Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ năm, 16/02/2006 00:52 (GMT+7)

Con bù xè tạo trầm hương

Tốt nghiệp Đại học Nông lâm năm 1981, ông Quyến về làm việc ở Hạt Kiểm lâm huyện Tân Phú, mấy năm sau được bổ nhiệm làm Phó giám đốc Vườn quốc gia.

Năm 2000, ông xin ra khỏi biên chế Nhà nước, chuyển hộ khẩu về xã Núi Tượng, đi vay vốn 1 tỷ đồng để đầu tư khu trang trại vườn rừng. Ông đi khắp nơi tìm những giống cây gỗ quý về ươm trồng, nhưng thu hút nhất chính là cây dó bầu (Aquilaria Crassna) cho trầm hương.

Nghe nói ngày xưa loài cây quý này cũng có nhiều ở những dốc núi hiểm trở ở ba tỉnh giáp ranh này. Chỗ nào có cây xay, nhiều thú rừng có sừng hung dữ thì cây dó dễ hóa trầm. Đến thời ông Quyến về công tác ở đây thì loài cây này đã bị khai thác tuyệt chủng. 1kg trầm loại 1 bán được đến 6.000 - 7.000USD/kg, còn nếu nó thành kỳ nam thì giá lên đến 50.000 - 60.000 USD/kg.

Cây giống trầm hương được ông Quyến mang về từ Phú Quốc, Khánh Hòa. Hợp thổ nhưỡng nên mới sáu năm cây đã có đường kính hơn 25cm, cho hạt bán được hơn 2 triệu đồng/kg vì nhiều vùng trong nước đang sốt cây giống.

Bù Xè hóa vũ.
Bù Xè hóa vũ.

Bí quyết tạo ra trầm vẫn được mọi người giấu kín. Có người mới trồng còn tức tối nói rằng trồng cây dó để tạo trầm chỉ là một sự nói láo để bán giống. Nhưng tại trang trại Sơn Thủy, rõ ràng đây là những cây do chính PGS-TS Lê Ngọc Thạch ở trường Đại học Khoa học - Tự nhiên và là Phó Chủ tịch Hội trầm hương xử lý tạo trầm bằng phương pháp khoan vào cây, phun hóa chất vào. Này đây là cây của một nhân vật nổi tiếng về nghề ngậm ngải tìm trầm ở vùng rừng núi ven đèo Cả, nơi vẫn được mệnh danh là "Xứ trầm hương". Còn đây là cách tạo trầm thủ công. Chỉ việc cắt những miếng thép nhỏ rỉ sét, ngâm nước muối mấy giờ rồi đóng vào thân. Mấy tháng sau cây cũng mọc lan những tia trầm quanh cục u. Những tia này người Khơme và bà con trồng trầm ở vùng Bảy Núi, An Giang gọi là tóc.

PGS-TS Thạch đang có công trình nghiên cứu về tinh dầu thực vật cũng xác nhận tinh dầu trầm hương là mặt hàng có giá nhất. Nhưng ông Quyến nói rằng nếu xử lý bằng cách đóng miếng thép, hay dùng loại hóa chất FeSO 4thì tinh dầu trầm nhiễm chất sắt, chỉ bán được giá thấp.


Sống với rừng ông Quyến tình cờ khám phá được cách tạo ra trầm hương từ con bù xè - một con vật lạ lẫm, không tên tuổi. Nhiều bà con ở vùng rừng miền Đông lâu nay vẫn liệt nó vào loài vật có hại. Bởi lẽ khi trứng nở thành con ấu trùng, tức con bù xè có cái đầu và cặp răng nhọn giống như con dế, nó sẽ đục những lỗ tròn cỡ 2 - 3cm để chui vào thân cây nhai nghiến gỗ cho tới ngày "hóa vũ", thành bướm để bay đi xa. Cây dó bầu gỗ mềm và thơm nên nó thích ăn, nhưng ở những lỗ cây được con bù xè đục ăn, vài tháng sau gỗ lại dày những sợi tóc. Con bù xè có hại đã âm thầm tạo ra trầm hương trên cây dó.

Có lẽ chỉ có những nhà lâm học có con mắt tinh đời như ông Quyến mới phát hiện ra điều kỳ diệu này của thiên nhiên. Cuộc sống theo vòng chuyển hóa, luân hồi, con vật, khúc cây này là tiền đề sản sinh ra những vật khác.

Ông Quyến đã chuẩn bị lưới mùng khoanh một vùng nuôi dưỡng ra thật nhiều con bù xè vì ông đã ươm đủ cây giống để trồng ra 15ha trầm hương và cung cấp cho bà con nghèo nhận đất bảo vệ rừng vùng đệm.

Nguồn: Nông thôn ngày nay; nhandan.com.vn 27/1/2006

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.