Cùng nhắc lại câu “gái thương chồng…”

- “Câu tục ngữ phản ánh một cách chênh lệch, bất bình đẳng trong quan hệ yêu thương vợ chồng…”.

- “Câu tục ngữ phản ánh mức độ khác nhau trong tình yêu thương vợ chồng. người con gái luôn yêu thương chồng bằng tình yêu đậm đà, mặn mà, đầy đặn khác nào “đương đông buổi chợ”. Còn tình cảm người con trai chỉ đôi lúc mãnh liệt như cái “nắng quái chiều hôm’ vậy. Nắng quái chiều hôm ngắn ngủi nhưng sức nóng, sức cháy bỏng của ánh nắng xiên khoai này thật là ghê gớm”; (chúng tôi xin phép được gạch chân đoạn này – S.V.B).

- “Câu tục ngữ nói về tính chất biểu hiện tình thương vợ chồng…”

Và bài kết luận: Việc tìm hiểu ý nghĩa câu tục ngữ không đơn giản. Đáng tiếc là đến nay cách hiểu vẫn song song tồn tại và chưa có cơ sở nào để lựa chọn 1 cách hiểu duy nhất đúng”.

Trước khi đưa ra cách nhìn nhận và lí giải riêng, tác giả Triều Nguyên cũng có nêu: “Nhưng không có cơ sở nào để nói câu tục ngữ chỉ như vậy không thể khác” (1-3).

Xin nói ngay rằng, chúng tôi rất tâm đắc với cách lí giải trong mục 2.2 (bài đã dẫn) của tác giả Triều Nguyên. Như vậy có thể nói, kể đến tác giả Triều Nguyên thì ít nhất câu tục ngữ cũng được giải thích theo 4 góc nhìn khác nhau. Tuy nhiên trong phần kết luận ở mục 3. (bđd) tác giả Triều Nguyên phải viết “Đây là câu tục ngữ khó suy nghĩ trong kho tục ngữ dân tộc”… Vậy nên chúng tôi cũng mạo muội mà thêm một lần nữa mượn lời của tác giả Triều Nguyên: “Nhưng không có cơ sở nào…” ở (1-3) để đưa ra cách nhìn nhận câu tục ngữ dưới một góc độ khác.

2. Xin cùng nhắc lại câu tục ngữ “ Gái thương chồng đương đồng buổi chợ, Trai thương vợ nắng quái chiều hôm”(*). Với giả định rằng, nội dung (lượng thông tin) cần được lí giải nằm ngay trong các chữ, các dòng này. Hẳn bạn đọc đồng tình khi chúng tôi đưa ra ý định, trước tiên cần phải lí giải tường tận về cấp 2 danh từ/ tính từ có độ đậm đặc thông tin lớn nhất: buổi chợ/đương đông và nắng/quái (chiều hôm).

2.1 Buổi chợ/ đương đông:câu tục ngữ này có từ thời xa xưa nên phải hiểu từ chợvới nghĩa là chợ phiênở các vùng nông thôn trước kia chứ không giống cách nhìn nhận chợvới những hình ảnh những đình, những ốt hoặc các siêu thị ngày nay. Chợ phiên ở nông thôn ngày nay thường họp theo tuần nhưng thời xưa, lịch tây (dương lịch) hầu như được dùng nên chợ phiên thường họp cách quãng năm ngày, mười ngày, nửa tháng hoặc một tháng… Bởi thế, lượng người đi chợ thường rất đông. Không gian của chợ phiên là không gian tấp nập, đông vui, náo nhiệt, nổi bật nhất là giai đoạn đương đông.Có thể liệt kê một vài yếu tố tạo nên chợ phiên.

CHỢ   1. Người mua

           2. Người bán

           3. Lượng hàng hoá lưu thông

           4. Mật độ người bán và hàng hoá

           5. Cường độ âm thanh (tiếng ồn)

           v.v…

Nếu vẽ đồ thị biểu diễn 5 thành phần tạo nên chợ như trên đây ứng với một trục thời gian thì khi tổng hợp lại sẽ tạo nên đồ thị tương ứng của chợ(Đồ thị A).

2.2 Nắng/ quái: Trong “Từ điển tiếng Việt” của Nxb KHXH do Hoàng Phê chủ biên, Hà Nội 1998, ở trang 687, cột 2, từ dòng 19 có định nghĩa: “ nắng quái.d. Nắng yếu lúc chiều tà khi mặt trời đã hạ xuống dưới đường chân trời. Nắng quái chiều hôm”. Ở một số nơi, trong câu tục ngữ (*), từ nắng quáiđược thay bằng nắng xế, cũng có thể bởi do cách suy nghĩ tương ứng với định nghĩa đã nêu (nắng quái- nắng xế), cũng có thể do từ xếở dòng dưới có vẻ hợp vần với từ chợ ở dòng trên. Cũng không cần thiết phải đi quá sâu vào xuất ẫứ của câu tục ngữ, bởi ở địa phương chúng tôi (tỉnh Nghệ An), người dân có cách hiểu nôm na rằng: Nắng quái là ánh nắng vào cuối buổichiều, rọi xiên chéo, đến thời điểm gay gắt và nóng nhất, thì đột ngột dịu xuống. Cách hiểu này cũng có phần giống cách đã nêu ở dòng có gạch chân ở phần trước.

Theo cách hiểu như vậy thì đồ thị biểu diễn sức nóng và sự gay gắt của nắng quáicó thể được vẽ như sau (đồ thị B):

Nhìn riêng lẻ thì đồ thị A giống hình một quả đồi thoai thoải, còn đồ thị B giống một mạch đứt gãy địa chất tạo ra hai sườn núi có độ dốc khác nhau.

Nếu ghép đồ thị A với đồ thị B thì sẽ được đồ thị tổng hợp:

Ví thử, nạp đồ thị C vào máy vi tính để so sánh, đối chiếu với…. tất cả các loại đồ thị trên thế giới… thì máy vi tính sẽ đưa ra câu trả lởi rằng: đồ thị này có dạng giống hệt với đồ thị thể hiện… biên độ cảm giác yêu thương của vợ chồng trong sinh hoạt phòng the(?!) từng có mặt trong một cuốn sách nghiên cứu về quan hệ tình dục nam nữ, vợ chồng (đường chợứng với vợ, đường nắng quáiứng với chồng).

(Đến đây có lẽ không cần phải nói nhiều thêm bởi mọi cặp vợ chồng đều có thể tự chiêm nghiệm qua thực tế).

2.3 Nếu chấp nhận “câu trả lời của máy tính” thì chữ thươngtrong gái thương chồngvà trai thương vợsẽ được hiểu đồng nghĩa với chữ thương trong đoạn sau:

Lấy chồng từ tuổi muời lăm

Chồng chê tôi bé, chẳng nằm cùng tôi

Đến khi muời tám đôi muơi

Tôi nằm dưới đất chồng lôi lên giường

Một rằng thương, hai rằng thương…

Có bốn chân giường gãy một còn ba!

2.4 Ngày nay, trong việc tư vấn sức khoẻ sinh sản nói chung, về sức khoẻ sinh sản vị thành niên hoặc kế hoạch hoá gia đình…, những điều liên quan đến sinh sản, sinh dục, sinh lí… đã được đưa vào đến tận chương trình học phổ thông. Vậy nhưng trong xã hội xưa, do nhận thức không đúng về quan hệ nam nữ, hoặc do truyền thống đạo đức nhưng mang nặng tính lễ giáo phong kiến…, người xưa rất ngại bày tỏ tường tận những điều liên quan đến phòng the, cảm xúc ân ái, yêu đương vợ chồng….

Cảm xúc ân ái của nam và nữ, của vợ với chồng rất ít khi trùng khớp với nhau. Các kết quả nghiên cứu đều cho biết, đa phần các cặp nam nữ, vợ chồng đều cảm nhận rằng, nhiều lúc chợ đương đông, thậm chí chợ đã gần tanmà nắng không thể quái;cũng có lúc chợ chưa đôngmà nắng đã quái, và v.v… Cái sự đôngvà quáinày tuy ít khi được nhắc tới, nhưng có thể làm tan vỡ hạnh phúc của bao nhiêu gia đình, nhất là các vợ chồng trẻ - nếu không có sự thông cảm và điều chỉnh.

Bằng những lời lẽ hết sức tinh tế, biểu hiện tư duy văn hóa thâm trầm và sâu sắc mang tính nhân văn cao, cha ông ta ngày xưa đã khéo léo nhắc nhở con cháu rằng: sự khác nhau trong cảm xúc ân ái giữa nam và nữ có tính khách quan (mang tính giai đoạn và tính thời điểm), mỗi bên nên có sự chấp nhận để tiến tới điều chỉnh hành vi nhằm đạt được sự hoà hợp trong phút giây ân ái vợ chồng, đây cũng là cơ sở quan trọng tạo nên sự bền vững hạnh phúc gia đình.

2.5 Như đã từng nêu, bài viết này đơn thuần chỉ là một cách nhìn nhận và lí giải câu tục ngữ đã nêu, xuất phát từ những điều tâm đắc khi được nắm bắt các góc độ tiếp cận của những tác giả khác…

Trong khi chờ đợi để biết thêm nhiều lí giải tiếp theo về cách thể hiện bí ẩn của câu tục ngữ này, mong độc giả đóng góp thành ý cho một câu tục ngữ khác, rất có thể cũng thuộc vào loại quáivà đông, nhưng ở cấp độ cao hơn nhiều cả về sự tinh tế lẫn góc độ văn chương, tình cảm:

Tình anh như nước dâng cao

Tình em như dải lụa đào tẩm hương.

(Lưu ý: nước dâng cao mãi sẽ có lúc… vỡ bờ!).