn Thừa Thiên Huế). Ảnh: Mai Loan.

Chung góc nhìn về việc làm sao để các quỹ hỗ trợ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phát huy tối đa hiệu quả, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (đoàn Thừa Thiên Huế) cho rằng, cần một hệ thống pháp lý đồng bộ và cơ chế kết nối giữa các loại quỹ.

“Trong dự thảo có đề cập đến các loại quỹ như quỹ cấp quốc gia, quỹ cấp bộ ngành, địa phương, và quỹ doanh nghiệp. Việc luật hóa các quỹ này vào cùng một văn bản là cần thiết để đảm bảo sự thống nhất, vì dù khác cấp độ nhưng các quỹ đều thuộc cùng lĩnh vực chuyên môn”, bà Sửu cho hay.

Điều quan trọng, theo đại biểu, là phải có cơ chế kết nối giữa các quỹ từ quốc gia đến địa phương, bộ ngành doanh nghiệp để tạo thành một hệ thống hỗ trợ thống nhất, hiệu quả. Hiện nay, sự vận hành của các quỹ này còn khá đơn lẻ và thiếu liên kết. Dự luật cần quy định rõ hơn về cơ chế phối hợp giữa các cấp, đồng thời làm rõ vai trò, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong quản lý và vận hành các quỹ.

Đặc biệt, quỹ đầu tư mạo hiểm là một trong những yếu tố then chốt cần được quan tâm nhiều hơn nữa. Quỹ này nếu được thiết kế và vận hành đúng cách, sẽ tạo ra sức bật mạnh mẽ cho các ý tưởng khởi nghiệp, giúp chuyển hóa tri thức, sáng kiến thành các sản phẩm, dịch vụ cụ thể, có giá trị kinh tế và xã hội.

“Theo tôi, vấn đề các quỹ, đặc biệt là cơ chế quản lý, vận hành và đánh giá hiệu quả, cần được nghiên cứu kỹ lưỡng. Chúng ta không thể tiếp tục để tình trạng hình thành quỹ mà không phát huy được hiệu quả, dẫn đến trì trệ hoặc lãng phí nguồn lực. Việc luật hóa lần này chính là cơ hội để khắc phục những hạn chế trước đây và tạo nền tảng pháp lý cho đổi mới sáng tạo phát triển thực chất”, đại biểu cho hay.

Xem Thêm

Góp ý Luật luật An toàn, vệ sinh lao động: Lấy bảo vệ con người và quản trị rủi ro làm trung tâm
Ngày 30/10/2026, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp Hội Khoa học Kỹ thuật An toàn Vệ sinh Lao động Việt Nam (VOSHA) tổ chức Hội thảo "Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động". Hội thảo do PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch VUSTA và GS.TS Lê Vân Trình, Chủ tịch VOSHA đồng chủ trì.
Tạo động lực tăng trưởng xanh từ khoa học, công nghệ
Chính phủ Việt Nam nhiều lần khẳng định quan điểm "không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế". Trong bối cảnh đó, việc giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa yêu cầu tăng trưởng nhanh và bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu thông qua các giải pháp khoa học, công nghệ đang trở thành yêu cầu cấp thiết hiện nay.
Đề xuất giải pháp tăng cường vai trò kết nối của VUSTA với các Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện
Ngày 23/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức hội thảo đề xuất các giải pháp đổi mới cơ chế phối hợp, phát huy tối đa tiềm năng của mạng lưới 92 Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện; khẳng định quyết tâm nâng tầm vai trò cầu nối của VUSTA, biến trí tuệ đội ngũ trí thức KH&CN thành những luận cứ khoa học tin cậy phục vụ các quyết sách của Đảng, Nhà nước và MTTQ.
Phát huy vai trò cầu nối của Liên hiệp Hội Việt Nam trong hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội
Tăng cường kết nối giữa các hội thành viên, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ với các cơ quan Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn, phản biện, góp phần hoàn thiện chính sách và thúc đẩy phát triển đất nước.
VUSTA góp ý dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi)
Chiều 19/10, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp với Tổng hội Y học Việt Nam tổ chức Hội thảo góp ý dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) nhằm đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách, bảo vệ quyền lợi của người hiến, bảo đảm công bằng trong điều phối tạng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của y học ghép tạng Việt Nam.
Sửa đổi Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập: Giảm thủ tục hành chính, siết tiêu chuẩn chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp
Ngày 15/10, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã tổ chức Hội thảo “Góp ý Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập”. Hội thảo đã thu hút đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện giới hành nghề tham gia đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, thiết thực nhằm góp phần hoàn thiện khung khổ pháp lý về kế toán, kiểm toán.
Thúc đẩy thương mại hóa tài sản trí tuệ trong thời đại số
Tại Hội thảo Góp ý Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ do VUSTA tổ chức, các nhà khoa học, chuyên gia pháp lý đã tập trung thảo luận những điểm mới của dự thảo luật, tham góp nhiều ý kiến góp phần tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục hành chính, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên, thúc đẩy thương mại hóa tài sản trí tuệ trong thời đại số.
VUSTA góp ý hoàn thiện thể chế bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên, môi trường biển và hải đảo
Ngày 14/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã tổ chức Hội thảo góp ý 2 Dự án Luật: Dự án Luật Tài nguyên, Môi trường biển và hải đảo và Dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Đây là 2 trong số 45 dự án luật, nghị quyết sẽ được Quốc hội khóa XVI xem xét tại kỳ họp thứ 2 tới đây (dự kiến 17/10-21/11).

Tin mới

Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.
Đảng ủy Liên hiệp Hội Việt Nam kiện toàn nhân sự và triển khai chuyển đổi số trong công tác Đảng
Ngày 10/11, Đảng ủy Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) tổ chức hội nghị nhằm triển khai các nội dung về công bố Quyết định công tác cán bộ; triển khai quy trình giới thiệu nhân sự kiện toàn Ban Chấp hành, Phó Bí thư và Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy nhiệm kỳ 2025-2030; triển khai công tác xây dựng Đảng, số hóa hồ sơ và làm sạch dữ liệu tổ chức đảng, đảng viên.
Đắk Lắk: Khơi thông trí tuệ, phát huy vai trò tư vấn và phản biện
Sau Đại hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2026–2031, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ tỉnh Đắk Lắk tiếp tục được tập hợp, phát huy năng lực chuyên môn, tham gia tư vấn, phản biện và giám định xã hội. Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh từng bước cụ thể hóa chương trình công tác, hướng hoạt động chuyên môn vào những vấn đề thiết thực của địa phương.
Thanh Hoá: Phát huy nguồn lực trí tuệ của đội ngũ trí thức
Ngày 06/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thanh Hóa (Liên hiệp hội) phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Trường Đại học Hồng Đức và Viện Nông nghiệp Thanh Hóa tổ chức Diễn đàn khoa học với chủ đề “Giải pháp nâng cao hiệu quả tập hợp và phát huy trí tuệ của đội ngũ chuyên gia, trí thức, nhà khoa học trình độ cao thuộc các lĩnh vực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thanh Hóa”.
Bắc Ninh: Hội thảo chuyển đổi số - cơ hội, thách thức và nhu cầu nhân lực
Ngày 05/11, Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Bắc Ninh phối hợp với Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Chuyển đổi số và Trí tuệ nhân tạo (AI) trong Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng - Cơ hội, thách thức và nhu cầu nhân lực giai đoạn 2026–2030”.