Cúm gia cầm khác với cúm thường như thế nào?

Hiện nay, trước tình hình đại dịch cúm diễn ra ngày càng phức tạp, thực hiện Nghị quyết của Chính phủ, ngày 7/11/2005, Uỷ ban nhân dân tỉnh đã có Chỉ thị số 17/2005/CT về việc tập trung thực hiện đồng bộ phòng chống dịch cúm gia cầm. Song song với các biện pháp cấp bách trên, việc nâng cao ý thức về dịch cúm trong từng người dân cũng được các ngành chức năng quan tâm. Nếu mọi người dân chấp hành đầy đủ các quy định phòng chống dịch cúm của Chính phủ và của địa phương đưa ra thì việc phòng ngừa sự lây lan mầm bệnh sẽ hiệu quả hơn.

Chúng tôi xin giới thiệu dưới đây sự khác nhau giữa cúm gia cầm và cúm thường để mọi người cùng nhau tham khảo và phòng tránh.

Nguyên nhân gây bệnh cúm ở người

Tác nhân gây bệnh cúm ở người là virus Influenza, bao gồm 3 loại A, B, C giống nhau về hình dạng, về tính chất sinh học nhưng hoàn toàn khác nhau về tính chất kháng nguyên, Và chính vì vậy không gây miễn dịch chéo: bệnh nhân dễ tái mắc cúm khi tiếp xúc với một virus có tính chất kháng nguyên khác với loài gây bệnh cho mình. Trong khi virus Influenza B, C chỉ gây bệnh lẻ tẻ thì virus Influenza gây thành dịch lớn.

Nguyên nhân gây bệnh cúm gia cầm:

Tác nhân gây bệnh cúm gia cầm có cùng họ với virus cúm người, nghĩa là cùng gốc Influenza typA, nhưng khác nhau về tính kháng nguyên.Virus Influenza tạo nên một dòng họ lớn gồm nhiều chi (á chủng) được kí hiệu bằng các chữ H và N. Các chữ này là tiếp đầu ngữ của hai loại protein có mặt trên lớp vỏ của virus. H chỉ loại protein Hemagglutine được phân thành 15 loại (từ H1 đến H15), N chỉ loại protein Neuramidase được phân thành 9 loại từ N1 đến N9. Dịch cúm gia cầm đang lưu hành hiện nay là do virus H5N1. Qua kinh nghiệm cho thấy các chủng H5 và H7 được coi là các chủng có tính năng lây lan rất mạnh và động lực cao (khi một đàn gia cầm bị lây nhiễm thì chỉ trong một vài ngày, cả đàn gia cầm sẽ bi lây nhiễm mà chết. Không giống như các loại virus khác gây ra cúm gà, H5N1 có thể truyền sang người, làm cho bệnh nặng và dẫn đến tử vong. Số người bị lây nhiễm không nhiều, nhưng tỉ lệ tử vong lên tới tận 50%).

Cúm gà không giống như SARS (Hội chứng viêm đường hô hấp cấp). Mặc dù các triệu chứng thì tương tự, nhưng loài virus gây ra bệnh SARS thì lại hoàn toàn khác. Các loại virus gây ra bệnh cúm cũng lây lan nhanh và không thể dễ dàng ngăn chặn sự lây lan này bằng các biện pháp cách ly người bị nhiễm.

Tại sao phải quan tâm đến bệnh cúm gà?

Các virus gây bệnh cúm rất dễ biến đổi và có khả năng biến đổi nhanh, có thể nhảy từ loài động vật này sang loài động vật khác. Các nhà khoa học lo ngại loài virus gây ra bệnh cúm gà lần này có thể tiến triển thành một dạng dễ dàng lây lan giữa người với người và nếu như vậy thì sẽ trở nên cực kì nguy hiểm. Điều này có thể sảy ra nếu người nào đó bị nhiễm virus từ người lạ dính virus cúm gà. Hai loại virus này có thể kết hợp với nhau ở bên trong cơ thể của người bệnh, tạo ra một loại virus có khả năng dễ lây lan từ người sang người. Và do chưa được tiếp xúc với loại virus mới này trước đó nên hệ miễn dịch của người không có phản ứng, nếu bị lây nhiễm thì bệnh sẽ rất nặng, ví dụ như, dịch cúm bùng phát ở Tây Ban Nha năm 1918-1919 đã làm tử vong hàng chục triệu người trên khắp thế giới.

Nguyên nhân nào dẫn tới cúm gia cầm lan sang người?

Trong suốt thời gian dài, nhiều chủng virus cúm gia cầm lưu hành trong các loại gia cầm và thường không lây lan sang người, ngoại trừ một một số trường hợp hiếm gặp. Phương thức lan truyền virus sang người chưa được xác định rõ, nhưng đa số các trường hợp cúm gia cầm xảy ra thường là có sự tiếp xúc chặt chẽ với gia cầm nhiễm bệnh hoặc các vật dụng có ô nhiễm với dãi rớt và phân của gà, vịt mắc bệnh. Các đối tượng mắc bệnh là những người chăn nuôi, vận chuyển, buôn bán, giết thịt gia cầm hoặc sống liền bên các chuồng trại, thường xuyên hít phải bụi có nhiễm dãi và phân gia cầm mắc bệnh.

Ở các vùng nông thôn, H5N1 dễ dàng lây lan giữa các nông trại chăn nuôi qua phân của các loài chim hoang dã. Virus này có khả năng tồn tại 4 ngày trong điều kiện nhiệt độ khoảng 22ºC và hơn 30 ngày ở nhiệt độ 0ºC. Còn nếu làm đông lạnh thì nó có thể sống rất lâu.

Cho tới nay, trong nạn dịch này, các trường hợp bệnh ở người được cho là kết quả của sự tiếp xúc trực tiếp giữa người với những con gà bị lây nhiễm và phân của chúng. Những người nhiễm virus này từ chim có thể truyền virus sang người khác, mặc dù bệnh này nói chung nhẹ hơn ở những người bị lây nhiễm từ người bị nhiễm virus.

Nếu virus bị đột biến và kết hợp với cúm ở người, thì nó có thể lây lan từ người sang người theo cách lây lan thông thường giống như sự lây lan của virus cúm ở người.

Nạn dịch cúm gà bùng phát hiện nay khác so với những dịch cúm gà trước đó, do đó các chuyên gia không thể ngăn chặn ngay được sự lây lan của nó. Trường hợp virus lây lan từ gà sang người được ghi nhận lần đầu tiên khi dịch cúm gà xảy ra ở Hồng Kông năm 1977. Tuy nhiên sự lây lan này nhanh chóng được ngăn chặn. Tổng số 18 người đã vào nhập viện, trong đó có 6 người tử vong. Khoảng 1,5 triệu con gà bị giết trong một số cố gắng nhằm loại bỏ nguồn virus lây nhiễm.

Không giống với nỗi kinh hoàng năm 1977, đại dịch gà lần này đã nhanh chóng lan sang nhiều nước khác, làm tăng khả năng phơi nhiễm đối với người ở nhiều vùng khác nhau và làm tăng khả năng loài virus mới này sẽ kết hợp với một loại virus cúm ở gà.

Các triệu chứng

Cúm gà có thể gây ra một số loại các triệu chứng ở người. Một số bệnh nhân có biểu hiện sốt, ho, đau họng và đau cơ. Một số người khác bị nhiễm trùng mắt, viêm phổi, viêm đường hô hấp và một số biến chứng nguy hiểm khác.

Điều trị

Các loại thuốc điều trị cúm đang lưu hành có thể được sử dụng cho người ngăn ngừa lây bệnh cúm gà cũng như điều trị những người đã bị nhiễm nó. Loại virus này có khả năng kháng một số loại thuốc chữa cúm như amantadien và rimantadien. Tuy nhiên, các loại thuốc cúm mới ra đời như Tamiflu và Relenza có thể có tác dụng.

Ngăn ngừa

Hiện nay vẫn chưa có loại vắcxin phòng bệnh này, mặc dù các nhà khoa học đang rất tích cực để điều chế. Tuy nhiên cũng có thể khi đã điều chế được vắcxin thì cũng chưa đủ khả năng để ngăn chặn sự lây lan ở người một khi xảy ra.

Việc loại bỏ nhanh chóng virus H5N1 ở gà cũng như những động vật khác bị lây nhiễm là biện pháp vô cùng cần thiết để ngăn chặn sự bùng phát thành đại dịch lớn. Tổ chức y tế thế giới (WHO) đã khuyến cáo rằng các đàn gà hoặc gia cầm bị lây nhiễm dứt khoát phải được giết bỏ để hạn chế sự lây lan của virus và làm giảm nguy cơ lây nhiễm sang người.

Nguồn: Thông tin KH & CN, số 4, 2005, tr 29